Các Chương trình 134, 135 cùng một số chương trình lồng nghép khác của Chính phủ được triển khai trong những năm qua đã trở thành động lực, tạo đà cho việc phát triển kinh tế, văn hóa cho đồng bào các dân tộc thiểu số, trong đó có đông đảo bà con Khơ-me tỉnh Sóc Trăng. Cuộc sống ở các xóm ấp ngày càng khởi sắc.

Cuộc sống thay đổi từng ngày

Sóc Trăng là tỉnh có gần 400.000 đồng bào Khơ-me sinh sống. Những năm gần đây, được Trung ương đầu tư, cùng với sự cố gắng của các cấp ủy Đảng, chính quyền và bà con các dân tộc trong tỉnh, Sóc Trăng đã tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo, đặc biệt là ở vùng có đông đồng bào Khơ-me sinh sống. Nhờ vậy, cuộc sống của bà con Khơ-me đang thay đổi từng ngày.

Mùa thu hoạch tôm sú của nông dân Khơ-me huyện Vĩnh Châu, Sóc Trăng. Ảnh: Thanh Kim Tùng

Cách đây gần chục năm, tôi đã có dịp về xã Vĩnh Châu, huyện Vĩnh Châu (Sóc Trăng). Hồi ấy, Vĩnh Châu còn nghèo lắm. Hạ tầng cơ sở thiếu thốn. Đường giao thông chưa mưa đã ngập. Trường học là những mái nhà tranh, nhà xây cấp 4 dột nát. Điện chưa đưa được về từng hộ gia đình. Bức tranh quê Vĩnh Châu khiến khách đến thăm không khỏi băn khoăn. Là vùng đất đầy tiềm năng, vừa có ruộng, vừa có biển, người dân lại cần cù chịu khó, lẽ nào Vĩnh Châu cứ phải chịu mãi cảnh nghèo?

Lần này trở lại Vĩnh Châu, tôi thực sự ngỡ ngàng trước sự đổi thay nơi đây. Anh Trà Khol, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Châu dẫn tôi xuống các xóm ấp. Trên đường đi, anh tâm sự: Vĩnh Châu là xã nghèo, nằm trong Chương trình 135 của Chính phủ. Nhiều năm qua, được Trung ương, huyện, tỉnh quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn, điện, đường, trường, trạm, dẫu còn những khó khăn nhất định, nhưng cuộc sống của đồng bào Khơ-me đã có sự cải thiện rõ rệt. Vĩnh Châu là vùng đất phèn, mặn. Cuộc sống của bà con chỉ trông chờ vào ruộng lúa, năng suất bấp bênh. Tỷ lệ hộ nghèo lên đến hơn 50%. Sau 8 năm thực hiện đầu tư xây dựng hạ tầng bằng nguồn vốn của Chương trình 135, hầu hết đường về các ấp đều được bê tông hóa. Dọc theo các tuyến đường liên ấp, liên xã là những hàng cột điện thẳng tắp, đem ánh sáng điện về tới từng hộ gia đình.

Nhờ sự đầu tư của Chính phủ, cùng sự nỗ lực của bà con trong việc áp dụng các mô hình mới vào sản xuất, như mô hình nuôi tôm trên ruộng lúa, nuôi tôm quảng canh, bán công nghiệp, trồng rau, màu, hành tím, trồng nấm rơm… cuộc sống của đồng bào Khơ-me trong xã đã đổi thay. Trong xã đã xuất hiện hàng trăm hộ nông dân sản xuất giỏi, có thu nhập từ 50 đến 100 triệu đồng/năm. Đến nay, hơn 60% số hộ ở Vĩnh Châu có nhà kiên cố, 88% số hộ được sử dụng điện, 81,5% số hộ có nước sạch sử dụng. Tỷ lệ hộ nghèo của xã hiện chỉ còn 17,5%.

Về Sóc Trăng, đi xuống các huyện Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Long Phú, Thạnh Trị, Kế Sách…, nơi có đông đồng bào Khơ-me sinh sống, điều dễ nhận thấy là sau hơn một thập kỷ nỗ lực phấn đấu kể từ ngày tách tỉnh, đến nay, Sóc Trăng đã đạt được những thành tựu quan trọng. Trên địa bàn tỉnh không còn hộ đói, tỉ lệ hộ nghèo giảm, còn 24%. Ông Kim Lươl, Phó trưởng ban Ban Dân tộc tỉnh Sóc Trăng cho chúng tôi biết: Thực hiện các chủ trương về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn và các Chương trình 134, 135 cùng các chính sách hỗ trợ vốn, trợ cước, trợ giá… của Chính phủ, đến nay, tỉnh Sóc Trăng đã xây dựng được hơn 700 công trình giao thông, thủy lợi, điện, nước, trường học… phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Tỉnh đã xây dựng được hơn 35.000 căn nhà thuộc Chương trình 134 và hơn 12.000 căn nhà tình thương cho các hộ Khơ-me nghèo với tổng kinh phí gần 1.000 tỉ đồng; giải quyết cho các hộ nghèo vay hơn 1.000 tỉ đồng giúp bà con có vốn phát triển sản xuất. Từ nay đến năm 2011, thực hiện Quyết định 167/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, tỉnh dự kiến sẽ hỗ trợ xây dựng hơn 25.000 căn nhà ở cho hộ nghèo, trong đó chủ yếu là hộ đồng bào Khơ-me nghèo với kinh phí dự toán gần 600 tỉ đồng.

Những vướng mắc cần tháo gỡ

Thực hiện Quyết định 74/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện chính sách hỗ trợ giải quyết đất ở, đất sản xuất và giải quyết việc làm cho đồng bào Khơ-me, theo thống kê, tỉnh Sóc Trăng có 2.450 hộ không có đất ở; 500 hộ không có đất sản suất, hơn 4.500 hộ cần phải chuyển đổi ngành nghề. Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ cho 500 hộ/2.450 hộ có đất ở; hỗ trợ 186/500 hộ có đất sản xuất với tổng số tiền hơn 50 tỉ đồng, cùng với việc thực hiện các chương trình hỗ trợ vốn đào tạo nghề, giải quyết việc làm, mua máy móc, nông cụ phát triển sản xuất, hỗ trợ hộ nghèo và cận nghèo mua BHYT với số tiền hàng trăm tỉ đồng.

Thực hiện Quyết định 74, tỉnh Sóc Trăng đã chọn xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên làm điểm. Qua bình xét dân chủ, công khai, xã Tham Đôn có 80 hộ được cấp đất sản xuất, với diện tích đất 1.500m2/hộ. Nhà nước hỗ trợ 10 triệu đồng, người dân vay Ngân hàng Chính sách xã hội 10 triệu đồng, trong đó có 5 năm âm hạn. Vụ đầu tiên, các hộ nhận đất còn được hỗ trợ 2 triệu đồng/hộ để mua giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật để sản xuất. Với những hộ không có đất, khi được cấp đất, đối với họ, đây là niềm vui khôn kể. Ông Danh Hoàng Vũ, ở ấp Trà Bết nói với chúng tôi: “Được Đảng và Nhà nước quan tâm, bà con Khơ-me chúng tôi mừng lắm. Có đất sản xuất, đời sống gia đình chúng tôi sẽ bớt khó khăn, không phải đi làm thuê, làm mướn nữa”.

Ông Lê Văn Cần, Phó chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng cho chúng tôi biết: Quyết định 74 của Chính phủ quy định mức hỗ trợ đất ở, đất sản xuất hiện thấp hơn giá thực tế, khiến cho địa phương khó tạo được quỹ đất. Tiến độ thực hiện chính sách giải quyết đất ở, đất sản xuất, đào tạo nghề và giải quyết việc làm còn chậm. Ông Lê Thanh Cần cũng đề nghị Chính phủ cho phép địa phương thực hiện việc mua đất ở và đất sản xuất theo khung giá đất do HĐND tỉnh đã thông qua, đồng thời cho miễn các loại thuế, phí có liên quan đến việc chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất thổ cư, thuế chuyển nhượng quyền sử dụng đất… Sóc Trăng hiện còn hàng nghìn hộ dân do trước đây gặp khó khăn đã phải cầm cố đất, tỉnh cũng đề nghị Chính phủ cho phép chuộc lại đất sản xuất cho các hộ này từ nguồn vốn thuộc Quyết định 74 của Thủ tướng Chính phủ.

Quyết định 74 có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với công cuộc xóa đói giảm nghèo cho đồng bào Khơ-me tại Đồng bằng sông Cửu Long. Từ sự hỗ trợ của Chính phủ, sẽ có hàng chục nghìn hộ nông dân Khơ-me nghèo có đất ở, đất sản xuất và có vốn để chuyển đổi ngành nghề sẽ dần thoát khỏi cảnh nghèo. Nhưng do trình độ và tập tục sản xuất còn hạn chế, thiết nghĩ các địa phương cần phải tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến nông, hướng dẫn bà con nông dân Khơ-me từng bước thay đổi tập quán sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao. Có như vậy công tác xóa đói, giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc mới đạt kết quả bền vững, để hiệu quả từ những chương trình hỗ trợ đồng bào nghèo Khơ-me của Chính phủ phát huy được tác dụng, mang lại đời sống ấm no cho đồng bào.

PHẠM VĂN MẤY