Gia cảnh anh Phan Trọng Khẩn

Tại Nghệ An, trong khi dư luận đang nóng lên về việc chính quyền các xã bớt xén tiền hỗ trợ Tết của các hộ nghèo ở nhiều địa phương trong tỉnh, chúng tôi đã về một xã để tìm hiểu và phát hiện ra một số bất cập khác. Một trong những vấn đề đặt ra là làm sao xác định đúng hộ nghèo?

Loại khỏi danh sách hộ nghèo không rõ nguyên nhân

Sáng 12-2, chúng tôi tìm về nhà anh Hoàng Nghĩa Quảng ở xóm 2, xã Hưng Trung. Ngồi bần thần trước gian nhà trống hoác, anh Quảng than thở: "Nhà tui như ri mà xã nỡ cắt tiêu chuẩn hộ nghèo. Tết nhất người ta có cơm, có gạo, còn tui không có!".

Hai vợ chồng anh Quảng quanh năm trông chờ vào 2 sào ruộng khoán, mùa được, mùa mất. Thời gian qua, anh lại bị bệnh xơ gan, đi chữa trị hết bệnh viện huyện đến bệnh viện tỉnh. Ngoài hai đứa con còn nhỏ, vợ chồng anh còn nuôi mẹ anh Quảng ngoài 70 tuổi. Chị Nguyễn Thị Phượng, vợ anh Quảng nói: "Một mình tui nuôi 5 miệng ăn, bữa khỏe đã đành, bữa ốm không biết mần răng. Bữa Tết nghe nói có gạo cấp cho người nghèo, khấp khởi mừng, chờ mãi không thấy người ta gọi đi nhận, tui chạy đi hỏi thì nghe nói hộ nhà tui không thuộc diện nghèo!".

Chúng tôi qua nhà các anh Nguyễn Văn Mai, Phan Trọng Khẩn, Nguyễn Văn Quyền... ở xóm 2 thì cũng được nghe trình bày những điều tương tự. Anh Khẩn gầy tong teo vì bệnh gai cột sống, nói: "Vợ chồng tui ra ở riêng được ông bà cho một sào ruộng làm ăn. Tui thì bệnh tật không làm được gì, thế mà xã nỡ gạt tui ra khỏi danh sách!"

Trong khi một số hộ dân thực sự nghèo không được công nhận hộ nghèo thì một số hộ khác khá giả lại có sổ hộ nghèo, được nhận tiền và gạo của Nhà nước. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hồng Thái, Xóm trưởng xóm 1 cho biết: Khi lập danh sách lên, xóm cũng đã đưa danh sách gia đình anh Quảng, nhưng không hiểu sao lên xã thì bị cắt! Không chỉ gia đình anh Quảng, danh sách xóm 1 đưa lên 56 hộ thì xã chỉ công nhận 46 hộ.

Thêm bớt tùy xã

Nhà anh Võ Đình Ninh khá giả hơn lại được công nhận hộ nghèo vì có con học đại học

Làm việc với chúng tôi trong buổi sáng 12-2, ông Nguyễn Thanh Hải, Phó chủ tịch UBND xã Hưng Trung, người phụ trách vấn đề này giải trình: Xã phổ biến chuẩn hộ nghèo xuống cho xóm trưởng, sau đó xóm trưởng họp dân xét duyệt thống nhất, gửi danh sách lên cho xã. Trong quá trình xét duyệt có thể lệch vài ba hộ gì đó!

Trả lời câu hỏi: Vì sao xã lại cắt những hộ cực kỳ khó khăn như gia đình anh Quảng, gia đình anh Khẩn, trong khi những hộ khá giả như ông Võ Đình Ninh, Nguyễn Tiến Khanh ở xóm 2 lại được công nhận nghèo? Ông Hải cho rằng: Việc cắt gia đình anh Quảng, ông Hải không biết, còn hộ ông Võ Đình Ninh tuy không nghèo, xóm cũng không xét, nhưng do xã thấy gia đình có con đi học đại học nên "linh động" giải quyết!

Tại sao danh sách hộ nghèo xóm 1 đưa lên là 56 hộ mà xã chỉ công nhận 46? Ông Hải nói: Đó là cắt đi cho phù hợp với chỉ tiêu 25% hộ nghèo mà Hội đồng nhân dân xã đã thông qua. Và để cho đúng chỉ tiêu, xóm nào cũng bị cắt, không riêng gì xóm 1. Hiện tại, xã Hưng Trung còn 25 hộ có tên trong danh sách hộ nghèo nhưng xã quyết định "treo", không phát quà Tết cho họ, và họ cũng không khiếu nại gì! Hỏi lý do vì sao, ông Hải chỉ trả lời: “Không thể phát được, phát là bể chuyện ngay”!

Như vậy, phải chăng việc xác định ai là hộ nghèo hoàn toàn tùy thuộc vào cách nhìn nhận "linh động" của chính quyền xã? Ông Nguyễn Văn Thế, Trưởng phòng Lao động-Thương binh-Xã hội huyện Hưng Nguyên cho rằng: Khi danh sách hộ nghèo từ xã chuyển lên, huyện chủ yếu là xem xét, công nhận chứ không có thời gian để đi phúc tra lại. Theo Quyết định số 170/2005 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành chuẩn hộ nghèo áp dụng trong giai đoạn 2006-2010 thì người dân có thu nhập bình quân 200.000 đồng/tháng thì được coi là hộ nghèo. Ở nông thôn, mỗi nhà vài sào ruộng, ranh giới giữa nghèo và không nghèo là rất mong manh!

Ông Phạm Quốc Việt, Phó chủ tịch UBND huyện Hưng Nguyên khẳng định: Huyện sẽ tổ chức các đoàn đi kiểm tra tình hình, chỗ nào làm sai, chúng tôi sẽ tìm biện pháp khắc phục nhằm đem lại công bằng cho người dân, ổn định tình hình.

Bài và ảnh: TUẤN THIỆN