12 thí sinh vào vòng chung kết cuộc thi. Ảnh: theo TPO

Sau lần đầu ra mắt thành công và tạo nhiều ấn tượng đối với cả người tham gia lẫn khán giả trong chương trình đầu tiên năm 2006, “Phụ nữ thế kỷ 21 lần 2” đã tuyển chọn được 12 người vào vòng chung kết sẽ diễn ra tại Hòn Ngọc Việt (Nha Trang) từ nay đến 25-8. Mặc dù còn phải trải qua nhiều phần thi mới biết ai sẽ là người bước lên bục vinh quang, nhận giải thưởng trị giá 150 triệu đồng, nhưng qua những buổi đã được phát sóng trên truyền hình, khán giả không khỏi băn khoăn về những con người sẽ đại diện cho phụ nữ Việt Nam thế kỷ 21.

Đối tượng của cuộc thi này là những cô gái trẻ muốn tự khẳng định mình là mẫu người phụ nữ của thế kỷ 21 với điều kiện quan trọng nhất là dung hoà được 3 yếu tố: Bản thân, gia đình, sự nghiệp. Để đi đến mục tiêu quan trọng nhất ấy, các cô gái phải đạt được các tiêu chí khác là: Dám nghĩ, dám làm; tự tin, biết làm đẹp cho bản thân; có học vấn và hiểu biết; đảm đang, khéo léo; có định hướng cho sự nghiệp nhưng gia đình vẫn là nền tảng; duyên dáng trong cử chỉ và lời nói; giàu tình cảm và biết quan tâm chia sẻ. Các tiêu chí này sẽ được ban giám khảo chấm điểm qua thời gian các thí sinh tham gia cuộc thi mà khán giả sẽ được chứng kiến trong 13 tập phát sóng vào các buổi 21 giờ thứ sáu hằng tuần trên VTV3.

12 cô gái, trong đó có 6 người đại diện phía Nam và 6 người phía Bắc đã được lựa chọn cũng phần nào giúp cho khán giả có được những nhận xét ban đầu. Hầu hết các cô gái được lựa chọn đều có một năng khiếu nào đó như: hát, thể thao, dẫn chương trình… tất cả đều khá ưa nhìn, tự tin và thông minh. Tuy nhiên bên cạnh những ưu điểm đó, các cô gái cũng bộc lộ những nhược điểm của mình trong việc ứng xử với ban giám khảo, trong việc thể hiện kiến thức chuyên môn… Và, khán giả lại phải tự hỏi nhau: Vậy thế nào là một người phụ nữ của thế kỷ 21?

Khi nhắc đến một cuộc thi, bao giờ Ban giám khảo (BGK) cũng là thành phần quan trọng. Vì thế, cuộc thi năm nay, Ban tổ chức đã mời hội đồng BGK đông đảo lên đến gần 30 người, trong đó có những gương mặt quen biết trong lĩnh vực văn hoá nghệ thuật như: đạo diễn Lê Hoàng, diễn viên Ngọc Hiệp, nhà thơ Đỗ Trung Quân, hoa hậu Nguyễn Thu Thuỷ… Nhưng với tiêu chí của một cuộc thi như đã nêu ở trên, thì một ban giám khảo phải toàn diện về mọi mặt: có người làm văn hoá nghệ thuật, có người làm về quản lý xã hội, có người làm am hiểu các lĩnh vực khoa học tự nhiên… cũng là điều nên được lưu tâm chăng?

12 cô gái chính thức bước vào cuộc thi, theo nhận xét của Ban giám khảo, thông minh sắc sảo và tự tin. Nhưng thông minh, sắc sảo và tự tin đến mức nhiều khi nói năng "lấc cấc", không thưa không gửi, không đầu không cuối như trường hợp một số thí sinh, hay vặn vẹo giám khảo (một cách vô lý như trong buổi phát sóng tập 2: Họ là ai? Tại thành phố Hồ Chí Minh) là hơi quá! Đành rằng cuộc thi đánh giá cao các yếu tố không theo kịch bản, đề cao sự tự tin, dám bộc lộ, khả năng hùng biện của các cô gái, nhưng, hùng biện, tranh luận với giám khảo hoàn toàn khác với việc "cãi ngang".

Các cô gái tham gia cuộc thi năm nay đến từ nhiều lĩnh vực ngành nghề đa dạng hơn năm trước: thể thao, nghệ thuật, xã hội… Có những thí sinh đã được nhiều người biết đến như VĐV Lưu Thị Thanh, ca sĩ Mai Khôi, MC Ánh Nguyệt. Tuy nhiên, về mặt kiến thức (kể cả kiến thức chuyên ngành) của các cô gái nhiều khi cũng làm giám khảo giật mình: một thí sinh tự giới thiệu đại diện cho Tây Nguyên nhưng không biết Trường ca Đam San, Đất nước đứng lên; một thí sinh học quan hệ quốc tế được hỏi về các cuộc đàm phán ngoại giao quan trọng của Việt Nam chỉ biết mỗi việc Việt Nam đàm phán với các nước khi gia nhập WTO (mà cũng nói một cách mơ hồ); một thí sinh khác bảo yêu đất nước I-ta-li-a, thích đến đó du lịch nhưng lúc được hỏi biết gì về đất nước này, đã trả lời là có nền mỹ thuật phát triển và thích bức “Hoa Hướng Dương” của danh họa Van Gốc, một thí sinh đang học đạo diễn đã đề cao “đạo diễn là người đi tìm và tìm ra các chân lý”… Đáng buồn là một số bạn gái không nhận ra đó là sự thiếu hụt của mình mà “tự tin” cho rằng ai cũng có lúc quên, lúc nhầm…

Các tập đồng nghĩa với các buổi phát sóng của cuộc thi với các tên gọi: Họ là ai?, Tinh thần đồng đội, Khéo léo, Làm đẹp, Khiếu thẩm mỹ, Hoạt động từ thiện, Ứng phó tình huống, Thử thách thể chất, Năng khiếu, Kiến thức thực tiễn và Thử thách cuối cùng… chưa thực sự cho thấy tính chất dung hoà mà cuộc thi muốn đạt đến. Nếu làm thử một phép chia các khả năng được bộc lộ trong các phần thi này, khả năng nào thực sự cần để một người phụ nữ tự khẳng định mình? Khả năng nào để người phụ nữ thành công trong sự nghiệp? Khả năng nào để người phụ nữ bảo đảm hạnh phúc gia đình? sẽ thấy còn nhiều thiếu hụt…

Trong nhiều lần trả lời phỏng vấn, giám khảo Lê Hoàng đã nói “tập nào kết thúc cũng có những vui buồn lẫn lộn”. Người viết chớm nghĩ, cái vui, buồn của anh không chỉ là vì sau mỗi vòng thi có người ra đi, kẻ ở lại như anh hay nói tếu táo, mà là một người sâu sắc, thực sự quan tâm đến mục đích đẹp đẽ của cuộc thi này, anh chắc hẳn vui vì những điều tốt đẹp các thí sinh đã thể hiện, và buồn vì có những điều anh cũng như ban giám khảo, ban tổ chức mong muốn mà chưa thấy.

Tất nhiên, nếu “vạch lá tìm sâu” thì cuộc thi nào cũng có những khiếm khuyết của nó. Nhưng nhìn vào những khiếm khuyết ấy để chọn ra được một người tiêu biểu nhất, xứng đáng đại diện là phụ nữ Việt Nam thế kỷ 21, có ít nhất những khiếm khuyết ấy, nên chăng mới là mục đích của cuộc thi này? Các nhà tổ chức đã đề ra những mục tiêu quá lớn và tất nhiên cuộc thi nào rồi cũng phải có kết quả, nhưng để tìm ra một con người hội đủ những tính cách tiêu biểu nhất và khoác lên danh hiệu “Phụ nữ thế kỷ 21” thật chẳng giản đơn chút nào.

PHẠM THÀNH HUYÊN