QĐND - Quán triệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước vào xây dựng và phát triển văn hóa, con người trong quân đội, thì vấn đề xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ là một nội dung quan trọng trong xây dựng quân đội hiện nay, nhằm góp phần giữ vững và phát huy bản chất, truyền thống tốt đẹp của Bộ đội Cụ Hồ - Bộ đội của dân, do dân, vì dân, chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì ấm no, hạnh phúc của nhân dân.

Bối cảnh mới với nội dung xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ

Xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong quân đội hiện nay diễn ra trong bối cảnh tình hình mới mà nét nổi bật là: Bên cạnh sự tác động tích cực thì sự tác động từ mặt tiêu cực của cơ chế thị trường đang và sẽ tác động đến tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống của quân nhân. Quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế với sự du nhập của những văn hóa phẩm độc hại đang len lỏi, tác động vào đời sống văn hóa tinh thần của quân đội… Sự chống phá của các thế lực thù địch bằng “diễn biến hòa bình” để thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ bên trong… đang hằng ngày, hằng giờ tác động làm xói mòn bản chất, truyền thống tốt đẹp của Bộ đội Cụ Hồ, làm suy giảm phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong quân đội hiện nay phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN trong thời kỳ mới trong bối cảnh mới của tình hình thế giới, khu vực và trong nước đang và sẽ có nhiều yếu tố phức tạp mới, khó dự lường. Từ đó, sẽ đặt ra những yêu cầu mới trong tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc của quân đội, trong nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội, mà trong đó sức mạnh của văn hóa, văn hóa quân sự là một nguồn “sức mạnh nội sinh”.

Bộ đội Trung đoàn 31, Sư đoàn 309, Quân đoàn 4, tập luyện chuẩn bị cho đêm văn nghệ. Ảnh: Minh Trường.

Xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ hiện nay phải trên cơ sở quán triệt sâu sắc mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam như Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI đã xác định là: “Xây dựng văn hóa, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân-thiện-mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học” và “Hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hóa và con người Việt Nam, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật, đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân mình, với gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước”. Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, trọng tâm là bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, lối sống và nhân cách. Có thế giới quan khoa học, hướng tới chân-thiện-mỹ. Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ môi trường. Nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ, bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm con người. Nâng cao thể lực, tầm vóc, gắn giáo dục thể chất với giáo dục tri thức, đạo đức, kỹ năng sống. Xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ phải dựa trên cơ sở về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước để vận dụng phù hợp với vấn đề xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, đáp ứng yêu cầu nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội trong thời kỳ mới.

Xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong quân đội hiện nay phải trên cơ sở kế thừa những giá trị văn hóa trong phẩm chất tốt đẹp của Bộ đội Cụ Hồ đã được khẳng định là những giá trị văn hóa tốt đẹp, bền vững trong quá trình xây dựng và phát triển của quân đội như: Trung với Đảng; trung với nước, hiếu với dân; yêu thương đồng chí, đồng đội; kỷ luật tự giác, nghiêm minh; thủy chung với bạn bè quốc tế; mưu trí sáng tạo, dũng cảm ngoan cường; lạc quan cách mạng, khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ; kẻ thù nào cũng đánh thắng... để bổ sung, phát triển, hoàn thiện cho phù hợp với yêu cầu xây dựng quân đội trong giai đoạn mới.

Theo đó, cần quan tâm xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trên các nội dung chủ yếu, chẳng hạn như trung với Đảng là phải kiên định nền tảng tư tưởng lý luận của Đảng: Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định và thực hiện thắng lợi mục tiêu, lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và CNXH; kiên định đường lối đổi mới đất nước mà Đảng ta đã khởi xướng và lãnh đạo; khẳng định vai trò và sự lãnh đạo của Đảng; đấu tranh phê phán những quan điểm hạ thấp, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với xã hội. Trung với nước là phải thực hiện tốt mọi chủ trương, chính sách đổi mới của Nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN với tinh thần “thượng tôn pháp luật”, chấp hành nghiêm Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của quân đội, thực hiện tốt nghĩa vụ và trách nhiệm công dân.  Yêu nước ngày nay là phải góp phần xây dựng đất nước vững mạnh về mọi mặt, bảo đảm giữ vững độc lập tự chủ, không lệ thuộc nước ngoài, nhất là không để bị “xâm lăng” về văn hóa; mở cửa, hội nhập nhưng không bị hòa tan. Yêu nước ngày nay là phải quyết tâm bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, cả vùng đất, vùng trời, vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ đội quân chiến đấu cả vũ trang và phi vũ trang, chống “diễn biến hòa bình” và “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Hiếu với dân trong điều kiện hiện nay là phải thường xuyên gắn bó máu thịt với nhân dân, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất; góp phần tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, giúp dân xóa đói, giảm nghèo, phòng, chống thiên tai, dịch họa, thực hiện tốt các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp về xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ

Một là, cần tổ chức học tập, quán triệt sâu sắc Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI, trên cơ sở kế thừa và phát triển Đề cương Văn hóa 1943, Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII và các Nghị quyết của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người, nhất là những vấn đề về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam với tư duy đổi mới, để vận dụng vào xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ. Gắn chặt việc xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ với việc tổ chức triển khai thực hiện tốt Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ" trong các cơ quan, đơn vị.

Hai là, cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức Đảng theo tinh thần “Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa” như Nghị quyết đã xác định; phát huy tốt vai trò của đội ngũ cán bộ chỉ huy các cấp, nhất là vai trò của đội ngũ cán bộ chính trị, của những chính ủy, chính trị viên và các cơ quan chức năng trực tiếp tham mưu giúp cấp ủy, chỉ huy trong việc đề xuất những chủ trương, nội dung, biện pháp xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, phù hợp với yêu cầu mới trong thời kỳ mới.

Ba là, chăm lo xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác văn hóa nghệ thuật có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có lối sống trong sạch, lành mạnh, có tinh thần trách nhiệm, tâm huyết, có ý chí quyết tâm khắc phục khó khăn, có tinh thần đổi mới, sáng tạo. Trình độ, năng lực của đội ngũ này cần toàn diện, nhất là những năng lực về xây dựng văn hóa, con người, năng lực về xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, có trình độ ngoại ngữ, tin học, đáp ứng yêu cầu mới. Muốn thế, phải “có chính sách phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ, tôn vinh cán bộ trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, trọng dụng người có tài, có đức” như Nghị quyết đã nhấn mạnh.

Bốn là,quán triệt quan điểm “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội” và với tinh thần của Nghị quyết là: “Tăng cường nguồn lực cho lĩnh vực văn hóa”, cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt động xây dựng và phát triển văn hóa, con người, xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, từ việc quan tâm đầu tư kinh phí, nâng cấp các trang thiết bị đến việc in ấn, phát hành các tài liệu liên quan đến xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, quan tâm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, thường xuyên bảo đảm tốt các chế độ, tiêu chuẩn về hoạt động văn hóa cho các cơ quan, đơn vị.

Năm là, quán triệt tinh thần của Nghị quyết: "Gắn phát triển văn hóa với sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa, trong xây dựng văn hóa thì trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp”. Tiếp tục chăm lo xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú ở đơn vị cơ sở quân đội, làm cơ sở cho việc xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ. Trong xây dựng môi trường văn hóa phải chăm lo xây dựng, giữ vững và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp-giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ; xây dựng những quan hệ văn hóa tốt đẹp, thấm đậm tinh thần “dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học”; xây dựng và củng cố các thiết chế văn hóa; tổ chức tốt các hoạt động văn hóa tinh thần ngày càng sâu sắc về nội dung, đa dạng, phong phú, mới mẻ về hình thức thể hiện, nhất là ở đơn vị cơ sở.

Việc quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI trong quân đội, nhanh chóng đưa Nghị quyết vào cuộc sống, vận dụng sáng tạo vào xây dựng và phát triển văn hóa, con người trong quân đội, nhất định chúng ta sẽ tạo ra được một sức mạnh mới, một nguồn động lực tinh thần mới trong công cuộc xây dựng và phát triển văn hóa, con người trong quân đội, trong xây dựng và phát triển văn hóa Bộ đội Cụ Hồ đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của quân đội.

Thiếu tướng, PGS, TS NGUYỄN VĨNH THẮNG