Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” giai đoạn 2018-2020 do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam chủ trì, phối hợp với Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP), Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và một số doanh nghiệp thực hiện. Không chỉ hỗ trợ vốn để phát triển sản xuất, chương trình còn triển khai nhiều hoạt động, như: Hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt; tuyên truyền và nâng cao nhận thức về phòng, chống bạo lực gia đình, tảo hôn; phòng, chống ma túy, tội phạm, xuất nhập cảnh trái pháp luật; giúp xóa mù chữ...

Khởi động từ tháng 3-2018, đến nay, chương trình đã có những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Theo Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hà: Từ ý tưởng ban đầu là hội LHPN mỗi tỉnh, thành phố sẽ giúp một xã biên giới khó khăn, quá trình triển khai thực hiện, hội LHPN các cấp đã nhận được sự ủng hộ và vào cuộc của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân... Lúc đầu, chương trình đặt ra mục tiêu hỗ trợ 90 xã đặc biệt khó khăn trong 3 năm, nhưng đến nay đã có 110 xã nhận được sự cam kết hỗ trợ, đồng hành của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Qua triển khai, nhiều mô hình, sinh kế hỗ trợ phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn được các đơn vị đồng hành thực hiện. Tại Quảng Bình, Hội LHPN TP Đồng Hới phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cha Lo nhận đồng hành cùng xã Dân Hóa (huyện Minh Hóa) với Mô hình “Hỗ trợ chị em phát triển kinh tế”. Đồn Biên phòng Làng Ho và Hội LHPN huyện Lệ Thủy, Hội LHPN xã Lâm Thủy triển khai Mô hình “Chi hội phụ nữ không khói thuốc”… Tại Hà Giang, với 5 xã nằm trong chương trình, các cấp hội nhận đỡ đầu tập trung hỗ trợ phụ nữ xóa đói giảm nghèo, thành lập Mô hình “Tổ phụ nữ liên kết phát triển kinh tế”, “Nhóm phụ nữ nuôi bò luân chuyển”…

Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng phát sinh những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ. Ví như, tại xã Tân Xuân (Vân Hồ, Sơn La), chị Hà Thị Vui, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã, cho biết: "Khó khăn nhất hiện nay đối với địa phương phụ nữ là người dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, nhất là đồng bào Mông. Số phụ nữ này rất ít người biết tiếng phổ thông, vì thế nhận thức còn nhiều hạn chế. Mặt khác, địa bàn của xã khá rộng, đường sá đi lại khó khăn... Do đó, việc tuyên truyền chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, chương trình hành động của Hội LHPN Việt Nam; tuyên truyền về phòng, chống tệ nạn ma túy, buôn bán người… gặp rất nhiều trở ngại. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến phụ nữ ở các xã biên giới dễ bị kẻ xấu lợi dụng, kích động dẫn đến vi phạm pháp luật, hoặc bị lừa tham gia tiếp tay cho các đối tượng buôn bán phụ nữ, trẻ em…".

Trăn trở của chị Vui cũng là trăn trở của nhiều cán bộ hội ở các xã biên giới đặc biệt khó khăn. Đồng chí Trương Thị Thu Thủy, Trưởng ban Dân tộc và tôn giáo, Trung ương Hội LHPN Việt Nam, cho rằng: "Mặc dù Đảng, Nhà nước có nhiều chính sách tạo điều kiện ưu tiên, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, nhưng trên thực tế, phụ nữ dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa còn chịu nhiều thiệt thòi, bất bình đẳng trong học tập, tiếp cận và thụ hưởng các chính sách chăm sóc sức khỏe, ứng dụng công nghệ thông tin, khởi nghiệp…".

Theo Hội LHPN Việt Nam, nhằm khắc phục những khó khăn, bất cập trên, mục tiêu của chương trình sẽ chú trọng hơn trong tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, kiến thức, hướng dẫn tổ chức cuộc sống, phát triển kinh tế gia đình và giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan trực tiếp đến phụ nữ, như: Tình trạng mua bán, xâm hại tình dục phụ nữ, trẻ em; nạn mù chữ; trẻ em bỏ học, thất học; tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, bạo lực gia đình, ma túy, tội phạm; xuất, nhập cảnh qua biên giới trái pháp luật...; đồng thời, tích cực vận động chị em tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Để đạt được các mục tiêu chương trình, ở mỗi xã, các cấp hội phụ nữ nhận đỡ đầu, hỗ trợ cần tìm hiểu sâu, khảo sát kỹ, đánh giá đúng nhu cầu của từng hội viên để có giải pháp cụ thể, hiệu quả.

Theo các cơ quan chức năng, đến nay, tổng kinh phí huy động hỗ trợ các xã biên giới khó khăn từ các tỉnh, thành phố tham gia chương trình là hơn 20 tỷ đồng; gồm tiền mặt và quà, như: Xây dựng mái ấm tình thương, trao học bổng học sinh nghèo vượt khó, xây dựng nông thôn mới, cung cấp con giống, cây trồng, vật nuôi… trong đó, số tiền từ nhắn tin ủng hộ hơn 1,4 tỷ đồng; dự kiến sẽ hỗ trợ 14 mô hình sinh kế cho phụ nữ nghèo ở 14 xã. Tuy nhiên, mục tiêu của chương trình là mỗi xã biên giới khó khăn sẽ nhận được sự hỗ trợ một mô hình sinh kế bền vững, nên với 267 xã biên giới khó khăn trên đất liền cần khoản kinh phí không nhỏ. Huy động nguồn vốn này như thế nào đang là bài toán khó đặt ra cho các đơn vị đồng hành trong thời gian tới.

Cùng với khó khăn về nguồn lực, chưa đủ đáp ứng nhu cầu các địa bàn chọn hỗ trợ, một số ý kiến cho rằng, nhìn tổng thể, sự hỗ trợ của các đơn vị mới chủ yếu dừng ở “bề nổi”, trước mắt mà chưa tính tới sự phát triển bền vững. Để hiện thực hóa các mục tiêu của chương trình, thời gian tới, rất cần sự chung tay, hỗ trợ của các cơ quan chức năng, các cấp, ngành, các tấm lòng hảo tâm và sự nỗ lực của các cấp phụ nữ cả nước.

VÂN ANH