Trong đó, mức đóng vào Quỹ Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN) hằng tháng của NSDLĐ là 0,5%. Trong dự thảo Nghị định về mức đóng BHXH bắt buộc và Quỹ bảo hiểm TNLĐ, BNN mà Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đang triển khai lấy ý kiến có đề xuất tăng mức đóng lên 0,7% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của NLĐ thay vì 0,5% như hiện nay.

Theo dự thảo, mức đóng là 0,7% trừ những trường hợp sau: Một là, NSDLĐ trong các cơ quan Đảng, đoàn thể, LLVT, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập mức đóng là 0,5%. Hai là, nếu NSDLĐ đáp ứng được các điều kiện, như báo cáo định kỳ tai nạn lao động và an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) trong 3 năm liền kề (1); không có vi phạm về ATVSLĐ trong 3 năm liền kề (2); giảm 50% tần suất tai nạn lao động đối với doanh nghiệp thuộc ngành nghề có nguy cơ cao về TNLĐ, BNN hoặc giảm 75% tần suất tai nạn lao động đối với doanh nghiệp còn lại (3); chi phí thực hiện kế hoạch ATVSLĐ bình quân trong 3 năm bằng ít nhất 0,3% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH (4); đạt được chứng nhận tiêu chuẩn hệ thống quản lý ATVSLĐ theo tiêu chuẩn ISO 45001:2018 (5); mức đóng giảm còn 0,5%. Ba là, nếu NSDLĐ đáp ứng được điều kiện (1), (2), (5) nêu trên và các điều kiện sau: Giảm 75% tần suất tai nạn lao động đối với doanh nghiệp thuộc ngành nghề có nguy cơ cao về TNLĐ, BNN hoặc không để xảy ra tai nạn lao đối với doanh nghiệp còn lại; chi phí thực hiện kế hoạch ATVSLĐ bằng ít nhất 0,5% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH; mức đóng giảm còn 0,3%. Ngoài ra, mức đóng có thể lên mức 1% nếu NSDLĐ bị phát hiện khai báo gian dối, làm giả hồ sơ đánh giá về ATVSLĐ. Dự thảo nghị định được đề xuất có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2020. Căn cứ vào khả năng bảo đảm cân đối Quỹ Bảo hiểm TNLĐ, BNN, Chính phủ xem xét điều chỉnh mức đóng vào quỹ này từ ngày 1-1-2025. 

Về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Kim Loan, Giám đốc Công ty Cổ phần Nam Long cho biết: “Với xã hội hiện nay, việc yêu cầu NSDLĐ đóng vào Quỹ Bảo hiểm TNLĐ, BNN cũng tốt cho NLĐ, là yếu tố để doanh nghiệp chăm sóc cho NLĐ. Tuy nhiên, điều NSDLĐ mong muốn là việc thực hiện trên thực tế sao cho đơn giản về thủ tục. Bên cạnh đó, tôi cho rằng, mức đóng ban đầu không nên phân biệt các cơ quan Đảng, đoàn thể, LLVT, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập với đơn vị còn lại mà nên thống nhất cùng là 0,5% hoặc cùng là 0,7%”.

TS Vũ Minh Tiến, Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho rằng: “Qua thực tiễn khảo sát tại nhiều đơn vị cho thấy bên cạnh một số nơi đã quan tâm làm tốt, thì công tác ATVSLĐ hiện vẫn bị xem nhẹ, ảnh hưởng rất lớn, cả trước mắt và lâu dài, tới tính mạng, sức khỏe, tâm sinh lý, bệnh nghề nghiệp của NLĐ. Bảo đảm ATVSLĐ cần được đặt ra trước tiên, phải là một tiêu chuẩn cốt lõi trong lao động, trong sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững. NLĐ phải là mục tiêu của sự phát triển. Tôi ủng hộ sử dụng thêm biện pháp kinh tế nhằm khuyến khích NSDLĐ làm tốt công tác ATVSLĐ như dự thảo đưa ra hiện nay. Cũng có ý kiến băn khoăn về mức đóng góp của NSDLĐ, sẽ tăng chi phí sản xuất, kinh doanh, nhưng ở đây tỷ lệ và mức đóng là khá thấp. Nó sẽ thấp hơn rất nhiều nếu so với lợi ích mang lại khi giảm tai nạn lao động, giảm bệnh nghề nghiệp, NLĐ an tâm làm việc, năng suất cao lên… Ngoài ra, những quy định này cũng chỉ là cụ thể hóa chính sách của Nhà nước về ATVSLĐ đã nêu trong Luật ATVSLĐ".

Theo bà Lê Thị Thanh Ngân, cán bộ BHXH tỉnh Phú Thọ: Những năm trước đây, mức đóng vào Quỹ Bảo hiểm TNLĐ, BNN là 1%. Theo quy định tại Khoản 3, Điều 44, Luật ATVSLĐ, từ ngày 1-6-2017, NSDLĐ hằng tháng phải đóng vào quỹ này với mức chỉ còn 0,5%. Hiếm khi nào mà một chính sách lớn sửa đổi lại được giảm 50% mức đóng như vậy. Điều này thể hiện sự quan tâm rất sát sao của Đảng và Nhà nước đến NSDLĐ nói chung và các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất, kinh doanh nói riêng. Bởi vì số vụ TNLĐ, BNN chủ yếu xảy ra ở lĩnh vực sản xuất trực tiếp, việc giảm 50% mức đóng cũng là điều kiện tạo động lực cho họ quan tâm chú trọng đến công tác ATVSLĐ. Tuy nhiên, bên cạnh những doanh nghiệp lớn có bộ phận chuyên môn về công tác ATVSLĐ thì còn rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, điều kiện lao động sản xuất chưa tốt, công tác ATVSLĐ chưa thực sự được coi trọng và nguy cơ xảy ra tai nạn lao động vẫn còn rất lớn. Điều quan trọng nữa, trong những nguyên nhân xảy ra tai nạn lao động còn có cả việc chấp hành các quy tắc, nội quy an toàn lao động của chính NLĐ. Do đó, nếu điều kiện lao động có tốt đến mấy, công tác ATVSLĐ có được quan tâm chú trọng đến mấy mà ý thức của NLĐ chưa thực sự cao thì tai nạn lao động vẫn xảy ra. Với điều kiện như hiện nay thì để đánh giá được vấn đề này khó mà chính xác trong khoảng thời gian ngắn .

Bà Lê Thị Thanh Ngân bày tỏ quan điểm: “Tôi ủng hộ việc thay đổi mức đóng 0,7% như dự thảo đã nêu. Về thời gian thực hiện, nên bắt đầu từ năm 2020 và áp dụng mức đóng: 0,5%, 0,7% (và 1% cho các trường hợp vi phạm) cho đến khi có cơ sở để đánh giá chính xác, quản lý được công tác ATVSLĐ tại các đơn vị sử dụng lao động và nâng cao được ý thức ATVSLĐ của NLĐ. Có thể tiến hành khảo sát đánh giá trực tiếp điều này đối với NLĐ và NSDLĐ xem họ đã nắm được Luật ATVSLĐ đến đâu sẽ thấy thực trạng hiện nay”.

KIM DUNG