Phong tục đón Tết của người Rơ Mâm

Già làng A Blong cho biết: “Trước đây phong tục của người Rơ Mâm không có Tết Nguyên đán. Tết của người dân nơi đây là các lễ hội: Trọc tỉa, cúng mừng lên đòng và cúng lúa mới. Khoảng gần hai chục năm trở lại đây, người dân bắt đầu ăn Tết cổ truyền. Ngày Tết và cả trong các lễ hội, bữa cơm của các gia đình thì cơm nếp được nấu trong ống tre, nứa vẫn là một món không thể thiếu được ăn cùng với canh, muối ớt. Những khi rảnh rỗi hoặc ở trên rẫy hoặc ở nhà, người Rơ Mâm vẫn thích nấu các loại thức ăn trong ống tre, nứa bởi theo quan niệm như vậy thức ăn sẽ có vị đậm đà, thơm của núi rừng. Ché rượu cần được ủ từ nhiều tháng trước để dành mời khách quý tới chơi. Đặc biệt, những năm gần đây, hầu như nhà nào cũng biết gói bánh chưng. Với người dân nơi đây, bánh chưng xanh không chỉ mang không khí ngày Tết mà còn thể hiện tinh thần quân dân nồng ấm, tình người miền ngược và miền xuôi gắn kết. Từ ngày các chú bộ đội của Công ty 78, Binh đoàn 15 về làng cùng tổ chức ăn Tết với bà con nên vui hơn. Bây giờ bà con trong làng trồng cao su, trồng cà phê, trồng mì cả rồi nên lễ mừng lúa mới cũng không lớn bằng Tết Nguyên đán”.

Hằng năm, cứ mỗi khi Tết đến xuân về Công ty 78, Binh đoàn 15 lại tổ chức vui Tết cùng nhân dân xã Mô Rai, trong đó có làng Le của người Rơ Mâm. Trung tá Trần Công Đức, Chủ nhiệm Chính trị Công ty 78 cho biết: Nhằm thể hiện đạo lý, “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc và trách nhiệm, tình cảm của đơn vị với cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương, tạo niềm tin, góp phần phát huy phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thể hiện quân dân một ý chí, Xuân Đinh Dậu năm nay, Công ty 78 đã có kế hoạch đón Tết cùng bà con nhân dân. Công ty sẽ hỗ trợ mỗi làng một con lợn, mỗi hộ gia đình hai chiếc bánh chưng, thăm tặng quà các gia đình chính sách, cán bộ thôn với tổng số tiền gần 130 triệu đồng. Ngoài ra, công ty còn huy động 600 cán bộ, công nhân viên, người lao động cùng nhân dân xã Mô Rai, đặc biệt là bà con dân tộc Rơ Mâm tổ chức mổ lợn, gói và luộc bánh chưng để cùng đồng bào đón Tết.

Khi tìm hiểu về các phong tục trong ngày Tết của người Rơ Mâm chúng tôi còn được biết một điều đặc biệt nữa của dân tộc này, đó là trong các gia đình hầu hết đều treo ảnh Bác Hồ trên bàn thờ. Ông A Dói, dân tộc Rơ Mâm, làng Le, xã Mô Rai, huyện Sa Thầy, Kon Tum nói: "Có được cuộc sống như bây giờ là nhờ công ơn của Bác Hồ, người Rơ Mâm mình ai cũng coi Bác như người Cha trong gia đình. Không ai bảo ai, nhưng nhà nào cũng treo ảnh Bác trên bàn thờ. Mọi người trong làng đều lấy tấm gương đạo đức của Bác để học tập và làm theo nên trong làng không có mất cắp, đoàn kết thương yêu và giúp nhau phát triển sản xuất. Từ ngày về lập làng mới, năm nào bộ đội Công ty 78, Binh đoàn 15 cũng xuống làng, hỗ trợ gạo nếp, thịt lợn, bánh kẹo và hướng dẫn bà con làm bánh chưng, đón Xuân. Đến nay nhà nào cũng biết gói bánh chưng, đặc biệt bà con người Rơ Mâm đã lấy Tết cổ truyền của dân tộc làm ngày Tết, ngày hội xuân của dân tộc mình. Ngày đầu năm, bà con làm gà trống, nấu xôi cúng Bác và cúng Yang Ngà (Thần Ngà, hòn đá biết đẻ) để tạ ơn sau một năm "cho con người mạnh khỏe, cho cây lá xanh tốt, nhiều hoa, quả...". Tết cổ truyền của dân tộc, trên bàn thờ Bác lúc nào cũng có bánh chưng, hoa, quả và hương thơm. Ngày đầu năm mới mọi người đến nhà thăm nhau, việc đầu tiên là thắp hương để cúng Bác, nhớ về Bác... Sau đó chủ nhà cắt bánh chưng, họ cùng nhau ăn, uống rượu và dành cho nhau những tình cảm chân thành nhất.

Một mùa xuân mới đang về với đất trời vùng biên giới xã Mô Rai phía Bắc Tây Nguyên. Sự chuyển đổi nhận thức, sự phát triển vượt bậc của bà con tộc người Rơ Mâm dưới chân núi Chư Gô Tông như một câu chuyện cổ tích giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ.

Bài, ảnh: VIỆT CƯỜNG