Mấy chục năm nay, cái tên Thuận Yến đã trở nên khá quen thuộc đối với công chúng yêu âm nhạc trong cả nước. Ông là nhạc sĩ quân đội trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc. Nhiều ca khúc của ông đã đi cùng năm tháng, được đông đảo người yêu âm nhạc mến mộ. Riêng với ca khúc “Ninh Bình quê mẹ”, nhạc sĩ Thuận Yến kể:

- Sau khi tái lập, Tỉnh ủy, UBND và Sở Văn hóa-Thông tin Ninh Bình muốn có những ca khúc hay về quê hương. Một ngày đầu Xuân năm 1992, tôi cùng nhạc sĩ Đinh Quang Hợp và Nguyễn Cường được tỉnh mời về sáng tác. Vào đến thị xã Ninh Bình, trời đã về chiều. Bước xuống xe, chúng tôi bắt gặp những làn bụi than từ cảng bay vào phủ một lớp dày trên mặt đường. Những người dân Ninh Bình mà chúng tôi gặp hôm ấy dáng cần cù, lam lũ. Phải rồi, bao nhiêu năm, Hà Nam Ninh là tỉnh lớn, thành phố Nam Định mới là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, còn Ninh Bình chỉ là “thị xã xép”. Vì thế, nhiều năm, thị xã Ninh Bình ít được đầu tư xây dựng. Đường phố quá hẹp, ít nhà cao tầng, công sở cũ kỹ...

Mấy ngày sau, chúng tôi được tỉnh đưa đi tham quan một số danh lam thắng cảnh nổi tiếng trên đất Ninh Bình như: Cúc Phương, nhà thờ đá Phát Diệm, Bích Động... rồi ra biển Kim Sơn. Đêm cuối cùng của chuyến đi ấy, tôi phác thảo xong và ngay khi về tới Hà Nội, là hoàn thành ca khúc “Ninh Bình quê mẹ”. Ca khúc mang âm hưởng dân ca đồng bằng Bắc Bộ. Đoạn một là sự giãi bày. Đoạn hai của ca khúc âm nhạc phát triển, nâng dần lên cao để tả nỗi lòng khát khao nồng cháy của người dân đối với quê hương và cả những người con Ninh Bình đang sống ở phương trời nào đó dõi về quê mẹ. Người đầu tiên thể hiện ca khúc “Ninh Bình quê mẹ” chính là Thanh Lam, con gái tôi. Sau đó ít lâu, tác phẩm được phổ biến rộng rãi trong cả nước.

“Ninh Bình quê mẹ” đã đi được chặng đường hơn 16 năm với công chúng yêu âm nhạc. Đó là một tình khúc về Hoa Lư, về quê hương yêu dấu Ninh Bình trong cuộc đời sáng tác của nhạc sĩ Thuận Yến.

NGUYỄN ĐÌNH PHƯỢNG