Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XI, khi phát biểu ý kiến về Chương trình xây dựng luật và pháp lệnh năm 2007, đại biểu Phạm Phương Thảo (Thành phố Hồ Chí Minh) đã đề nghị Quốc hội cũng như Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét có một Nghị quyết cho phép Thành phố thí điểm xây dựng chính quyền đô thị. Cũng có thể xây dựng một đạo luật về chính quyền đô thị cho các thành phố trong cả nước. Đại biểu cho biết: Chúng tôi đang chuẩn bị và Thành phố đã có một Ban chỉ đạo; cử hai đoàn đi nghiên cứu một số thành phố lớn ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Pháp. Dự kiến, sau khi nghe đầy đủ tình hình, lãnh đạo thành phố sẽ báo cáo với Bộ Nội vụ và Chính phủ, rồi đề nghị Chính phủ trình Quốc hội. Đồng thời, sẽ tổ chức một số cuộc hội thảo cùng các thành phố lớn ở trong cả nước.

Được biết, theo dự kiến đề xuất này thì Thành phố có những khu đô thị có 1 cấp chính quyền và có những khu đô thị 2 cấp chính quyền, có nơi vẫn còn 3 cấp chính quyền như ở khu vực nông thôn. Trước mắt, Thành phố xin làm thí điểm 2 khu đô thị mới và ở đó nội dung quản lý của chính quyền đô thị như thế nào, về tổ chức, bộ máy, cơ chế, phân cấp như thế nào cho phù hợp sẽ được triển khai.

Khi nghiên cứu đô thị một số nước trên thế giới, các cán bộ thành phố nhận thấy có nơi 1 cấp chính quyền ở Xin-ga-po, 2 cấp ở Nhật Bản, 3 cấp ở I-ta-li-a, Ấn Độ… Ở nước ta trước đây, Sắc lệnh 77 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định: Ở đô thị thì Hội đồng nhân dân chỉ có cấp thành phố, còn Ủy ban hành chính thì có 2 cấp là thành phố và khu phố.

Còn hiện nay, chính quyền ở Thành phố Hồ Chí Minh có 3 cấp, là thành phố, quận (huyện), phường (xã) dường như là như nhau. Ở nông thôn cũng như là ở đô thị giống nhau và chế độ, trách nhiệm cùng phân cấp không rõ. Cách quản lý kiểu cũ nhưng với những khu đô thị mới thì gặp nhiều bất cập. Bởi vì khu đô thị mới rất hoàn chỉnh, có những dịch vụ cao cấp kể cả bảo vệ, giữ gìn an ninh trật tự.

Không chỉ riêng Thành phố Hồ Chí Minh mà nhiều tỉnh, thành phố khác cũng nảy sinh những vấn đề tương tự. Bộ máy hành chính trở nên nặng nề, nhiều tầng nấc so với nhu cầu thực tiễn. Dù cố gắng đến mấy thì kết quả cải cách hành chính cũng gặp rất nhiều khó khăn, hiệu quả không theo mong muốn. Yêu cầu phát triển trong tình hình mới phải tập trung cải cách hành chính nâng cao hiệu lực quản lý chính quyền các cấp, đòi hỏi cải cách thể chế, tổ chức bộ máy, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, hiện đại hóa nền hành chính. Trong hoàn cảnh hội nhập kinh tế cần có một sự nghiên cứu tạo điều kiện để có sự bứt phá, hướng tới những tiêu chuẩn của đô thị quốc tế. Đó cũng là con đường mà một số nước trên thế giới đã và đang hướng đến, để đô thị có sự phát triển bền vững về kinh tế, hài hòa về văn hóa, xã hội, cuộc sống của công dân thoải mái…

Không phải bây giờ vấn đề giảm bớt cấp trung gian trong hệ thống bộ máy chính quyền địa phương mới được đặt ra và trước đây cũng từng được thảo luận sôi nổi ở Quốc hội. Tại kỳ họp này, đề nghị đó của Thành phố Hồ Chí Minh cũng được một số đại biểu các tỉnh, thành phố khác đồng tình.

Nay, sự bất cập trong quản lý nhà nước tại đô thị đã đến lúc cần được quan tâm đúng mức hơn và có giải pháp xử lý.

VIỆT ÂN