* Năm 2008 sẽ tiếp tục cho vay 8.000 tỷ đồng

Mặc dù mới ra đời được ba tháng (từ 1-10 đến 31-12-2007), nhưng chính sách tín dụng sinh viên đã phát huy hiệu quả tốt, đáp ứng được yêu cầu, nguyện vọng của đông đảo người dân nghèo. Tuy vậy, vẫn còn không ít vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện cần phải tháo gỡ.

Chiều qua (28-1), tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cùng Ngân hàng chính sách xã hội tổ chức sơ kết tình hình thực hiện, tìm giải pháp phát huy hiệu quả tốt chính sách này dưới sự chủ trì của Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân.

Đã có gần 600.000 học sinh, sinh viên được vay vốn

Học sinh các vùng nông thôn, miền núi sẽ được hỗ trợ về tài chính nếu thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng.

Bà Hà Thị Hạnh, Tổng Giám đốc Ngân hàng chính sách xã hội cho biết, ba tháng qua đã có 596.345 học sinh sinh viên được vay tiền học tập với tổng số vốn hơn 2,5 tỷ đồng. Trong đó, chủ yếu là sinh viên thuộc các trường đại học, cao đẳng (425.313 sinh viên) được vay với các mức từ 1 triệu đến 4 triệu đồng/học kỳ; 157.447 học sinh thuộc các trường trung học chuyên nghiệp, còn lại là một số học viên học các trường nghề khác. Hai địa phương có số lượng học sinh, sinh viên vay vốn nhiều nhất là Thanh Hóa và Phú Thọ. Nếu tính tổng vốn cho vay từ trước khi có Quyết định 157/2007 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng học sinh, sinh viên đến nay đã có 630.159 học sinh, sinh viên vay vốn với tổng số tiền là hơn 2,8 tỷ đồng.

Khẳng định tính tích cực của chính sách, ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường đại học Lâm nghiệp cho biết: tín dụng học sinh, sinh viên ra đời đã giải quyết được rất nhiều khó khăn về tài chính cho các sinh viên nông thôn, con em nông dân. Bởi một vài năm trước, nhiều sinh viên của trường tưởng chừng phải dừng học vì không đủ tiền nộp học phí nay có điều kiện tiếp tục học tập. Nhờ vậy, 90% số học sinh sinh viên được vay đã sử dụng đúng mục đích nguồn tín dụng này. Tuy nhiên, qua khảo sát của nhà trường cho thấy 60% học sinh, sinh viên được vay phản ánh mức tín dụng 800.000 đồng/tháng là thấp, chưa đáp ứng nhu cầu chi tiêu học tập và sinh hoạt của sinh viên. Thủ tục cho vay ở nhiều địa phương còn rườm rà, thời gian triển khai chậm, chưa kịp thời cho nhu cầu chi tiêu đầu năm, đầu học kỳ của sinh viên. Việc xác nhận thường dồn vào đầu học kỳ nên có những lúc ùn tắc quá tải đối với đơn vị trực tiếp thực hiện...

Ông Nguyễn Xuân Thanh, Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng dạy nghề Bắc Giang cho biết, kể từ khi triển khai quyết định, đã có rất nhiều sinh viên của trường được vay vốn. Nhưng, do quy định chỉ cho vay một đợt vào đầu năm học nên nhiều sinh viên gặp khó khăn bởi trường nghề tuyển sinh nhiều đợt không trùng năm học với các trường đại học, cao đẳng nói chung. Nên chăng, có thể mở rộng nhiều đợt cho vay để cho nhiều sinh viên được vay hơn...?

Đòi nợ sinh viên bằng cách nào?

Đây là điều mà ngân hàng và các đơn vị thực hiện cho vay băn khoăn lo lắng. Bởi thực tế thời gian qua, có bao nhiêu sinh viên đã được vay vốn trong số những sinh viên đi xin xác nhận thì các trường không nắm được danh sách cụ thể. Ngược lại, những sinh viên đã được vay vốn thì chính ngân hàng cũng không biết là sinh viên đó liệu có tiếp tục học tập hay đã ra trường? Xem ra việc giám sát tình hình sử dụng vốn vay còn nhiều khó khăn vì chưa có cơ chế phối hợp giữa các trường, UBND địa phương và ngân hàng. Ở nhiều địa phương, vẫn còn xảy ra tình trạng cho vay không đúng đối tượng và sử dụng sai mục đích nguồn vốn vay...

Phát biểu chỉ đạo về vấn đề này, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: việc triển khai đại trà chính sách tín dụng sinh viên của nước ta đã được nhiều nước bạn bè đánh giá tốt. Đây là một chính sách ưu việt của Chính phủ ta. Thế nhưng, điều lo lắng là làm sao quản lý tốt đối tượng vay để thực hiện khả năng hoàn trả cao cho ngân sách nhà nước. Nên chăng các bộ nghiên cứu để quy định sinh viên năm cuối làm cam kết với ngân hàng sẽ trả nợ bằng thu nhập của mình sau khi ra trường? Các đơn vị thực hiện cho vay cũng cần rà soát và xác định lại đối tượng chính sách, nếu địa phương nào cho vay sai đối tượng thì phải lấy ngân sách địa phương bù vào nguồn vốn tín dụng này. Để quản lý tốt đối tượng sinh viên đã được vay, các bộ cần có một chương trình phần mềm riêng để quản lý hồ sơ, dữ liệu trích dọc, trích ngang hệ thống sinh viên đang vay vốn học tập và thông tin rộng rãi đến các trường, các địa phương và ngân hàng cùng quản lý chung.

Để phát huy hiệu quả ý nghĩa của vốn vay, nhiều đại biểu đề nghị cần có quy định căn cứ vào kết quả học tập của sinh viên làm điều kiện cho vay vốn học tập... Tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường quản lý học sinh với địa phương và ngân hàng để giúp đỡ học sinh thuận lợi hơn khi làm thủ tục vay vốn và quản lý danh sách các đối tượng vay vốn. Rút ngắn quy trình cho vay đơn giản, thuận tiện hơn nữa... Được biết, dự kiến, năm nay, Ngân hàng chính sách xã hội sẽ dành khoảng 8.000 tỷ đồng để cho học sinh, sinh viên vay. Để huy động nguồn vốn có thể, sắp tới, Chính phủ sẽ phát hành trái phiếu rộng rãi trong cả nước phục vụ tốt việc cho học sinh, sinh viên vay trang trải học tập tốt. Mục tiêu đặt ra từ chính sách là tiếp tục mở rộng đối tượng cho sinh viên vay vốn theo quy định để hỗ trợ học tập, bảo đảm không còn sinh viên nào đỗ đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp mà phải bỏ học vì thiếu tiền và nghèo khó.

Bài và ảnh: HÀ THANH MINH