Theo thống kê của các cơ quan chức năng, trên vùng biển Việt Nam có khoảng 130.000 tàu thuyền đánh cá của ngư dân hành nghề. Đây là con số cho thấy nghề đánh bắt, khai thác hải sản - một trong những lĩnh vực của kinh tế biển đang rất phát triển. Tuy nhiên, đáng lo ngại hiện nay là tai nạn của tàu cá đang hết sức nhức nhối và hàng năm chiếm hơn 80% tổng số vụ tai nạn trên biển.

Còn nhiều “lỗ hổng”

An toàn cho người và tàu cá hoạt động trên các vùng biển là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong khai thác hải sản an toàn ở nước ta hiện nay. Thế nhưng trong thời gian qua, tai nạn trên biển vẫn liên tiếp xảy ra gây không ít thiệt hại về người và tài sản mà cho đến nay vẫn chưa có những giải pháp nào hạn chế hiệu quả trong khi thời tiết ngày càng có những diễn biến hết sức phức tạp. Hàng trăm ngư dân chết và mất tích, hàng ngàn tàu đánh bắt xa bờ bị chìm hoặc hư hỏng nặng mỗi năm, cái giá phải trả quá đắt từ sự lơ là vấn đề an toàn lao động, buộc nghề biển ở nhiều địa phương ven biển phải “nhận diện” lại mình.

An toàn lao động nghề biển đang đứng trước thực trạng báo động đỏ

Theo Thượng tá Bùi Nam Đĩnh- Chính ủy Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Bà Rịa - Vũng Tàu, tình hình tai nạn trên vùng biển Bà Rịa - Vũng Tàu thời gian qua diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu là do yếu tố chủ quan của con người. Đó là việc vi phạm các quy định về bảo đảm an toàn trên biển như không mang áo phao, phao cứu sinh, máy thông tin liên lạc, hải đồ, không hiểu rõ hoặc không chấp hành các quy định về sử dụng đèn tín hiệu, âm hiệu, thiếu ý thức về chống va chạm, không biết sử dụng các phương tiện thông tin liên lạc với Trung tâm Tìm kiếm cứu nạn Khu vực III và các đài thông tin duyên hải… Còn theo Thượng tá Đoàn Đức Hoàn, Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng, với hơn 100km bờ biển, 5 cửa sông lớn, vùng biên giới biển Hải Phòng thường xuyên có khoảng 2.300 tàu thuyền lớn, nhỏ khai thác thủy sản, vận chuyển hàng hoá đã tạo nên vùng ngư trường trên biển “dày đặc". Tuy nhiên, hiện nay còn rất nhiều phương tiện chưa trang bị máy liên lạc ICOM, áo phao, phao cứu sinh và các trang bị an toàn khác. Đặc biệt, đèn hành trình trên biển ban đêm thường rất sơ sài…

Trao đổi về vấn đề an toàn trên biển, anh Trần Văn Giang - ngư phủ nhiều năm đi biển ở xã biển Hải Thanh, Tĩnh Gia, Thanh Hoá cho biết: “Phần lớn chủ phương tiện nghề biển rất tin dị đoan nên rất ngại mang theo phao cứu sinh lên tàu, sợ gặp xui rủi. Thế là năm này qua năm khác, hàng ngàn lao động nghề biển cứ phải phó thác mạng sống của mình lênh đênh trên biển vì cuộc mưu sinh. Cứ mỗi lần tàu ra khơi, người thân của họ lại canh cánh nỗi lo...”. Riêng ông Nguyễn Văn Nhàn, Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Sở Thủy sản tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu thì có nỗi lo khác: Theo quy định của Chính phủ, chủ tàu ra biển khai thác thủy sản phải đăng ký tần số liên lạc do Sở Bưu chính - Viễn thông cấp, nhưng cho đến nay ngư dân vẫn chưa chấp hành đầy đủ. Mặc dù việc đăng ký tần số liên lạc liên quan nhiều đến vấn đề quyền lợi của ngư dân khi đánh bắt trên biển, nhưng chủ tàu không muốn đăng ký bởi họ muốn “độc quyền” ngư trường. Vì họ cho rằng, nếu đăng ký tần số chẳng khác nào họ tự tiết lộ thông tin và sẽ bị tàu khác kéo đến tranh giành luồng cá mà họ đã tìm ra... Vì thế mà ngư dân rất “ngại” và trốn tránh việc đăng ký tần số. Hệ quả là khi có tai nạn xảy ra, việc tìm kiếm, cứu nạn của các cơ quan chức năng chẳng khác nào “mò kim đáy bể”.

Không thể không có giải pháp

Theo thống kê của ngành thuỷ sản, mỗi năm, cả nước có không dưới 15.000 tàu cá di chuyển ngư trường với phạm vi rất xa, cách bờ trên 300 km, thậm chí di chuyển ra cả bên ngoài vùng biển Việt Nam. Thời tiết trên biển những năm gần đây diễn biến phức tạp, trong khi chất lượng đội tàu khai thác hải sản của Việt Nam còn quá yếu, nhất là hệ thống thiết bị thông tin liên lạc dành cho tàu cá xa bờ. Báo cáo của các Đài thông tin Duyên hải cho biết, mỗi tháng các đài này tiếp nhận từ 20 - 25 thông tin cấp cứu từ tàu cá với những sự cố như: hỏng máy, mất liên lạc, vỏ tàu bị phá nước. Những con số trên cho thấy, vấn đề an toàn lao động nghề biển đang đứng trước một thực trạng báo động đỏ. Mạng sống của hàng ngàn lao động nghề biển vẫn đang bị “thả nổi” lênh đênh trên biển.

Thiết nghĩ, đã đến lúc các cơ quan chức năng cần có những đợt “ra quân” quyết liệt để hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại về người và tài sản khi thiên tai, giông bão xảy ra trên biển. Trước mắt, đề nghị các cơ quan chức năng khi đăng ký hành nghề trên biển bắt buộc chủ phương tiện chấp hành nghiêm các quy định về an toàn hàng hải. Bộ đội Biên phòng, ngành thuỷ sản cần phối hợp với các ngành chức năng khác có kế hoạch đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm ngặt các quy định về đăng ký, đăng kiểm, trang bị an toàn, nhằm bảo đảm an toàn cho người và phương tiện và nghề cá. Bên cạnh đó, ngành Thủy sản cần tăng cường hơn nữa việc tổ chức các lớp đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng; tập huấn, hướng dẫn, trang bị cho ngư dân những kiến thức khoa học cần thiết về phòng tránh bão, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trên biển… nhằm giúp ngư dân phòng tránh thiên tai, rủi ro, tai nạn trên biển. Điều đặc biệt quan trọng nữa là ngành thuỷ sản cần tăng cường công tác tuyên truyền cách thức liên lạc qua sóng vô tuyến điện với các đài Thông tin Duyên hải, lực lượng Bộ đội Biên phòng nhằm tăng độ an toàn cho mỗi tàu thuyền ra biển của bà con ngư dân, đồng thời công bố băng tần, thiết lập hệ thống thông tin liên lạc, điều kiện sử dụng thiết bị vô tuyến điện không cần cấp phép cho tàu thuyền để tạo sự đồng bộ giữa các mạng thông tin liên lạc của ngư dân phù hợp với từng loại ngành nghề và vùng biển. Đó là những biện pháp tốt để hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại về người và tài sản khi thiên tai xảy ra đang lúc bà con ngư dân lao động, sản xuất trên biển.

Theo báo Biên phòng Điện tử