Mới đây trong một Hội nghị về dân số, ông Nguyễn Bá Thủy, Thứ trưởng Bộ Y tế nhận định, mặc dù có nhiều kết quả tiến bộ nhưng chất lượng dân số thấp của Việt Nam vẫn đang là rào cản lớn đối với sự phát triển của đất nước. Trong 10 năm qua, chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam tăng từ 0,664 điểm năm 1997 lên 0,733 điểm năm 2007 và vẫn ở mức thấp so với nhiều nước trong khu vực (xếp thứ 105/107 quốc gia).

Cũng cần phải nói rằng, những chỉ số về sức khỏe bà mẹ trẻ em đã được cải thiện nhưng vẫn còn đáng lo ngại và có sự khác biệt đáng kể giữa các vùng miền. Tỉ suất chết trẻ em dưới 1 tuổi giảm hơn một nửa từ 37 phần nghìn (năm 1999) xuống 15 phần nghìn (năm 2008). Tuy nhiên con số này vẫn còn rất cao ở khu vực Tây Nguyên (23 phần nghìn), trung du miền núi (21 phần nghìn). Có thể thấy rõ sự chênh lệch chất lượng dân số giữa đồng bằng với miền núi, thành thị với nông thôn, để lấp đầy khoảng cách này là điều không đơn giản. Thêm vào đó, nước ta có hơn 5 triệu người khuyết tật, chiếm gần 6,3% dân số, tuổi thọ bình quân khỏe mạnh chỉ đạt 58,2 tuổi. Tình trạng bệnh tật, các bệnh lây truyền qua đường tình dục còn đáng lo ngại. Tình trạng trẻ vị thành niên và thanh niên quan hệ tình dục trước hôn nhân, mang thai ngoài ý muốn và nạo phá thai, lạm dụng chất gây nghiện có xu hướng tăng... Các tố chất về tầm vóc, thể lực, trí tuệ, tinh thần của thanh niên Việt Nam còn nhiều hạn chế. Tỉ lệ lao động đã qua đào tạo nghề nghiệp, chuyên môn kĩ thuật thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tỉ số giới tính khi sinh của Việt Nam bắt đầu bất thường (trai nhiều hơn gái) vào năm 2001 và ở mức tương đối chuẩn vào các năm 2002 đến 2005. Nhưng từ năm 2006 đến nay, tỉ số giới tính khi sinh luôn ở mức cao và tăng dần. Năm 2008, tỉ số giới tính khi sinh tăng khá cao với 112 trẻ sơ sinh trai trên 100 trẻ sơ sinh gái. Như vậy, ở Việt Nam đã xuất hiện tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh chủ yếu trong gần một thập kỉ qua. Chính điều này sẽ dẫn đến nhiều vấn đề nghiêm trọng như thiếu hụt phụ nữ, bất bình đẳng giới, bạo lực trong gia đình, buôn bán phụ nữ và trẻ em, bất ổn xã hội... như đã từng xảy ra tại một số quốc gia nếu không được kiểm soát và cải thiện.

DƯƠNG TỬ