Cầu Ngăm dài 74m, rộng 12m tại km 13+450, tỉnh lộ 12 qua địa bàn hai huyện Vụ Bản và Ý Yên, tỉnh Nam Định là một trong 77 cây cầu thuộc bước 1 giai đoạn 1 Dự án tín dụng ngành Giao thông Vận tải (GTVT) sử dụng vốn vay của Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản JBIC (nay là JICA) để cải tạo mạng lưới đường quốc gia. Cầu được triển khai thi công tháng 8-2008, thời hạn hoàn thành vào đầu tháng 4-2010, nhưng đến nay vẫn chưa có mặt bằng để thi công. Theo báo cáo của Ban quản lý dự án 6 (BQLDA6) và tìm hiểu thực tế tại hiện trường, chúng tôi được biết, qua 15 tháng, công tác giải phóng mặt bằng tại đây vẫn chỉ dừng ở “lập phương án đền bù” và vẫn chưa được tỉnh phê duyệt. Ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng Văn phòng đại diện Khu vực miền Bắc BQLDA6 thở dài: Thời hạn kết thúc gói thầu chỉ còn 5 tháng, trong khi thời gian thi công cầu Ngăm tối thiểu phải mất 10 tháng. Nếu địa phương không quyết tâm giải phóng mặt bằng (GPMB) nhanh, chắc chắn thời hạn kết thúc gói thầu sẽ bị “phá sản”.

 16 cuộc họp vẫn... “tiến độ rùa”

Trước tình hình chậm tiến độ GPMB liên quan đến dự án cầu Ngăm, Ban QLDA6 đã nhiều lần họp với địa phương (16 cuộc họp) và gửi các văn bản đến Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định, BQLDA Giao thông nông thôn 3 (WB3) về việc chậm giải phóng mặt bằng và yêu cầu địa phương, các cơ quan liên quan sớm giải quyết, bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công, song mọi việc không như cam kết. Trước thực trạng cấp bách trên, ngày 10-8-2009, Bộ GTVT có Công văn số 5440, do Thứ trưởng Lê Mạnh Hùng kí gửi UBND tỉnh Nam Định, đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các huyện Ý Yên, Vụ Bản, giải quyết dứt điểm các tồn tại, vướng mắc trong công tác GPMB, yêu cầu địa phương gấp rút bàn giao mặt bằng cho nhà thầu thi công cầu tạm trước ngày 15-8-2009 và bàn giao chính thức mặt bằng thi công cầu chính trước 31-8-2009.

 Cầu Ngăm hẹp và xuống cấp nghiêm trọng.

Theo ghi nhận của chúng tôi, đến hết ngày 27-11 mới chỉ có huyện Ý Yên bàn giao xong mặt bằng, còn huyện Vụ Bản vẫn “giậm chân tại chỗ”. Ông Phạm Hoàng Thiệu, cán bộ UBND xã Minh Tân, huyện Vụ Bản cho biết:

- Xã có 27 hộ nằm trong diện giải phóng mặt bằng dự án cầu. Sau khi có quyết định phê duyệt phương án tổng thể của UBND tỉnh Nam Định (ngày 20-11-2008) đến nay đã có 10 hộ gia đình và một hộ tập thể nhận tiền hỗ trợ đền bù về đất và kiến trúc trên đất với tổng số tiền 1,3 tỉ đồng. 16 hộ còn lại vẫn chưa nhận đền bù, trong đó có 4 hộ ở ngay đầu cầu Ngăm,  do không thống nhất được về vị trí tái định cư đến nơi ở mới. Địa phương đã có tờ trình lên cơ quan cấp trên đề nghị xem xét. Chỉ khi nào huyện, tỉnh có văn bản trả lời chính thức thì xã mới có cơ sở giải quyết, bàn giao mặt bằng.

Trái với lí giải của cán bộ xã, ông Tô Đức Lưu, Trưởng phòng Điều hành dự án 3 thuộc BQLDA6 cho rằng: Đó chỉ là cách nói cho “hợp thức” của xã, bởi từ tháng 8-2008, BQLDA6 đã bàn giao cọc GPMB và hồ sơ cắm cọc cho địa phương, nhưng 7 tháng sau tỉnh  Nam Định mới có quyết định thu hồi đất và ngày 1-9-2009 (sau hơn 1 năm) tỉnh mới có quyết định phê duyệt phương án bồi thường GPMB (rất chậm so với cam kết).

Bao giờ mới hết "đề xuất, nghiên cứu"?

Về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong giải phóng mặt bằng, ông Nguyễn Khắc Xung, Phó chủ tịch Hội đồng GPMB huyện Vụ Bản cho biết:

- Ngay khi tỉnh Nam Định có quyết định phê duyệt phương án GPMB, huyện Vụ Bản đã nhanh chóng vào cuộc. Tuy nhiên, vướng mắc vẫn chủ yếu là  giá đền bù và địa điểm tái định cư cho những hộ thu hồi 100% diện tích đất đang ở. Về giá đền bù, tỉnh vẫn thống nhất áp dụng  900.000 đồng/m2.  Huyện đề nghị tỉnh nâng  lên 1,3 triệu/m2, nhưng chưa được tỉnh đồng ý. Khu tái định cư, cách vị trí ở cũ 1,5km, song các hộ lại  xin tái định cư gần với chân cầu hơn (cách 0,5km), cũng vẫn còn chờ  tỉnh trả lời…

Quy trình xã kiến nghị lên huyện, huyện đề xuất lên tỉnh, tỉnh nghiên cứu cho ý kiến… khiến việc thi công cầu Ngăm trở nên chậm trễ; hơn một năm mà vẫn không có mét vuông mặt bằng nào được bàn giao để thi công khiến cả BQLDA lẫn nhà thầu “méo mặt”. Ông Lưu Trọng Hưởng, Giám đốc điều hành Gói thầu số 11, Công ty CP Tasco (đơn vị trúng thầu thi công cầu Ngăm) cho biết: Để bảo đảm tiến độ dự án, ngay khi chưa bàn giao mặt bằng, nhà thầu đã tập kết đủ vật liệu, thiết bị để chuẩn bị thi công, thuê cả phao từ Thái Bình về để ghép hệ nổi thi công trên mặt nước. Riêng thiệt hại do không có mặt bằng để thi công đối với công ty đã là hơn 300 triệu đồng.

Dự án tín dụng ngành GTVT bước 1, giai đoạn 1 có 77 cầu, sau hơn một năm triển khai thi công đến nay đã có 41 cầu hoàn thành và thông xe kĩ thuật, trong đó 22 cầu được bàn giao cho đơn vị quản lí, sử dụng. Cầu Ngăm nằm trong gói thầu 11 là cây cầu duy nhất chậm tiến độ.  Nếu chính quyền và các cơ quan chức năng địa phương cứ "họp và đề xuất" mãi như vậy, thì rất có thể  tiến độ hoàn thành dự án sẽ bị phá sản. Theo ông Nguyễn Tiến Trung, nếu tiến độ giải phóng mặt bằng cầu Ngăm vẫn tốc độ như hiện nay, rất có thể BQLDA 6 sẽ đề nghị Bộ GTVT cho rút cầu Ngăm ra khỏi dự án. Đây sẽ là thiệt thòi lớn đối với địa phương, bởi hiện cây cầu đã xuống cấp nghiêm trọng, vết nứt tại bản mặt cầu với mố cầu đã rộng hơn 10cm.

Bài và ảnh: HOÀNG GIA MINH