Nhiều năm sau này, tôi đã đôi lần dạo qua một vài cửa hàng sách cũ với hy vọng có thể tìm được cuốn sách từng giúp tôi định hướng cuộc đời mình nhưng không gặp. Mãi đến năm ngoái, trong khi sắp xếp lại tủ sách cha tôi để lại, tôi tình cờ nhận ra cuốn “Tuổi trẻ Các Mác” mà tôi hằng tìm kiếm do Nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành năm 1969. Cuốn sách cũ đã nhuốm màu thời gian, có sức cuốn hút tôi và tôi đã thức trọn một đêm, đọc lại cuốn sách dày 442 trang này.

Ở trang cuối cuốn sách, trong lời gửi bạn đọc, tác giả-nhà văn Nga Ê-lê-na I-li-i-na đã viết: “Khi một người nhìn lại quãng đường đã qua như để kiểm tra lại bản thân xem từ trước đến nay mình có sống đúng như mình nên sống không, người ấy có thể nhớ đến lời Gô Gôn-nhà văn nổi tiếng người Nga (1809-1852) trong tác phẩm “Những linh hồn chết”. Lời này Gô Gôn muốn nói với những người mới bước lên con đường lớn lao và khó khăn của cuộc sống: “Hãy mang theo tất cả để lên đường, khi từ những năm niên thiếu dịu dàng bước vào tuổi trưởng thành khắc khổ, hãy mang theo tất cả những xúc cảm của tâm hồn nhân loại, đừng bỏ nó lại dọc đường để rồi sau đó lại nhặt lên…”.

Khi từ tuổi trẻ bước vào tuổi trưởng thành khắc khổ, “Mác đã mang theo tất cả những gì cao cả và nhân đạo nhất, và những cái đó đã giúp đỡ Mác trong cuộc đấu tranh anh dũng của Người”.

Cũng như nhiều người thuộc thế hệ chúng tôi, được lớn lên từ mái trường miền Bắc XHCN và tạm gác bút nghiên lên đường ra trận, tôi luôn mang trong hành trang nhỏ bé của mình, có cả những cuốn sách mà mình yêu thích. Để đến hôm nay khi không còn trẻ nữa, thanh thản nhìn lại, tôi nhận ra mình là người may mắn vì được trở về với ký ức tuổi 20.

LÊ AN KHÁNH