Công nghệ robot giúp nâng cao chất lượng lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long

Phóng viên (PV): Đồng bằng sông Cửu Long-vựa lúa lớn của Việt Nam-đang chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu và nhu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức sản xuất, hiện đại hóa chuỗi giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong quá trình chuyển đổi này, sự hợp tác quốc tế giữ vai trò rất quan trọng, đặc biệt là hợp tác với Nhật Bản-quốc gia có nền nông nghiệp tiên tiến, quản trị hiệu quả, công nghệ cao và các tiêu chuẩn chất lượng hàng đầu. Ông có thể chia sẻ thêm về nhận định này?

Ông Nakamura Tetsuya: Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu như mưa lớn, hạn hán và xâm nhập mặn. Trong bối cảnh như vậy, việc tiếp tục sản xuất ổn định gạo chất lượng cao và phát thải thấp, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường như châu Âu và Hoa Kỳ, nơi giá thu mua cao, giúp tăng thu nhập cho nông dân là yêu cầu cấp thiết. Mặt khác, Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ Kế hoạch hành động giảm phát thải khí mê-tan. Đặc biệt, đề án phát triển 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 được Chính phủ phê duyệt vào tháng 11-2023, thể hiện quyết tâm cao trong chuyển đổi mô hình nông nghiệp theo hướng bền vững.

Ông Nakamura Tetsuya. Ảnh do JICA cung cấp

Mới đây, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Tập đoàn Lộc Trời và Công ty Cổ phần NEWGREEN đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) nhằm hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến của Nhật Bản trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Chúng tôi cho rằng sự hợp tác song phương giữa các bên Việt Nam-Nhật Bản như trong MOU lần này để kết hợp công nghệ tiên tiến của Nhật Bản với kỹ thuật sản xuất lúa của Việt Nam hướng tới thực hiện được mục tiêu chung là cần thiết. Trong hợp tác lần này, chúng tôi đang hỗ trợ đưa robot vào canh tác để nâng cao hiệu quả sản xuất trong bối cảnh lực lượng lao động nông nghiệp giảm, đồng thời tăng cường sự hỗ trợ của các chuyên gia Nhật Bản trong việc đưa gạo Việt Nam ra thị trường thế giới.

PV: Qua việc ký kết vừa qua, ông kỳ vọng như thế nào đối với hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến của Nhật Bản trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long?

Ông Nakamura Tetsuya: Hiện nay dân số thế giới khoảng 8 tỷ người và dự báo sẽ đạt 10 tỷ người vào năm 2050. Phần lớn dân số gia tăng nằm ở các khu vực châu Á và châu Phi, nơi lúa gạo là lương thực chính. Thông qua hợp tác kỹ thuật song phương Việt Nam-Nhật Bản, chúng tôi kỳ vọng duy trì khả năng cung ứng lúa gạo đáp ứng nhu cầu toàn cầu (an ninh lương thực). Đồng thời nâng cao chất lượng và thương hiệu gạo Việt Nam thông qua quy trình sản xuất chất lượng cao và phát thải thấp, hướng đến xuất khẩu sang các thị trường như châu Âu và Hoa Kỳ, nơi sẵn sàng trả giá cao. Chúng tôi cũng kỳ vọng vào việc tăng giá bán gạo và nâng cao thu nhập cho nông dân nhờ nâng cấp thương hiệu và chất lượng sản phẩm.

Ông Nakamura Tetsuya, Chủ nhiệm khảo sát kiêm Phó giám đốc Công ty Cổ phần NEWGREEN cho chạy thử nghiệm robot Aigamo trên đồng ruộng tại Đồng bằng Sông Cửu Long. Ảnh do JICA cung cấp

PV: Robot Aigamo (robot diệt cỏ dại) có hiệu quả như thế nào đối với Đồng bằng sông Cửu Long, thưa ông?

Ông Nakamura Tetsuya: Tại Nhật Bản, robot Aigamo đã được công bố trong các nghiên cứu với hiệu quả tăng năng suất 10% và giảm 60% lao động. Thiết bị vận hành bằng động cơ sử dụng tấm pin năng lượng mặt trời và pin lưu trữ, kết hợp cánh khuấy đặc biệt để đảo trộn nước và bùn, ngăn ánh sáng tiếp xúc với cỏ dại. Robot được tích hợp GPS và AI, cho phép tự động vận hành trong phạm vi ruộng được thiết lập, đồng thời ghi lại dữ liệu hoạt động. Quá trình khuấy trộn bùn cũng thúc đẩy phát triển vi khuẩn hiếu khí, góp phần giảm phát thải khí mê-tan từ ruộng lúa, một trong những nguồn phát thải quan trọng trong nông nghiệp.

Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã phê duyệt đề xuất của Công ty Cổ phần NEWGREEN về khảo sát xây dựng giải pháp hỗ trợ canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp bằng robot Aigamo. Về giảm phát thải khí mê-tan, tùy điều kiện, robot đạt mức giảm trung bình 70-90%, kết quả này sẽ được công bố trong thời gian tới. Tại Việt Nam, trong các thí nghiệm tiền khả thi phục vụ việc ký MOU lần này, robot cho kết quả giảm trung bình 50% lượng khí mê-tan. Mục tiêu của MOU là tối ưu hóa cách sử dụng robot Aigamo trong điều kiện thực tế tại Việt Nam, từ đó mở rộng ứng dụng để đạt mức giảm phát thải cao hơn.

PV: Việc hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến của Nhật Bản trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sẽ được triển khai trong thời gian nào, thưa ông?

Ông Nakamura Tetsuya: Trong giai đoạn 5 năm từ 2026 đến 2030, hai năm đầu 2026-2027 sẽ tập trung xây dựng phương pháp tối ưu và bộ hướng dẫn cơ bản (gồm nghiên cứu chung và thử nghiệm). Ba năm tiếp theo sẽ triển khai ứng dụng trên nhiều khu vực trong tổng diện tích 1 triệu héc-ta của Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tiếp tục tối ưu hóa và hoàn thiện bộ hướng dẫn. Đây là mục tiêu chính của MOU.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!