Thơm thảo, ân tình với Thủ đô

QĐND - “Từ thuở mang gươm đi mở cõi/ Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long”. Hai câu thơ rất đỗi quen thuộc ấy của nhà thơ Huỳnh Văn Nghệ cũng là tiếng lòng, là tình cảm và niềm thương nỗi nhớ của muôn dân đất Việt mỗi lần nhắc tới Thủ đô yêu dấu. Đón mừng Đại lễ Thăng Long-Hà Nội tròn một thiên niên kỷ, tình sâu nghĩa nặng của nhân dân ta trên khắp mọi miền đối với “Trái tim của Tổ quốc” thêm một lần được khơi nguồn, lan tỏa và bừng sáng qua Triển lãm “Những tấm lòng với Thăng Long- Hà Nội”, khai mạc sáng qua (6-10) tại Cung Văn hóa lao động Hữu nghị Việt - Xô.

Những món quà thiêng liêng

Mới bước vào khu vực trưng bày Triển lãm “Những tấm lòng với Thăng Long-Hà Nội”, tôi cũng như nhiều người khác đều có một cảm giác bâng khuâng, xúc động. Bởi hầu hết những hiện vật, những món quà trưng bày ở đây không chỉ thấm đượm tình cảm, mà còn kết tinh những giá trị tinh túy từ khối óc tinh tế và bàn tay lao động khéo léo của người Việt Nam từ xưa đến nay. Mang thông điệp “Tài hoa Việt Nam hội tụ về Thăng Long-Hà Nội”, các tặng phẩm được làm hết sức công phu và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Trong số đó, có nhiều hiện vật được sáng tạo từ những huyền thoại gắn liền với lịch sử hình thành, phát triển Thăng Long-Đông Đô-Hà Nội suốt ngàn năm qua. Tặng phẩm mang tên “Thăng Long” (kích thước 4,5m x 2,5m, trọng lượng 1,2 tấn) được chế tác từ chất liệu gỗ lim, thạch anh vàng và hồng ngọc là một món quà đặc biệt mà các nghệ nhân dân gian muốn gửi tới anh linh vua Lý Thái Tổ đã có công đặt nền móng đầu tiên cho kinh thành Thăng Long trường tồn đến hôm nay.

Cũng lấy hình tượng Rồng thiêng làm chủ đạo, tặng phẩm “Thiên hạ Thái Bình” (kích thước 10m x 2m) là một bức tranh rồng khổng lồ được chế tạo bằng chất liệu sơn mài, bạc, vàng 24K, ruby… Tác phẩm thể hiện ước nguyện Tổ quốc ta luôn ở tư thế “Rồng bay” và nhân dân mãi được sống trong hạnh phúc, an lạc.

Tặng phẩm “Thiên Long Việt đồ” của nghệ nhân Ngọc Minh.

Đặc biệt, tặng phẩm “Thiên Long Việt đồ” (kích thước 5,82m x 3,18m) là hình ảnh 1000 con rồng được sắp xếp theo hình bản đồ Việt Nam thu hút sự quan tâm đông đảo của người xem. Nghệ nhân dân gian Ngọc Minh (tỉnh Quảng Nam) cùng 16 thợ kim hoàn, 4 thợ trạm trổ điêu khắc phải kỳ công chế tác ròng rã suốt 3 năm trời mới hoàn thành tác phẩm độc đáo này.

Tặng phẩm “Linh vật thần Kim Quy” (kích thước 3,3m x 2,6m x 1,36m, khối lượng 4 tấn) được làm bằng chất liệu gốm cổ, do nghệ nhân Trần Độ ở làng gốm cổ Bát Tràng (huyện Gia Lâm) thể hiện. Tác phẩm nhằm gợi nhớ cho con cháu hôm nay về sự tích vua Lê Thái Tổ trả kiếm cho thần Kim Quy ở hồ Lục Thủy với khát vọng hòa bình trường tồn mãi ở quốc gia Đại Việt.

Những tấm lòng thơm thảo

Yêu Thăng Long-Hà Nội, nặng lòng với lịch sử hào hùng của ông cha, khắc cốt ghi tâm những công lao vĩ đại của các bậc tiền nhân trong công cuộc xây dựng, giữ gìn và bảo vệ non sông gấm vóc cũng như kinh đô Đại Việt qua 10 thế kỷ-đó là tình cảm, niềm tin và sự tri ân được hội tụ, kết tinh trong những hiện vật được trưng bày trong triển lãm “Những tấm lòng với Thăng Long-Hà Nội”. Để làm được những món quà đầy ý nghĩa đó, các nghệ nhân và những người lao động đã không quản ngày đêm, không ngừng tìm tòi, sáng tạo để làm ra những tác phẩm độc đáo nhất. Nghệ nhân Ngọc Minh tâm sự:

- Để làm được tác phẩm “Thiên Long Việt đồ”, tôi và các cộng sự phải trải qua hơn 1000 ngày lao động miệt mài, bền bỉ, đấy là chưa kể giá trị hiện vật được chế tác bằng các chất liệu quý hiếm. Nhưng tôi vẫn tự nguyện gửi tặng nhân dân Hà Nội tác phẩm này với một lý do: Tôi yêu Thủ đô bằng tất cả tấm lòng của một người dân xứ Quảng.

Một đoạn tranh thêu tay mang tên “Hồn thiêng Đại Việt”.

Với tình cảm “Cố đô Hoa Lư hướng về Thủ đô Hà Nội”, Hiệp hội Doanh nhân tỉnh Ninh Bình và Công ty xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ Đông Thành (TP Ninh Bình) cùng hai họa sĩ Nguyễn Phúc Khôi, Đỗ Như Điềm và các nghệ nhân đã dày công thêu bức tranh mang tên “Hồn thiêng Đại Việt” có kích thước 3,3m x 33,3m-một tác phẩm thêu tay dài nhất Việt Nam đã khắc họa những mốc son lịch sử quan trọng của ba triều đại Đinh-Lê-Lý cách đây 1000 năm. Công trình nghệ thuật này-như Họa sĩ Nguyễn Phúc Khôi nói: “Là sự kết tinh tất cả tài năng và thể hiện tình cảm tri ân sâu nặng của Đảng bộ, chính quyền và người dân quê hương Cố đô Hoa Lư kính dâng lên Tổ quốc và Thủ đô trong dịp Đại lễ”.

Anh Nguyễn Trần Hiệp, một thợ điêu khắc thủ công ở xã Châu Khê, huyện Từ Sơn (Bắc Ninh) không quản mệt nhọc, tranh thủ lao động cả ngày lẫn đêm suốt nửa năm qua để kỳ công sáng tạo tác phẩm “Âm hưởng Thăng Long”. Từ quan niệm hồn thiêng sông núi, trong đó có kinh đô nước Việt được hun đúc từ bốn linh vật “Long, ly, quy, phượng”, lấy chất gỗ mun Vân Hoa, anh đã khéo léo thổi hồn vào tác phẩm “Âm hưởng Thăng Long” những chi tiết tạo hình điêu luyện, biểu lộ tâm hồn và sức sống mãnh liệt, trường tồn của dân tộc Việt Nam và Thăng Long-Hà Nội. Trò chuyện với chúng tôi, anh bộc bạch:

- Tôi may mắn được sinh ra và lớn lên trên quê hương Lý Công Uẩn, vị vua khai sáng kinh thành Thăng Long, người đã làm rạng danh non sông Đại Việt và là niềm tự hào của nhân dân Kinh Bắc. Tưởng nhớ đến anh linh của Người và hướng về Đại lễ, tôi mang tác phẩm này ra triển lãm phục vụ công chúng, sau đó gửi tặng TP Hà Nội. Tôi thầm nhủ rằng, được hiến tặng một món quà cho Thủ đô trong dịp trọng đại này là một “hồng phúc lớn” của bản thân và cả gia đình.

Công chúng chiêm ngưỡng tặng phẩm “Tam bảo vĩnh hằng” của nghệ nhân Phạm Nhật Minh.

Trong số 201 món quà của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế tặng nhân dân Hà Nội trong dịp Đại lễ, có những công trình văn hóa và tác phẩm nghệ thuật trị giá hàng chục tỷ đồng, nhưng cũng có những sản phẩm thủ công mỹ nghệ hay các cuốn sách văn học, nghệ thuật có giá vài trăm nghìn đồng. Tuy vậy, cũng có những tặng phẩm vô giá như “Nhà trượng”-một linh vật thể hiện quyền lực của thủ lĩnh thời Hùng Vương được phát hiện tại di chỉ khảo cổ xóm Rền, xã Gia Thanh (huyện Phù Ninh) mà nhân dân Phú Thọ gửi tặng Thủ đô. Hoặc, hiện vật “Tam bảo vĩnh hằng” (ba vật báu trường tồn mãi mãi) của ông Phạm Nhật Minh ở quận Hoàng Mai cũng thật khó đong, đo giá trị một cách chính xác.

Cảm nhận về ý nghĩa của các tặng phẩm, ông Trịnh Duy Hùng, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội nói:

- Dù to hay nhỏ, dù giá trị nhiều hay ít, tất cả những hiện vật mà các tổ chức, cá nhân trong nước gửi tặng Thủ đô trong dịp này đều thể hiện “tấm lòng vàng” đối với Thăng Long- Hà Nội. Trân trọng tình cảm của người dân trên khắp mọi miền Tổ quốc luôn hướng về Thủ đô, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội nguyện sẽ chung sức đồng lòng, quyết tâm xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại. Cả nước đã vì Hà Nội, thì Hà Nội phải phấn đấu hết mình vì cả nước. Đó vừa là trách nhiệm, vừa là tấm lòng tri ân thiết thực nhất của Hà Nội đối với đồng bào cả nước.

 Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN HẢI