Khảo sát trên một số tuyến phố của Hà Nội như: Thụy Khuê, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Lương Bằng, Lê Văn Lương… có thể thấy, nhiều vỉa hè mới được chỉnh trang, tôn tạo vài năm nay nhưng đã có dấu hiệu xỉn màu, bong tróc; gạch lát bị hư hỏng tạo thành “bẫy” với những bề mặt lồi lõm nguy hiểm. Ngay cả các tuyến đường đẹp như: Phan Đình Phùng, Văn Cao, Nguyễn Chí Thanh cũng có hiện tượng bề mặt vỉa hè bị sụt lún, nhấp nhô.
Tình trạng vỉa hè “bị thương” như hiện nay có nhiều nguyên nhân, trong đó có việc người dân sử dụng vào mục đích kinh doanh, buôn bán, tập kết vật liệu xây dựng... Một nguyên nhân nữa là mỗi khi xuất hiện kẹt xe, ùn ứ giao thông, rào chắn xây dựng chiếm dụng mặt đường, không ít người đua nhau chen lên vỉa hè “thoát thân”, dẫn đến vỉa hè ở nhiều tuyến đường bị hư hỏng vì quá tải. Điển hình như khu vực đường Hoàng Minh Giám, vào giờ cao điểm, dòng xe kẹt cứng, nhiều xe gắn máy chọn giải pháp chạy trên vỉa hè. Người dân vừa chạy vừa mím chặt môi, nhăn mặt và ra sức lạng lách tránh những "ổ gà", những miếng gạch lát bị vỡ. Đoạn vỉa hè được tận dụng để chạy xe chẳng mấy chốc đều vỡ nát. Điều đáng nói là một số tuyến vỉa hè được đầu tư kinh phí khá lớn, nhưng do nền cốt chưa bảo đảm kỹ thuật dẫn đến hiện tượng sụt, lún, phải sửa chữa nhiều lần, rất lãng phí.
Quyết định số 4340/QĐ-UBND ngày 20-8-2014 của UBND TP Hà Nội đã quy định rõ: Vỉa hè phải bảo đảm bằng phẳng và thoát nước, mép vỉa hè phải thẳng đều dọc theo mép mặt đường; kết cấu vỉa hè phải được thiết kế bảo đảm bền vững, đồng bộ về chủng loại vật liệu, cao độ và độ dốc; bề mặt các hố ga, giếng thăm trên vỉa hè phải thiết kế bằng cao độ mặt hè. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, nhiều tuyến vỉa hè ở Thủ đô nền lát gạch vẫn khấp khểnh, mấp mô và lủng củng những chướng ngại vật như: Dây cáp điện, ống nước, nắp cống, cọc sắt… Nạn đào đường, đào hè thiếu kế hoạch vẫn xảy ra tràn lan ở Hà Nội, hầu như con đường nào, vỉa hè nào cũng có dấu tích của việc đào bới. Các công trình ngầm như điện, nước... không có một đầu mối tổng chỉ huy nên cứ mạnh ai nấy làm. Tác hại của việc thi công thiếu đồng bộ không chỉ làm cho bộ mặt thành phố xấu đi, gây ùn tắc giao thông mà còn làm ảnh hưởng đến các công trình ngầm.
Điều khó chấp nhận là những hành vi xâm hại, cắt xẻ vỉa hè diễn ra ở nhiều nơi, nhưng chưa được xử lý nghiêm. Trong khi đó, ý thức một bộ phận người dân chưa cao dẫn đến tuổi thọ của vỉa hè rất ngắn. Hiện nay, việc quản lý, cho thuê, sử dụng một phần vỉa hè được giao về các quận, phường. Vì vậy, để bảo đảm mỹ quan đô thị, rất cần lực lượng chức năng các quận, phường tăng cường hơn nữa việc kiểm tra, tuyên truyền, giám sát và xử lý mạnh về hành vi xâm phạm vỉa hè. Đồng thời, cùng với việc nâng cao chất lượng kiểm tra thi công, nghiệm thu công trình, cần tiếp tục đổi mới các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, thậm chí rà soát lại tiêu chuẩn kỹ thuật xem đã phù hợp chưa để có giải pháp cải tạo, thi công phù hợp, nâng cao chất lượng hệ thống vỉa hè thành phố.
NGUYỄN VŨ