Hoạt động đánh bắt hải sản trên biển vốn luôn chịu nhiều rủi ro, tai ương. Trời đang yên, biển vẫn lặng, bỗng chốc giông tố đùng đùng nổi lên... Hầu như năm nào cũng có ngư phủ phải bỏ mạng giữa biển khơi. Chính vì vậy, công tác bảo đảm an toàn cho người và tàu cá hoạt động đánh bắt hải sản trên biển là mối quan tâm thường trực của các cấp, các ngành chức năng.

Công tác quản lý tàu cá ngày càng tốt hơn

Cách đây hơn 3 năm, chính xác là vào ngày 19-5-2005, một văn bản pháp quy quan trọng được ban hành, đó là Nghị định 66/2005/NĐ-CP của Chính phủ đề cập toàn diện về nội dung của công tác bảo đảm an toàn cho người và tàu cá trên biển. Đồng thời, đưa ra các quy định cụ thể về trách nhiệm đối với từng tổ chức, cá nhân có liên quan tham gia công tác quản lý tàu cá sau khi rời đất liền.

Ảnh minh họa

Văn bản trên thực sự là chiếc phao “cứu sinh” đối với ngư dân, bởi công tác quản lý tàu cá trên biển được nâng lên rõ rệt. Đến nay, tại hầu hết các địa phương, công tác đăng ký, đăng kiểm tàu cá đã được thực hiện ngay tại làng cá, bến cá. Theo kết quả điều tra, nếu như năm 2004, cả nước còn 35.902 chiếc tàu chưa đăng ký, thì đến ngày 31-11-2008 tổng số tàu được đăng ký, đăng kiểm đã đạt 123.609 chiếc. Trong đó, số tàu đăng ký là 120.404 chiếc, chiếm 97,4%. Số tàu đã được đăng kiểm là 60.738 chiếc, trên tổng số 61.074 chiếc thuộc diện phải đăng kiểm, chiếm 99,4%. Hầu hết các tàu cá thuộc diện đăng kiểm, đặc biệt là các tàu đánh bắt cá xa bờ, đều có các thiết bị an toàn tối thiểu. Tàu ra khơi, nỗi lo lớn nhất là không nhận được thông tin thời tiết từ đất liền để vòng tránh. Điều này đang từng bước được khắc phục trong từng địa phương, chủ tàu. Được biết, trong tổng số 18.344 chiếc tàu đánh bắt cá xa bờ, thì số tàu được trang bị vô tuyến điện tầm gần chiếm tới 88%, số tàu được trang bị vô tuyến tầm xa chiếm 61% và số được lắp đặt radio là 100%.

Theo ông Đặng Quang Huy, cán bộ Phòng Quản lý tàu cá và Cơ sở hạ tầng nghề cá thuộc Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản: Các Chi cục đã phối hợp chặt chẽ với các đồn Biên phòng, UBND các xã để quản lý chặt chẽ tàu cá. Mỗi địa phương có một cách làm hay. Chẳng hạn, tỉnh Nghệ An đã ban hành quy định về quản lý cơ sở đóng tàu nhằm thực hiện quản lý tàu cá ngay từ đầu vào, hạn chế tình trạng không đăng ký, đăng kiểm, không có giấy phép vẫn khai thác thủy sản. Tỉnh Bình Thuận quy định chặt chẽ việc trang bị máy thông tin tầm xa đối với các tàu đánh bắt cá xa bờ. Tỉnh Phú Yên thì phối hợp với Cục tần số Vô tuyến điện (Bộ Bưu chính-Viễn thông) liên lạc đài tàu cho các tàu cá của ngư dân… Tất cả những cố gắng đó đã góp phần hạn chế những thiệt hại về người và tàu thuyền mỗi khi có bão lớn, đặc biệt là trong 2 năm 2007-2008.

Mục tiêu: 100% số tàu được đăng ký, đăng kiểm

Sau những vụ thoát hiểm vì bão lớn trên biển, nhiều ngư dân muốn chuyển nghề vì… sợ chết! Tuy nhiên, “bụng đói thì đầu gối phải bò”, áp lực của cuộc mưu sinh từng bước làm họ thay đổi ý định để tiếp tục ra khơi.

Cần nói rằng, mặc dù trong công tác quản lý tàu cá, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện khi ra khơi đã thu được kết quả đáng khích lệ, nhưng trên thực tế vẫn còn hơn 3.000 tàu cá chưa được đăng ký, chủ yếu là tàu nhỏ. Nhà nước đã có chủ trương hạn chế phát triển một số loại tàu cá, nhưng trên thực tế các tàu vẫn không ngừng tăng lên. Đặc biệt, sau khi Chính phủ có quyết định hỗ trợ kinh phí cho ngư dân thì các tàu cá cỡ nhỏ tăng nhanh. Việc quản lý, nắm số lượng thuyền viên trên các tàu cá cũng còn nhiều bất cập, vướng mắc. Công tác chấp hành việc phân cấp quản lý khối tàu nhỏ cho huyện và xã chưa được thực hiện nghiêm túc. Có nơi chưa triển khai. Có nơi lại thực hiện sai chỉ đạo của trên, phân cấp công tác đăng ký, đăng kiểm cho huyện quản lý đến cỡ tàu 45 mã lực, vượt quá khả năng thực hiện. Một số tỉnh sau khi phân cấp cho huyện, xã đã buông lỏng trách nhiệm quản lý ngành đối với khối tàu nhỏ.

Theo ông Chu Tiến Vĩnh, Cục trưởng Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi Thủy sản, mục tiêu từ nay đến năm 2015 sẽ từng bước nâng cao chất lượng đội tàu cá, đáp ứng tốt khả năng an toàn kỹ thuật khi hoạt động trên các vùng biển phù hợp với tiêu chuẩn của Việt Nam và thế giới, trong đó tập trung vào đội tàu đánh cá xa bờ. Bên cạnh đó, từng bước nâng cao năng lực ngư dân, bảo đảm cho họ có đủ bằng cấp phù hợp theo quy định, có khả năng sử dụng các thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ tiên tiến trong đóng và khai thác các đội tàu cá. Trước mắt, từ nay đến ngày 30-4-2009, tất cả các tàu cá đều được đăng ký, đăng kiểm và cấp giấy phép. Năm 2010, các tàu cá xa bờ đều trang bị phương tiện an toàn, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm tốt nhất sự bình yên cho người và các con tàu trên biển.

LÊ THIẾT HÙNG