Mới đầu mùa mưa bão, ở thành phố Cần Thơ đã liên tiếp xảy ra những vụ sạt lở gây hậu quả nghiêm trọng. Hàng nghìn căn nhà dân, công trình công cộng ven sông Hậu và sông Tiền đang đối mặt với nguy cơ “trôi” tuột xuống sông bất cứ lúc nào. Mới đây nhất là trong 2 ngày 10 và 11-6-2007, 11 căn nhà ở khu vực 2, phường Trà Nóc, quận Bình Thủy, TP Cần Thơ bỗng trôi tuột xuống sông, đẩy hơn 40 người dân rơi vào cảnh màn trời chiếu đất (báo Quân đội nhân dân đã đưa tin). Vụ sạt lở này lại một lần nữa cảnh báo, đòi hỏi chính quyền địa phương và người dân cần có biện pháp kịp thời để phòng, chống sạt lở một cách toàn diện.

Chính quyền thiếu kiên quyết, người dân còn chủ quan

Vụ sạt lở vừa xảy ra ở quận Bình Thủy, TP Cần Thơ có thể thấy sự chủ quan của người dân. Đồng chí Trần Hiếu Tài, Chủ tịch UBND phường Trà Nóc cho chúng tôi biết:

- Ngày 9-5, sau khi được người dân cấp báo là có các dấu hiệu lún, nứt nhà dân và những vết nứt quanh bờ, cán bộ của UBND quận Bình Thủy và phường Trà Nóc đã đến hiện trường kiểm tra và đã đề nghị người dân di dời đến nơi an toàn. Vậy nhưng, cảnh báo này đã bị lờ đi và hậu quả xảy ra quá bất ngờ, nhanh đến nỗi người dân chỉ kịp lao ra khỏi nhà để thoát thân.

Những người có nhà bị đổ xuống sông khi trao đổi với chúng tôi đều thừa nhận: Nguy cơ sạt lở đã được chính quyền báo trước nhưng “không ai nghĩ đến nhanh quá vậy”. Hơn nữa, khu vực này trước đây chưa từng xảy ra sạt lở. Mấy năm trước chỉ xảy ra sạt lở ở phía bờ đối diện mà thôi. Nhiều người còn cho biết: nếu họ bỏ nơi đây thì lấy đất đâu mà làm nhà để ở, để buôn bán mưu sinh.

Sạt lở ở mức báo động trên toàn tuyến

10 căn nhà bị sụp xuống sông vẫn chưa được giải tỏa (Ảnh: Trương Công Kha)

Mặc dù chưa có kết quả về mức độ sạt lở trên tuyến sông Trà Nóc nhưng theo nhiều người dân nơi đây, sạt lở đã xảy ra thường xuyên ở khu vực này trong nhiều năm nay. Theo quan sát của chúng tôi, ở dọc hai bên bờ tuyến sông này thuộc các phường Trà Nóc, phường An Thới Đông có rất nhiều nhà dân được xây dựng. Hiện nay chưa có kết quả nào đánh giá mức độ sạt lở của tuyến sông Trà Nóc. Địa điểm đối diện khu vực sạt lở vừa xảy ra cũng đã từng bị dòng nước xiết bứt đi hàng chục khối đất, tạo những hàm ếch lớn.

Theo báo cáo của UBND quận Bình Thủy, tổng chiều dài tuyến bị sạt lở vào khoảng 330 mét, có 51 căn nhà với 50 hộ dân nằm trong vùng ảnh hưởng cần phải di dời. Số tiền thiệt hại ước tính hơn 1 tỉ đồng.

Trong hai ngày 12 và 13-6, Viện Khoa học thủy lợi miền Nam phối hợp với Sở Xây dựng TP Cần Thơ đã tổ chức khảo sát tình hình tại khu vực sạt lở ở phường Trà Nóc. Qua khảo sát, Đoàn đã đánh giá bước đầu: Các nhà bị sụp xuống sông phần lớn là nhà do dân xây dựng tự phát, mật độ xây dựng dày đặc sát bờ sông trên nền đất yếu; không bảo đảm an toàn và do ảnh hưởng của dòng chảy làm xói mòn phần đất nền bên dưới nên dẫn tới sạt lở. Vụ sạt lở không chỉ gây ảnh hưởng đến toàn tuyến nhà dân ở hai bên bờ sông mà còn gây nguy hiểm trực tiếp đến các mố chân cầu của cầu Trà Nóc, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến bảo đảm lưu thông trên tuyến quốc lộ 91 nối Cần Thơ với 2 tỉnh: An Giang, Kiên Giang.

Theo ông Nguyễn Hùng Việt, Phó chủ tịch UBND phường Trà Nóc: UBND phường đã tăng cường lực lượng công an, quân sự và các đoàn thể trực xuyên suốt để đề phòng sự cố xảy ra; cắt cử lực lượng đến từng nhà nằm trong khu vực sạt lở và có nguy cơ sạt lở để yêu cầu không được ngủ tại nhà, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng cho bà con. Còn việc buôn bán, do nhu cầu cuộc sống nên rất khó cấm cản, mà chỉ khuyến cáo bà con bày bán hạn chế và chỉ để 1-2 người đứng buôn bán, còn người già, trẻ em phải di chuyển sang khu vực an toàn.

Tuy nhiên, theo ghi nhận của chúng tôi vẫn có nhiều hộ tiểu thương bày bán hàng dọc theo tuyến đường này, bất chấp nguy hiểm đang rình rập.

Đánh giá toàn tuyến để có giải pháp tổng thể

UBND quận Bình Thủy đã kiến nghị UBND thành phố Cần Thơ chấp thuận chủ trương cho di dời dân trên toàn tuyến sạt lở dài 330 mét; có chính sách hỗ trợ các hộ đã bị sạt lở và đang có nguy cơ sạt lở của toàn tuyến bằng cách bố trí tái định cư và hỗ trợ tiền tạm cư để chờ quy hoạch địa điểm bố trí tái định cư; đề nghị UBND thành phố hỗ trợ xây dựng bờ kè tuyến sông Trà Nóc (sau khi đã giải tỏa di dời các hộ dân) nhằm tạo vẻ mỹ quan và phòng tránh sạt lở cho các hộ dân nằm phía trong...

Ông Lê Hoàng Nam, Phó chủ tịch UBND quận Bình Thủy cho biết:“Để xác định nguyên nhân sạt lở, cần có cơ quan chuyên môn can thiệp trên cơ sở thăm dò địa chất để xác định cụ thể. Tuy nhiên, theo tôi, nguyên nhân chính là do mùa mưa đến, cường suất dòng chảy lớn, trong khi toàn bộ các căn nhà sụp xuống sông và hàng chục căn nhà khác nằm dọc khu vực nguy hiểm đều do người dân xây dựng tự phát, cơi nới”.

Ông Dương Bá Diện, Giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường TP Cần Thơ nhận xét:

- Vụ sạt lở bờ kè thị trấn Phong Điền và ở Trà Nóc là hai vụ sạt lở nghiêm trọng nhất từ đầu năm đến nay. Nguyên nhân dẫn tới các vụ sạt lở này đều do vi phạm qui định về xây dựng nhà cửa trên sông rạch. Hiện nay việc xử lý lấn chiếm hành lang an toàn đường thủy trên sông Trà Nóc và xây dựng nhà sát bờ sông trái phép là vấn đề rất khó khăn. Cần được rà soát lại cụ thể trên toàn tuyến và có hướng xử lý kiên quyết trong thời gian tới.

Vào mùa mưa bão, sạt lở là một hiểm họa khó lường xảy ra hằng năm, cuốn trôi bao ngôi nhà, làm thiệt hại tính mạng và tài sản nhân dân ở vùng sông nước ĐBSCL. Riêng tuyến sông Trà Nóc, nơi nối liền với sông Hậu có dòng chảy mạnh, cường suất lớn cần được chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm, đánh giá cụ thể, để có biện pháp phòng, chống sạt lở toàn diện, kiên quyết giải tỏa nhà xây dựng tự phát hai bên bờ sông trước khi thời điểm lũ lớn tràn về.

Trung Kiên