Xuất phát từ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng và Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức cuộc thi nhằm tìm kiếm, lựa chọn các ý tưởng thiết kế mẫu nhà ở xã hội có thể phổ biến rộng rãi.

Nhà ở xã hội đang là nhu cầu cấp bách của xã hội, song vấn đề chất lượng vẫn chưa làm hài lòng người dân, nhất là khâu thiết kế, dẫn đến bất cập trong quá trình sử dụng, vì vậy cuộc thi đưa ra “đề bài” với yêu cầu cao, sát thực tế. Nước ta có nhiều vùng khí hậu, đòi hỏi các phương án dự thi phải đưa ra giải pháp thích ứng với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng, miền, đồng thời có khả năng đáp ứng với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai. Mặt khác, cuộc thi mong muốn tạo ra xu hướng xây dựng nhà ở xã hội theo quy mô công nghiệp, thi công nhanh, giảm giá thành; đáp ứng yêu cầu về công năng và bản sắc, hiện đại; ứng dụng hiệu quả các công nghệ-giải pháp xanh.

 Ban tổ chức trao giải nhất cuộc thi. Ảnh: NGUYỄN DƯƠNG

Ban tổ chức đã nhận được 69 phương án từ 59 đơn vị dự thi. Hội đồng thi tuyển gồm các chuyên gia nòng cốt, giàu kinh nghiệm đã tiến hành đánh giá, xếp loại các phương án dự thi. Kết quả đã chọn được 44 phương án đoạt giải (trong đó có 7 giải nhất) và trao giải vào tháng 1-2026 tại Hà Nội.

Ấn tượng trong số 7 phương án đoạt giải nhất là phương án mang mã số FI6868 của Công ty Cổ phần Kiến trúc Lập Phương. Giả định xây dựng nhà ở xã hội ở vùng Đông Nam Bộ, nơi có khí hậu khắc nghiệt, mưa nhiều, đòi hỏi cần có một giải pháp kiến trúc phù hợp để đáp ứng đúng với điều kiện tự nhiên. Đơn vị thiết kế lựa chọn biện pháp nâng khu vực để xe lên tầng cao, giảm chi phí đầu tư, đồng thời tránh được hiện tượng ngập lụt, giảm chi phí bảo trì so với phương án hầm để xe. Ngoài ra, đơn vị thiết kế đề xuất sử dụng những hầm chứa nước mưa, lấy nguồn nước tự nhiên để cung cấp nước, đồng thời ngăn ngừa được hiện tượng ngập, trữ nước cho khu đất. Mô hình vườn canh tác cư dân (tầng 3 khối nhà ở xã hội) bảo đảm sự cân bằng sinh thái, tính thẩm mỹ cảnh quan, tạo hiệu quả sản xuất và kinh tế, góp phần nâng cao chất lượng môi trường và cuộc sống của người dân thị thành. Thiết kế không gian chung xen kẽ tại tầng trệt, tầng căn hộ và tầng mái đem lại những "khoảng thở" xanh và là trục cảnh quan xuyên suốt, tăng tính liên kết, kết nối giữa các tháp.

Phương án thiết kế nhà ở của Công ty Cổ phần Kiến trúc Lập Phương đoạt giải nhất cuộc thi. Ảnh: Hội Kiến trúc sư Việt Nam

Các ý tưởng được trao giải sẽ là cơ sở để Bộ Xây dựng tiếp tục nghiên cứu, triển khai bước thiết kế mẫu, thiết kế điển hình, áp dụng phổ biến rộng rãi tại các địa phương, qua đó cắt giảm thủ tục hành chính cấp phép xây dựng, tiết kiệm thời gian, chi phí nhằm sớm đưa dự án vào triển khai thi công. Tiến sĩ, kiến trúc sư Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng thi tuyển, nhận xét: “Nhiều phương án được đầu tư nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ và vật liệu mới, đáp ứng những tiêu chí của cuộc thi và định hướng của Thủ tướng Chính  phủ. Các phương án đoạt giải bao gồm các thể loại kiến trúc nhà ở đa dạng, từ cao tầng đến thấp tầng, có khả năng ứng dụng rộng rãi cho các vùng, miền khác nhau, áp dụng các giải pháp công nghiệp hóa, hiện đại hóa về công nghệ và linh hoạt trong tiếp biến, giữ gìn bản sắc dân tộc”.