QĐND - Tôi đến A Xây vào những ngày giáp Xuân Tân Mão. Một cảm giác sảng khoái mát lịm người khi được chìm đắm giữa núi rừng cao nguyên nơi đây. Cái làng heo hút A Xây thuộc xã Khánh Nam, huyện Khánh Vĩnh (Khánh Hòa) ở cách trung tâm thành phố Nha Trang hơn 50km từ lâu đã nổi tiếng với cái tên gọi độc đáo có một không hai ở Việt Nam là "Làng Bác Hồ".

Theo những tư liệu mà tôi được đọc vào năm 1972 - 1973, khi cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc đang ở giai đoạn nước rút rất quyết liệt, thì thôn A Xây chính là nơi nuôi dưỡng, che giấu cán bộ Đảng. Ở A Xây ngày đó và bây giờ vẫn chủ yếu là đồng bào dân tộc Raglai (chiếm 90% dân số của địa phương), còn lại là người Nùng, người Tày và người Kinh. Có một chiến tích hào hùng đã ghi dấu ấn của người A Xây trong chiến đấu, đó là sự kiện đồng chí A Ma Xanh, Xã đội trưởng A Xây ngày đó, đã bắn rơi máy bay địch.

Lần này lên A Xây, tôi được đồng chí Cao Xuân Dựa, nguyên Bí thư Chi bộ A Xây, kể rất nhiều về A Ma Xanh - người con anh hùng của đồng bào Raglai đã mất cách đây vài năm. Sau đó, tìm đọc cuốn Lịch sử Đảng bộ huyện Khánh Vĩnh, tôi không khỏi ngạc nhiên khi biết, dưới sự chỉ huy của A Ma Xanh, du kích A Xây đã bắn rơi tới 7 chiếc máy bay và tiêu diệt gần 50 tên địch. Thành tích này cũng chính là nguyên nhân để làng A Xây được vinh dự mang tên “Làng Bác Hồ”.

Trường mầm non A Xây

Về A Xây, tôi được đồng chí Cao Xuân Dựa đưa đi thăm khắp xóm làng. Dọc những con đường đã được trải nhựa là những mái nhà khá kiên cố, trẻ em tung tăng vui vẻ đến trường. Đời sống của đồng bào nơi đây đã không còn khó khăn như trước nữa. Nhà cộng đồng đã thu hút được nhiều chàng trai, cô gái đến sinh hoạt, giao lưu văn hóa.

Đồng chí Dựa cho biết, mấy năm gần đây, A Xây đã được Nhà nước đặc biệt quan tâm, nên ngoài những kỹ thuật hướng dẫn còn được hỗ trợ vốn để trồng keo. Cây keo đúng là cây đã đổi đời cho người A Xây hôm nay. Có gia đình thu cả trăm triệu đồng tiền bán keo mỗi năm. Hiện nay, các hộ nông dân vẫn đang tích cực trồng keo, vừa để phủ xanh rừng vừa để làm kinh tế. Nhìn những rừng keo xanh ngút ngàn trên núi rừng A Xây mà tôi cảm thấy vui cùng đồng bào nơi đây.

Thấp thoáng dưới những tán keo là những chú bò béo mập đang cắm cúi gặm cỏ. Ông Dựa hồ hởi khoe: Đó là bò của Nhà nước đấy! Ở đây hầu như ai cũng được cấp bò để nuôi. Mấy năm sau, chúng đẻ ra bò con và giờ ở A Xây đã có đàn bò đến hàng trăm con. A Xây bây giờ không còn hộ đói, mọi người chỉ phải lo làm giàu thôi, mà ở đây nhiều hộ cũng biết cách làm giàu.

Nói rồi ông cười vang, nụ cười rạng rỡ trên khuôn mặt rám nắng. Ở A Xây, khi nhắc đến Bác Hồ, ai ai cũng tỏ ra rất tự hào, cứ như Bác Hồ là… của riêng người A Xây vậy.

ĐOÀN ĐẠI TRÍ