* Phạt cao nhất 12 triệu đồng là quá nhẹ

Thời gian qua, giá các loại vật tư nông nghiệp, trong đó giá phân bón liên tục tăng trên thị trường, khiến người nông dân thêm lo lắng. Thế nhưng hiện nay người nông dân ở các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) lại đang trong tình cảnh “mất ăn, mất ngủ” trước tình trạng phân bón kém chất lượng xuất hiện tràn lan...

Tràn lan phân bón kém chất lượng

Mới đây, Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) phối hợp cùng Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long đã kiểm tra, phát hiện 7 mẫu phân bón của 7 doanh nghiệp (DN) sản xuất phân bón kém chất lượng. Kết quả thử nghiệm của Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3) tại TP Hồ Chí Minh thì 7/7 mẫu phân bón gửi xét nghiệm đều không đạt tiêu chuẩn chất lượng như ghi trên nhãn mác, bao bì của nhà sản xuất. Đơn cử loại phân NPK 23-23-0 của công ty Cổ phần Sinh hóa Củ Chi, sản xuất ngày 6-3-2008, qua kiểm tra các chỉ số tương ứng chỉ đạt 14,6 - 10,6 - 0,11. Phân NPK của công ty TNHH sản xuất phân bón Bình Việt trên bao bì ghi các chỉ số 20-20-15, nhưng lô hàng sản xuất 7-3-2008, các chỉ số tương ứng chỉ đạt 17,2 - 0,9 - 2,7. Mẫu phân hữu cơ Sao Mai, sản xuất ngày 2-1-2008, của Công ty TNHH Phân bón Sao Mai, ghi: hữu cơ 20, đạm 2,50, nhưng lô sản xuất ngày 2-1-2008 chỉ đạt: hữu cơ 7,40, đạm 0,80. Mẫu phân NPK 16-16-8-13S, sản xuất ngày 21-2-2008, của Công ty TNHH Đông Hải, các chỉ số tương ứng chỉ đạt 1,4- 0,6 – 0,03 -1,5. Mẫu phân NPK 16-16-8-13S, sản xuất ngày 15-3-2008, của Công ty Cổ phần phân bón Tân Việt Phi có chỉ số tương ứng là 8,8 - 5,9 - 6,4 - 8,2. Mẫu phân NPK 16-16-8-13S, sản xuất ngày 1-3-2008, của Công ty TNHH phân hữu cơ Bình Dương có chỉ số tương ứng là 5,6 - 2,7- 2,5 - 5,5. Mẫu phân 20-20-15, sản xuất ngày 19-2-2008 của Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại phân bón Việt Ấn chỉ số tương ứng là 17,8 - 2,4 - 4,5.

Vận chuyển phân bón (ảnh minh họa)

Tại tỉnh Tiền Giang, qua kiểm tra, giám định chất lượng,các cơ quan chức năng cũng phát hiện có 7 mẫu kém chất lượng. Chi Cục QLTT tỉnh Tiền Giang đã quyết định xử phạt mỗi cơ sở xuất phân bón kém chất lượng 10 triệu đồng và đình chỉ lưu thông số phân bón kém chất lượng còn lại.

Tỉnh Đồng Tháp, trong số 14 mẫu phân bón được lấy ngẫu nhiên ở các cửa hàng đem đi xét nghiệm, kết quả có đến 11 mẫu kém chất lượng. Trong đó, có mẫu hàm lượng một số chất chỉ bằng 1,12% so với chỉ số công bố trên bao bì.

Qua kiểm tra 17 mẫu phân bón tại tỉnh Trà Vinh, các cơ quan chức năng cũng phát hiện đến 8 mẫu phân bón không đạt chất lượng, tiêu chuẩn như ghi trên bao bì.

Ông Huỳnh Đức Tín, nông dân xã Bình Hòa Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long nói với chúng tôi đầy lo lắng: “Giá phân bón thời gian qua tăng liên tục, khiến nông dân chúng tôi làm ăn đã gần như không có lãi. Giờ đây chúng tôi lại phải chịu tình trạng phân bón kém chất lượng nữa thì việc cấy trồng càng thêm khó khăn. Hiện nay nông dân chúng tôi chỉ biết tin vào nhà sản xuất và cơ quan chức năng, còn chúng tôi làm gì có điều kiện để kiểm định chất lượng”.

Không chỉ có phân bón kém chất lượng, trên thị trường còn xuất hiện nhiều loại phân bị làm giả, nhất là loại phân NPK. Thủ đoạn làm phân bón giả đơn giản nhất là giảm bớt hàm lượng các chất pha trộn trong phân, hoặc mua phân bón thật trộn lẫn phân bón kém chất lượng, đóng vào các bao bì nhãn hiệu của các nhà máy có uy tín, nổi tiếng trong nước, rồi tung ra thị trường tiêu thụ. Không chỉ phân bón NPK, các cơ sở dởm còn sản xuất phân sinh học, phân hữu cơ giả. Với loại phân này, thay vì sử dụng các loại phân gia súc, gia cầm, họ chỉ sử dụng bùn đất, trộn thêm một ít phân hóa học, rồi đưa đi tiêu thụ.

Theo đánh giá, nhận xét của các chuyên gia về nông nghiệp, hiện nay ở ĐBSCL đang lưu thông nhiều loại phân bón không đạt đúng tiêu chuẩn đã đăng ký. Ngoài ra, kết quả phân tích của QUATEST 3 cũng cho thấy những loại phân bón được nhập từ Ma-lai-xi-a và Trung Quốc cũng có hàm lượng các chất dinh dưỡng thấp hơn mức đã đăng ký.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, việc giá phân bón tăng cao trong thời gian qua cũng là một nguyên nhân thúc đẩy lòng tham của một số chủ cơ sở sản xuất phân bón, nên họ đã không ngại làm phân bón giả, phân kém chất lượng đem bán cho người tiêu thụ.

Chế tài chưa đủ mạnh

Sau khi phát hiện tình trạng phân bón giả, các ngành chức năng của Vĩnh Long đã tiến hành kiểm tra và xử phạt vi phạm với mức tiền cao nhất đối với các doanh nghiệp vi phạm là 12 triệu đồng. Ông Nguyễn Quốc Xinh, Chi cục trưởng Chi cục QLTT tỉnh Vĩnh Long cho rằng: "Với mức phạt hành chính cao nhất hiện nay quy định tại Nghị định 95/NĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là 12 triệu đồng đối với hành vi này là quá nhẹ, nên không đủ sức răn đe. Đồng thời, theo quy định hiện hành, các doanh nghiệp phải thu hồi sản phẩm kém chất lượng về để tái chế. Nhưng khâu này ít được kiểm tra, giám sát, nên khó có thể bảo đảm là các doanh nghiệp thực hiện nghiêm chỉnh…”.

Điều bất hợp lý hiện nay là các cơ quan chức năng chỉ được phép lấy mẫu phân bón tại các cửa hàng “nghi” bán phân bón kém chất lượng đem đi xét nghiệm và chỉ được lập biên bản, chứ không được niêm phong, tạm giữ sản phẩm. Lợi dụng sơ hở này, nhiều cửa hàng đã tẩu tán hàng kém chất lượng đi nơi khác. Bằng chứng là hơn 700 bao phân trong tổng số 1.000 bao tại Vĩnh Long đã bị cơ quan chức năng niêm phong chờ kết quả xét nghiệm đã bị các cửa hàng, đại lý tự ý bán ra cho người tiêu dùng.

Chúng tôi cho rằng đã đến lúc các cơ quan quản lý nhà nước phải có chế tài cụ thể nhằm siết chặt công tác quản lý đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh phân bón. Khi phát hiện ra cơ sở sản xuất, kinh doanh phân bón kém chất lượng thì phải kiên quyết xử lý, buộc các đại lý, doanh nghiệp này phải đền bù thiệt hại cho người tiêu dùng, nếu vi phạm nghiêm trọng thì phải truy tố trước pháp luật. Công tác kiểm tra giám sát phải được tiến hành thường xuyên cả ở các cơ sở sản xuất, cả ở các địa điểm tiêu thụ. Có như vậy thì mới có thể hạn chế được nạn sản xuất, tiêu thụ phân bón giả, kém chất lượng, góp phần giảm thiệt hại cho người nông dân.

NGUYỄN KIỂM