AIDS ở tỉnh nghèo nhất nước

Một góc thị xã Lai Châu (ảnh internet)

Hiện nay, số người nhiễm HIV thống kê được của toàn tỉnh Lai Châu tính đến hết tháng 10-2008 hiện còn sống là 772 người, trong đó có 252 trường hợp chuyển sang giai đoạn AIDS (số đã tử vong là 166 trường hợp). Lai Châu cũng là tỉnh nằm trong số 13 tỉnh, thành phố trọng điểm về HIV/AIDS của cả nước.

Dẫn chúng tôi đến nhà bà K. (anh H. con trai bà mới chết vì nhiễm HIV) ở thị trấn Tam Đường, đồng đẳng viên Là Văn Thả kể lại, trước đây cậu H. hiền lắm, sống có hiếu với cha mẹ, không làm mất lòng ai. Cũng chỉ tại đói nghèo, không được học hành, không nghề nghiệp…, theo trai bản đi làm ăn xa rồi rước về căn bệnh AIDS. Anh H. là con trai cả trong gia đình 5 anh em nên phải bươn chải từ rất sớm. Chuyện buồn ập đến với gia đình bà, khi H. bị ốm, phải đi nằm viện, xét nghiệm và cho kết quả dương tính với HIV. Cả nhà ai cũng bàng hoàng không tin nổi. Gần một năm sau, H. vĩnh biệt mẹ già và 4 người em. Bà K. nghẹn ngào kể: cũng vì miếng cơm manh áo, năm 1987 ông nhà tôi đi đào vàng bị sập hầm. Nỗi đau mất chồng mãi tôi mới bình tâm, giờ lại rơi vào cảnh người đầu bạc tiễn người đầu xanh. Còn 4 đứa con chẳng có công ăn việc làm, cứ lang thang ra vào bãi vàng thế này thật tôi chẳng thể nào yên tâm.

Đến gia đình bà O. cũng có hoàn cảnh rất thương tâm, con trai bà vừa mất vì AIDS. Được biết, những ngày cuối đời anh D. thường ở trên lán chăm sóc ao cá, cho đến khi yếu quá mới về nghỉ rồi mất tại nhà. Vợ anh cũng bỏ đi, để lại cho mẹ già hai đứa con nhỏ. Bà O. có 5 người con thì đây là lần thứ ba bà cạn nước mắt vì con cứ bỏ bà mà đi.

Hầu hết các trường hợp được phát hiện nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn đều vô tình sau khi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, hay bị tai nạn phải nhập viện, trường hợp xét nghiệm tự nguyện là rất hiếm hoi. Theo báo cáo của Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Lai Châu thì số ca lây nhiễm HIV/AIDS năm 2007 tăng 9,1 lần so với năm 2004. Mấy năm gần đây, Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh thường xuyên tổ chức các hoạt động truyền thông như: nói chuyện sức khỏe với cá nhân, thăm hộ gia đình, truyền thông theo nhóm nhỏ, phát thanh, chiếu phim lưu động, tờ rơi… tuy nhiên hiệu quả chưa cao.

Bà Lê Thị Mai, Phó giám đốc Trung tâm cho biết, việc đưa thông tin, giáo dục, truyền thông nhằm thay đổi hành vi phòng lây nhiễm HIV/AIDS chống kỳ thị, phân biệt đối xử đối với bà con dân tộc thiểu số vùng cao gặp rất nhiều khó khăn do điều kiện địa hình hiểm trở, chia cách, dân cư thưa thớt, trình độ nhận thức thấp, điều kiện kinh tế nghèo nàn và bà con có quá nhiều thói quen, tập tục lạc hậu chi phối. Chừng nào việc đi xét nghiệm tự nguyện vẫn chưa được nhân dân xem là việc làm cần thiết thì chuyện khống chế căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS ở Lai Châu vẫn chỉ là câu chuyện cổ tích.

VŨ PHONG