QĐND - Đánh giá tổng quát về hoạt động báo chí trong năm 2013, ông Hà Minh Huệ, Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam đã nhận định: Ở một chừng mực nào đó có thể nói, năm 2013 cũng là năm “nóng” với vấn đề báo chí. Báo chí được lãnh đạo Đảng, Nhà nước biểu dương về nhiều thành tích, được công chúng tin cậy, nhưng cũng bị “phê” là nhiều sai phạm của báo chí vẫn chậm được khắc phục. Đáng nói là, đời sống báo chí ở một số nơi gặp nhiều khó khăn do số lượng phát hành và doanh thu giảm.

Góp phần tích cực vào việc sửa đổi Hiến pháp

Ngoài việc đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về các sự kiện chính trị, các ngày kỷ niệm quan trọng của đất nước, các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, năm 2013, báo chí đã tham gia có hiệu quả vào việc tuyên truyền sửa đổi Hiến pháp 1992. Nhận thức rõ ý nghĩa trọng đại của việc sửa đổi Hiến pháp, ngay từ đầu năm, nhiều cơ quan báo chí đã xây dựng kế hoạch tuyên truyền nhiệm vụ này một cách bài bản, khoa học và tích cực triển khai thực hiện với ý thức, trách nhiệm chính trị cao. Báo chí đã tập hợp, chọn lọc, đăng tải hàng ngàn ý kiến tâm huyết, trí tuệ của các tầng lớp nhân dân trong nước và đồng bào ta ở nước ngoài về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

Một trong những cơ quan báo chí đi đầu và thông tin, tuyên truyền sâu rộng, hiệu quả việc sửa đổi Hiến pháp được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá cao là Báo Quân đội nhân dân. Bên cạnh tổ chức thành công 3 cuộc tọa đàm về các nội dung cốt lõi của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, Báo Quân đội nhân dân đã đăng tải hàng chục bài chuyên luận để kịp thời đấu tranh, phê phán, phản bác các quan điểm sai trái của các thế lực thù địch, góp phần bảo vệ Hiến pháp nước ta.

Phóng viên tác nghiệp tại Hội nghị tổng kết Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII).

Cùng với thành công đó, theo ông Nguyễn Thế Kỷ, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, năm 2013, báo chí đã tích cực phát hiện, đấu tranh với các vụ việc tham nhũng, tiêu cực và tệ nạn xã hội, các hiện tượng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ cán bộ, đảng viên. Đối với các vụ việc nhạy cảm, phức tạp, hầu hết các cơ quan báo chí đã chấp hành đúng các quy định của pháp luật, sự chỉ đạo và cung cấp thông tin của các cơ quan chức năng, bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời, đúng định hướng, góp phần ổn định dư luận xã hội.

Vui, buồn con số “tăng, giảm”

Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến tháng 12-2013, cả nước có 838 cơ quan báo chí in, 92 báo và tạp chí điện tử, 67 đài phát thanh-truyền hình với 179 kênh và 1 cơ quan thông tấn quốc gia. So với năm 2012, tăng 25 cơ quan báo chí in (chủ yếu là các tạp chí khoa học chuyên ngành), 19 báo và tạp chí điện tử và 5 kênh truyền hình quảng bá.

Năm qua, số lượng báo phát hành trên thị trường là 836 triệu bản, giảm 1,6% so với năm 2012. Doanh thu quảng cáo của các cơ quan báo chí cũng giảm 0,8% so với năm 2012. Ông Nguyễn Thành Hưng, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết: Báo chí tuy tăng về số lượng, nhưng chất lượng không tăng tương xứng. Một cơ quan báo chí có tới 5-7 ấn phẩm, có những ấn phẩm đã bị “thị trường hóa”, cốt để bán báo, chạy theo xu hướng giải trí, nên nội dung thông tin có sự chồng chéo và nhiều khi bị tầm thường hóa.

Ông Hà Minh Huệ, Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới và đất nước còn nhiều khó khăn, trước xu thế bùng nổ và có phần lấn lướt của internet và các trang mạng xã hội, việc sụt giảm số lượng phát hành, doanh thu của nhiều cơ quan báo chí là điều khó tránh khỏi. “Chỉ vì quá khó khăn, không ít cơ quan báo chí và nhà báo phải bươn trải vất vả, làm thêm nhiều việc ngoài chuyên môn mới có cơ hội trụ vững với nghề. Thậm chí có một số nhà báo vi phạm đạo đức nghề nghiệp cũng có một phần bắt nguồn từ lý do kinh tế. Vì vậy, tôi đề nghị các cấp, các ngành cần tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa về cơ chế, chính sách, tài chính để đội ngũ làm báo có thể yên tâm, gắn bó với nghề, tránh vì “cơm, áo, gạo, tiền” mà sa ngã” - Ông Hà Minh Huệ bày tỏ.

Cũng liên quan đến con số, năm 2013 là một năm “chưa vui” đối với báo giới khi Ban Kiểm tra Hội Nhà báo Việt Nam đã tiếp nhận 76 đơn thư, tăng 26,7% so với năm 2012. Trong cuộc hội thảo “Báo chí với hoạt động cải cách tư pháp trong ngành Kiểm sát nhân dân” do Hội Nhà báo Việt Nam và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (KSNDTC) tổ chức tháng 12-2013, Viện KSNDTC cho biết, có tới 29% thông tin nêu trên báo chí không đúng, không chính xác sau khi được xác minh, thẩm định.

Được biết, trong 7 nhóm sai phạm trong hoạt động báo chí mà Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông thống kê năm 2013, có 17/49 trường hợp thông tin sai sự thật, chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các sai phạm. Thanh tra Bộ này cũng đã tiếp nhận và xử lý hơn 300 đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến hơn 100 vụ việc “có vấn đề” đã đăng phát trên báo chí.

Trước thực trạng đáng báo động đó, tại Hội nghị báo chí toàn quốc triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2014, đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đã nhấn mạnh ba vấn đề then chốt, trong đó yêu cầu các cơ quan quản lý, cơ quan chủ quản báo chí các cấp, các ngành, các địa phương phải ra tay chấn chỉnh quyết liệt, khắc phục cho được tình trạng thông tin sai sự thật, giật gân, câu khách. Chỉ có như vậy mới góp phần tạo dựng niềm tin cho công chúng, củng cố vị thế, uy tín của báo chí trong xã hội.

Bài và ảnh: THIỆN VĂN