Lịch sử hình thành và phát triển tỉnh Điện Biên đã viết lên những trang sử hào hùng cùng với nền văn hóa đặc sắc. Những dấu ấn lịch sử-văn hóa ấy được thể hiện trong các di tích lịch sử thuộc các thời đại nhà Lê, nhà Nguyễn, đã ghi đậm tại mảnh đất này.

Dấu ấn văn hóa từ thời đại Hùng Vương

Là mảnh đất có nhiều hang động, Điện Biện hiện lưu giữ nhiều di tích minh chứng nền văn minh của người Việt cổ. Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy nhiều di tích khảo cổ tại hang Thẩm Púa (Búng Lao), Thẩm Khương (Chiềng Sinh) thuộc huyện Tuần Giáo. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy công cụ của thời kỳ đồ đá cũ, đồ đá giữa, đồ đá mới. Ngoài ra còn tìm thấy ở đây những công cụ bằng đồng thau của nền văn hóa Đông Sơn thuộc thời đại Hùng Vương như trống đồng Tuần Giáo (huyện Tuần Giáo), trống đồng Mường Thanh, Nà Ngưm (huyện Điện Biên)...

Tháp cổ Mường Luân

Tháp cổ Mường Luân

Tháp cổ Mường Luân thuộc địa phận xã Mường Luân (huyện Điện Biên Đông) là tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Được xây dựng bằng bàn tay tài hoa của những nghệ nhân người dân tộc thiểu số, tháp Mường Luân là niềm tự hào của đồng bào các dân tộc Điện Biên từ hàng nghìn đời nay. Tác phẩm nghệ thuật này thể hiện khát vọng vươn lên xây dựng cuộc sống ngày một ấm no, hạnh phúc của đồng bào các dân tộc.

Thành Bản Phủ và đền thờ Hoàng Công Chất

Lễ hội Bản Phủ tưởng nhớ Tướng Hoàng Công Chất

Thành Bản Phủ rộng 80 mẫu, nằm ở Bản Phủ, huyện Điện Biên, cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 7km về phía Tây. Thành được xây dựng từ năm 1758 đến năm 1762 do con của Hoàng Công Chất là Hoàng Công Toản đảm nhiệm. Đền thờ Hoàng Công Chất được xây ở trung tâm thành Chiềng Lê (tức Bản Phủ) thờ họ Hoàng và 6 thủ lĩnh nghĩa quân. Đây là di tích lịch sử - văn hóa quan trọng của địa phương ghi nhận những công lao to lớn của lãnh tụ Hoàng Công Chất, người con của đất Thái Bình trong cuộc chiến tranh giải phóng Điện Biên. Ngoài ra, đền còn là nơi tín ngưỡng của nhân dân trong ngày rằm, đầu năm mới, nhất là ngày lễ hội truyền thống vào ngày 24, 25 tháng giêng âm lịch hàng năm. Qua nhiều năm chiến tranh, đến nay đền chỉ còn lại một phần. Mái lợp bằng ngói cổ, tám cột xây bằng cột quét vôi trắng, một bệ thờ. Hai bên miếu là hai cây cổ thụ: một cây đa và một cây đề. Năm 1994, đền thờ Hoàng Công Chất được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.

Sắc màu văn hóa Điện Biên

Thiếu niên dân tộc Thái (Điện Biên) trong điệu múa sạp truyền thống. Ảnh: XUÂN NGỌC

Điện Biên nằm ở vùng ngã ba biên giới Việt Nam, Lào và Trung Quốc. Không chỉ có lợi thế là một địa danh với Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Điện Biên còn có bản sắc văn hóa độc đáo của 21 dân tộc anh em. Đó là những làn điệu dân ca ngọt ngào, những lễ hội độc đáo của dân tộc Khơ Mú, Hà Nhì hay thiên tình sử “Xống trụ xon xao” của dân tộc Thái, trường ca “Tiếng hát làm dâu” của dân tộc Mông... Đó là những tiết mục hát đối trao duyên như “Hội hạn khuống”, “Xên bản, xên mường”, “Kin pang Then”, “Xên pang ả”, “Tổ cải”... ngân vang rộn rã, tưng bừng trong tiếng chiêng, tiếng trống hòa quyện với những điệu sạp, điệu xòe hoa đã làm nên một “bản sắc văn hóa Điện Biên” đầy tính nhân văn cao đẹp.

VĂN THỂ