Cả cơ sở đào tạo và người học đều lúng túng

Nhiều câu hỏi chưa có câu trả lời

Theo Thông tư 12, NKT muốn tham gia đào tạo, cấp GPLX hạng B1 phải đáp ứng các điều kiện về sức khỏe theo quy định tại Thông tư liên tịch số 24/2015/TTLT-BYT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải và Bộ Y tế ban hành năm 2015. Những người rối loạn tâm thần cấp đã chữa khỏi hoàn toàn nhưng chưa đủ 6 tháng; rối loạn tâm thần mãn tính không điều khiển được hành vi; chóng mặt do các nguyên nhân bệnh lý; thị lực nhìn xa hai mắt dưới 5/10; không nghe được âm thanh trong vòng 4m; rối loạn nhận biết 3 màu cơ bản (đỏ, vàng, xanh lá cây); suy tim độ III trở lên; các bệnh tật gây khó thở; những người bị cụt hoặc mất chức năng một bàn tay, một bàn chân mà một trong các chân hoặc tay còn lại không toàn vẹn (cụt hoặc giảm chức năng) thì không được phép học và lái xe. Quy định như vậy, nhưng thực tế NKT đi đăng ký học lái xe thì các cơ sở đào tạo lái xe vẫn từ chối tiếp nhận.

Ông Nguyễn Hữu Thất, Trưởng phòng Ghi danh (Trung tâm Đào tạo và Sát hạch lái xe Thành Công ở quận 10, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Đơn vị chưa đầu tư phương tiện và giáo viên để đào tạo nghề lái xe cho học viên là NKT. Lý do là số học viên đăng ký học rất ít, không đủ bù đắp chi phí. Mặt khác, chúng tôi cũng không biết đầu tư bao nhiêu xe cho đủ, vì khuyết tật của mỗi con người rất khác nhau”.

Thông qua trang mạng quảng cáo đào tạo lái xe tại Hà Nội, trong NKT, chúng tôi liên hệ với một chuyên viên tư vấn tên Toàn có số điện thoại 0989.646.xxx để đăng ký học thì nhận được câu trả lời: “Trung tâm chưa chuẩn bị được phương tiện, cũng như giáo viên để đào tạo lái xe cho NKT”. Khi chúng tôi nhờ giới thiệu giúp một cơ sở nào đó, thì người này cho biết: “Theo tôi nắm được, trên địa bàn Thủ đô chưa có cơ sở nào nhận đào tạo lái xe cho NKT”.

Còn ông Vũ Xuân Nghĩa, Trưởng khoa Đào tạo, Trường Cao đẳng Nghề Dân tộc nội trú tỉnh Bắc Kạn, cho rằng: “Thông tư 12 quy định trường hợp cơ sở đào tạo không có xe thì có thể sử dụng xe của NKT, nhưng trường hợp NKT không có phương tiện hoặc không thuê mượn được thì sẽ thế nào?”. Cũng vấn đề này, một số ý kiến bày tỏ băn khoăn: Việc đào tạo lái xe cho NKT có cần phương tiện, sân bãi và bài thi riêng không? Vì các xe sát hạch đều phải đáp ứng những thông số, tiêu chuẩn nhất định và phải gắn chíp chấm điểm tự động. Thực tế, NKT chân phải có thể đưa xe vào hãng để chuyển đổi chân ga từ phải sang trái, nhưng không rõ việc làm này có vi phạm quy định về đăng kiểm hay không?

Giải pháp dạy thí điểm trên xe của người khuyết tật

Trao đổi với chúng tôi, TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh Văn phòng Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia cho biết: “Thông tư 12 quy định: “Đào tạo để cấp GPLX hạng B1, số tự động cho NKT…”,  nghĩa là quan niệm ô tô số tự động dễ lái hơn và cho NKT học lái xe có hộp số tự động. Quả thật, xe số tự động dễ lái hơn, nhưng hệ số an toàn không cao. Nếu lái xe đạp chân phanh nhầm sang chân ga thì xe sẽ chồm lên và dễ thành "xe điên". Điều này lại không xảy ra ở xe có hộp số cơ khí. Bởi khi đó, xe sẽ chết máy. Quy định NKT được cấp GPLX hạng B1 số tự động cũng không ổn, vì như vậy NKT có GPLX hạng B1 số tự động rồi thì bất cứ xe ô tô nào có đến 9 chỗ ngồi và xe tải dưới 3,5 tấn có số tự động thì họ cũng được phép lái hay sao?

“Quan điểm của tôi là xe ô tô của NKT không nhất thiết phải là số tự động hay số cơ khí miễn là NKT vẫn lái được và thi đỗ thì vẫn được cấp GPLX chính xe ô tô mà người đó đã dùng để học và thi sát hạch. Cái chính là cơ quan chức năng cần ban hành thêm văn bản hướng dẫn. Chẳng hạn, trước mắt, triển khai giai đoạn 1 dạy thí điểm cho NKT trên xe mà NKT đã điều chỉnh cho phù hợp với khiếm khuyết của họ, rồi tổ chức thi sát hạch. Nếu ai đạt yêu cầu thì cấp GPLX cho họ trên chính cái ô tô đó”-Tiến sĩ Khương Kim Tạo cho biết.

Ở một số quốc gia tại châu Âu, họ quy định rất rõ NKT chỉ được phép lái ô tô của mình đã sử dụng để học, sát hạch và tham gia giao thông; không được lái bất kỳ xe ô tô khác một cách tự do. NKT muốn học lái thì phải có ô tô đã được bổ sung, điều chỉnh phù hợp với khiếm khuyết của cơ thể và dùng nó đi kiểm định, học trong trường lái và thi sát hạch. Khi thi đỗ, trên GPLX sẽ ghi số khung, số máy, biển đăng ký xe của chiếc ô tô đó và chỉ được lái chiếc ô tô đó. Nếu muốn điều khiển ô tô loại khác thì phải mang xe đó đến thi sát hạch thêm. Nếu vượt qua kỳ thi, trên GPLX của NKT sẽ được ghi thêm số khung, số máy, biển đăng ký chiếc ô tô thứ hai, ngoài ra không được điều khiển các xe khác. Nếu nước ta áp dụng cách làm này thì các trung tâm dạy lái xe không cần đầu tư ô tô đặc biệt để dạy cho NKT. Tuy nhiên, cần phải điều chỉnh cách thức sát hạch, vì xe của NKT không được gắn các thiết bị như xe chuyên dùng. Vì vậy, cơ quan chức năng cần nghiên cứu, hướng dẫn cụ thể hơn, tránh tình trạng “có để đấy”. Làm được điều này thì vấn đề đào tạo và cấp GPLX cho NKT theo Thông tư 12 mới thực sự đi vào cuộc sống, góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng của NKT và sự nghiệp an toàn giao thông.

KIM DUNG