Huyện Hồng Ngự, nằm kề bên dòng sông Tiền, sông Hậu, nơi có rất nhiều nhánh sông, dòng chảy xiết gây ra sạt lở nghiêm trọng. Tình hình sạt lở bờ sông khiến người dân hoang mang, trong khi đó, chính quyền địa phương chưa tìm được giải pháp di dời hữu hiệu.

674 hộ bị ảnh hưởng

Theo số liệu thống kê của các cơ quan chức năng huyện Hồng Ngự thì trên địa bàn huyện có 11 ấp thuộc địa phận 7 xã có bờ sông đang bị sạt lở, ảnh hưởng đến 674 hộ đang sống. Sạt lở đất nghiêm trọng nhất tập trung tại các xã: Long Thuận, Long Khánh A và Phú Thuận B. Tại các địa phương này, sạt lở diễn ra thường xuyên, nhất là khi nước rút hoặc khi mùa lũ về. Điển hình là vào tháng 5-2008, tại tổ 7, ấp Phú Hòa A, xã Phú Thuận A, sạt lở đất làm hư hại 4 căn nhà và mặt nhà kho của người dân. Tiếp đó, ngày 25-7-2008, tại tổ 1, ấp Long Thạnh, xã Long Thuận, sạt lở lấn sâu vào tuyến lộ bê tông-nhựa từ 10 đến15m, chạy dài khoảng 100m, khiến 6 căn nhà của các hộ dân sống ở khu vực này phải di dời khẩn cấp. Vụ sạt lở khác xảy ra giữa đêm 29-7-2008, tại ấp Long Phước, xã Long Khánh A, ăn sâu vào 40 mét, 6 căn nhà ở khu vực này cũng phải di dời khẩn cấp.

Sạt lở làm mất hàng chục héc-ta đất của người dân xã Long Thuận, huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp.

Sạt lở không những ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân mà các tuyến giao thông nông thôn, đường liên xã, liên huyện cũng bị hư hỏng nghiêm trọng. 674 hộ dân ở huyện Hồng Ngự nằm sát bờ sông và hàng nghìn hộ dân lân cận cũng bị ảnh hưởng không nhỏ. Tuy nhiên, công tác di dời, bảo đảm tính mạng và tài sản cho người dân hiện đang gặp khó khăn, nhất là việc tái định cư cho các hộ dân vùng sạt lở, vì đa số họ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không có đất để di dời, trong khi đó địa phương thiếu kinh phí mua đất tái định cư cho các đối tượng này. Chẳng hạn, xã Long Thuận, huyện Hồng Ngự có 3 ấp nằm dọc theo bờ sông Tiền trên tổng chiều dài 6.500m nằm trong vành đai sạt lở, ăn sâu vào đất từ 2 đến 15m. Đất lở xuống sông mất khoảng 32.500m2; thế nhưng chỉ có 132/779 hộ có đất để di dời. Trong số 779 hộ này có tới 100 hộ, nhà chỉ cách điểm sạt lở (vực sông) từ 0 đến 5 mét.

Giải pháp lâu dài... chờ cấp trên

Nhằm tìm hướng khắc phục tình trạng sạt lở và di dời dân đến nơi an toàn, chính quyền các địa phương cũng đưa ra nhiều giải pháp nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp nào được thực hiện triệt để do gặp rất nhiều khó khăn. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Lê Văn Nhân, Chủ tịch UBND xã Long Thuận, cho biết:

- Việc giải quyết chỗ ở mới cho các hộ dân vùng sạt lở ở địa phương vô cùng khó khăn, vì hầu hết là các hộ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không có đất; số hộ dân trong vành đai sạt lở nhiều, quỹ đất của địa phương thiếu. Đối với các hộ không có đất, địa phương tạm thời vận động bà con nhân dân trong xã có điều kiện giúp cho họ ở tạm. Còn biện pháp lâu dài vẫn phải chờ ở trên, xã không có điều kiện giải quyết.

Qua tìm hiểu thực tế, nhiều hộ dân nơi vùng sạt lở ở huyện Hồng Ngự vô cùng lo lắng nhưng họ cũng không biết làm gì vì không có đất để di dời. Một số đã phải thuê mướn đất để ở tạm. Ông Trần Văn Nha, ngụ tổ 1, ấp An Thạnh, xã Long Thuận, có nhà trong vùng sạt lở, lo lắng nói:

- Tôi không thể yên tâm lao động sản xuất. Gia đình tôi đã 3 lần dời nhà. Năm trước, sạt lở đã làm mất một phần ngôi nhà và chuồng lợn, gần đây lại tiếp tục mất nhà bếp. Cứ mỗi lần lở đất là tôi phải dời nhà lên một đoạn. Hiện nay không còn chỗ để dời nhà nữa, gia đình tôi phải tìm thuê đất gần đó để ở tạm.

Hàng trăm hộ dân khác nằm trong khu vực sạt lở đều tỏ ra rất lo lắng. Ông Phan Văn Nhẹ, ở tổ 4, ấp Long Thạnh, xã Long Thuận bày tỏ nguyện vọng:

- Chúng tôi biết địa phương không còn quỹ đất để bố trí cho dân vùng sạt lở. Hơn một năm nay, chúng tôi vẫn bám víu nơi này để làm ăn, sinh sống. Nhưng hiện tại, không thể ở thêm ngày nào được nữa vì đất đã lở đến sát nhà, nếu không dời thì rất nguy hiểm. Tôi mong muốn được địa phương hỗ trợ đất để cất nhà ở.

Được biết, huyện Hồng Ngự đang thực hiện nhiều biện pháp bảo vệ các khu vực có nguy cơ sạt lở như làm kè tạm, gia cố bờ nơi nguy hiểm và vận động các chủ đất tại địa phương cho người dân ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao vào ở tạm. Tuy nhiên, những biện pháp trên vẫn chỉ là tạm thời, chưa giải quyết triệt để vấn đề. Để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và ổn định cuộc sống của người dân các khu vực bị sạt lở, địa phương cần sớm triển khai dự án xây dựng các cụm tuyến dân cư bền vững.

Bài và ảnh: NGUYỄN BÁ-TRUNG NAM