QĐND - Đêm nghệ thuật đặc biệt “Xẩm và đời”  lần đầu tiên ra mắt công chúng tại “Thánh đường của âm nhạc” (Nhà hát Lớn Hà Nội). Đêm diễn để lại những ấn tượng sâu đậm trong lòng người xem, đồng thời tôn vinh những giá trị nghệ thuật và ý nghĩa cao đẹp, giữ lại vốn quý nghệ thuật dân tộc-nghệ thuật hát xẩm.

Chương trình "Xẩm và đời" có sự tham gia của nhóm xẩm Hà thành, NSND Xuân Hoạch, NSƯT Thanh Ngoan, NSƯT Thúy Ngần, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, ca sĩ Hà Linh... Đặc biệt là sự góp mặt của bà Nguyễn Thị Mận (con gái cố Nghệ nhân hát xẩm Hà Thị Cầu).

“Xẩm và Đời” đã tái hiện không gian văn hóa của nghệ thuật hát xẩm trên sân khấu.

Với ba phần chính: Xẩm xưa, xẩm đương đại, xẩm thử nghiệm kết hợp với một số loại hình âm nhạc khác, chương trình đã mang đến cho khán giả những trải nghiệm mới về âm nhạc dân gian qua những khúc hát nổi tiếng: ''Xẩm ba bậc'', ''Vợ chồng cờ bạc'', ''Nghĩa mẹ sinh thành'', ''Quyết chí tu thân'', ''Thập ân 10 điều''... Cả sân khấu như biến thành không gian của đường phố Hà Nội cổ kính, trầm mặc và những nghệ sĩ đã hóa thân thành một gia đình, thể hiện những bài hát mang âm hưởng về cuộc sống. Chương trình cũng gây bất ngờ cho khán giả khi kết hợp loại hình hát xẩm với âm nhạc hiện đại.

Nhà thơ Vũ Quần Phương, người dẫn chuyện của chương trình cùng Á hậu Trà Ngọc Hằng đã dẫn dắt khán giả đi qua các vùng miền của hát xẩm, tìm hiểu những nét độc đáo trong văn hóa và nghệ thuật hát xẩm-nét văn hóa truyền thống đã và đang hiện hữu trong cuộc sống.

Giáo sư Hoàng Chương, Tổng đạo diễn chương trình cho rằng: Đêm "Xẩm và đời" nhằm giúp công chúng thưởng thức một "báu vật dân gian". Vì thế, đừng quan tâm tới việc tìm xem xẩm ra đời vào năm tháng cụ thể nào, cũng đừng nghĩ rằng nghệ nhân xẩm là những người mù, mà hãy quan tâm tới giá trị của nghệ thuật xẩm, biểu dương những con người đang nâng niu những báu vật đó.

Những lời ca sâu sắc, gần gũi với đời sống, thể hiện tâm tư của người dân đã giúp hát xẩm luôn giữ được vị trí, giá trị xứng đáng dù ở bất kỳ giai đoạn nào, dù xã hội có nhiều đổi thay. Và cũng chính vì thế, trên sân khấu của chương trình, khi những làn điệu hát xẩm được cất lên, người xem lại lặng đi vì xúc động. Bởi mỗi người như thấy được tâm tư, cái tình của mình, của người, của đời trong mỗi khúc ca, lời hát. Khi cánh màn nhung của đêm diễn đã khép, khán giả vẫn còn nán lại để chia sẻ cùng những nghệ sĩ trẻ, những người đam mê và tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của dân tộc.

Đêm diễn thực sự đã mang lại ấn tượng cho khán giả về một không gian âm nhạc đậm chất dân gian nhưng vẫn mang hơi thở của cuộc sống. Những nghệ sĩ trẻ và ê-kíp làm chương trình đã thực sự thành công khi gửi tới khán giả thông điệp: Để nghệ thuật hát xẩm được gìn giữ và lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ, rất cần một sự chung tay của cộng đồng .

Bài và ảnh: NGỌC MAI