Chủ cầm chừng, khách e ngại

Mặc dù đã chuẩn bị lộ trình từ năm 2007 cùng với hành lang pháp lý thuận lợi và được sự hỗ trợ, tạo điều kiện tối đa của các cơ quan chức năng liên quan, song cho đến nay, hoạt động của mô hình phòng công chứng tư (CCT) tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn rất dè dặt. Tại sao?

Phòng công chứng tư đầu tiên

Phòng công chứng Nguyễn Thị Tạc ở đường Quang Trung, quận Gò Vấp (do công chứng viên Nguyễn Thị Tạc làm chủ), là phòng CCT đầu tiên ở Thành phố Hồ Chí Minh, khai trương hoạt động từ ngày 22-9-2008. Chúng tôi đến tìm hiểu tình hình tại đây sau hơn 10 ngày văn phòng đi vào hoạt động. Mặc dù lượng khách hàng đến giao dịch không nhiều, song cuộc làm việc của chúng tôi luôn bị gián đoạn do bà Tạc phải trả lời khách hàng qua điện thoại liên tục. Bà cho biết:

- Mỗi ngày tôi phải trả lời hàng trăm cuộc điện thoại của khách hàng. Nhiều khách hàng gọi điện nhờ tư vấn về thủ tục công chứng, song cũng không ít người chỉ hỏi thăm. Dịch vụ này còn rất mới mẻ với người dân thành phố nên khách hàng vẫn còn e dè.

Khách hàng đến giao dịch tại phòng CCT Nguyễn Thị Tạc

- Trước đây, tôi vẫn chưa thực sự tin vào CCT. Chúng tôi muốn đến các phòng công chứng Nhà nước cho chắc ăn về mặt luật pháp. Tuy nhiên khi đến đây, chúng tôi thấy mọi thủ tục đều rất tiện lợi và nhanh gọn, tiết kiệm được 50% lượng thời gian so với trước. Công chứng viên có trình độ nghiệp vụ chuyên môn cao, tư vấn hướng dẫn các thủ tục pháp lý rất chu đáo, cẩn thận. Nhân viên luôn có thái độ hòa nhã, niềm nở, nhiệt tình với khách hàng. Chúng tôi rất hài lòng với cung cách làm việc, phục vụ ở đây.

Bà Tạc trước đây là Trưởng phòng Công chứng số 4, là một trong số các công chứng viên có trình độ nghiệp vụ cao, dày dạn kinh nghiệm, nên việc thành lập phòng CCT của bà hết sức thuận lợi. Để chuẩn bị cho hoạt động này, hơn một năm qua bà Tạc đã gửi đội ngũ nhân viên của mình đi tập huấn nghiệp vụ do Sở Tư pháp tổ chức và đưa nhân viên đến thực tập tại các phòng công chứng Nhà nước. Nhờ có được nhiều mối quan hệ với khách hàng nên sau khi nghỉ hưu mở văn phòng CCT, hoạt động chuyên môn của phòng CCT Nguyễn Thị Tạc đã đi vào nền nếp ngay từ những ngày đầu. Bà Tạc nói:

- Về năng lực, mỗi ngày phòng CCT của chúng tôi có thể giải quyết từ 40 hồ sơ trở lên và cũng phải với hiệu suất ấy thì mới đáp ứng được yêu cầu về cân đối thu – chi. Tuy nhiên thực tế hiện nay, mỗi ngày văn phòng chỉ tiếp nhận được từ 20 đến 25 hồ sơ. Tôi mở văn phòng CCT tại nhà riêng nên không phải lo phần chi phí dịch vụ thuê văn phòng. Với nguồn thu hiện nay, nếu phải thuê văn phòng, trả lương cho đội ngũ nhân viên 10 người, sẽ rất khó khăn.

Khó khăn chỉ là tạm thời

Đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập 8 phòng CCT, song hiện mới chỉ có 2 phòng CCT đi vào hoạt động. Cùng với phòng công chứng Nguyễn Thị Tạc, phòng CCT của công chứng viên Lê Văn Tươi ở đường Cộng Hòa, quận Tân Bình cũng chỉ mới mở cửa để từng bước làm quen với khách hàng. Việc các phòng CCT hoạt động dè dặt, cầm chừng, bên cạnh nguyên nhân do mô hình này còn mới mẻ, chưa hình thành thói quen của đông đảo người dân, nguyên nhân chính là do nhu cầu giao dịch trên một số lĩnh vực trọng tâm đã và đang giảm mạnh. Theo ông Phan Văn Cheo, Trưởng phòng công chứng số 1: Các văn phòng công chứng Nhà nước hiện nay cũng chỉ giải quyết khoảng 50% giao dịch so với cùng kỳ năm ngoái do khả năng vay vốn ngân hàng giảm, hoạt động giao dịch bất động sản ngưng trệ. Bà Nguyễn Thị Tạc cũng cho rằng: Trong các hoạt động giao dịch cần đến thủ tục công chứng tại Thành phố Hồ Chí Minh thì hoạt động giao dịch bất động sản chiếm phần lớn. Tại những thời điểm thị trường bất động sản sôi động, giao dịch tăng mạnh, hoạt động tại các phòng công chứng luôn quá tải. Khi lĩnh vực này sụt giảm, hoạt động giao dịch bị chi phối, giảm sút là điều tất yếu. Các phòng CCT cũng chịu sự chi phối nói trên. Do nhu cầu giao dịch trong xã hội kém sôi động nên mặc dù đã có quyết định thành lập nhưng nhiều phòng CCT vẫn đang nghe ngóng, chờ đợi thời điểm thích hợp mới tổ chức hoạt động. Tuy nhiên, theo các nhà chuyên môn, sự khó khăn của hoạt động CCT chỉ là tạm thời. Dự kiến các giao dịch ngân hàng, bất động sản sẽ sôi động trở lại vào dịp cuối năm.

Những kiến nghị

Những vấn đề được các phòng CCT quan tâm hiện nay, theo bà Nguyễn Thị Tạc, chính là sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng liên quan đối với việc xác minh tài sản của khách hàng. Luật Công chứng quy định công chứng viên phải xác minh tài sản khách hàng, song trên thực tế hoạt động của phòng CCT hiện nay, vấn đề này chủ yếu do khách hàng tự cam kết. Tuy nhiên, đối với những trường hợp đặc biệt không thể không tiến hành xác minh, phòng CCT rõ ràng không có được lợi thế như hệ thống công chứng công. Do đó, rất cần có sự hỗ trợ của cơ quan chức năng liên quan. Bên cạnh đó, để bảo đảm cho mô hình này hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật, tránh rủi ro, cần thiết phải sớm có hình thức bảo hiểm đối với các phòng CCT.

Bài và ảnh: PHAN TÙNG SƠN