Phim nghìn năm... hãy cứ hy vọng!

QĐND - Những ngày hoạt động văn hóa, nghệ thuật kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội đã qua đi. Nhiều bộ phim lịch sử trước khi bấm máy đã từng tuyên bố, hứa hẹn sẽ ra mắt, công chiếu chào mừng Đại lễ đều bặt vô âm tín. Bên cạnh đó, không ít những chuyện lùm xùm về bản quyền, về yếu tố “thuần Việt” hay “ngoại lai”…

Thất vọng…

Đúng ngày 7-10, đoàn làm phim Khát vọng Thăng Long gửi giấy mời, dự lễ công chiếu phim tại Khách sạn Grand Plaza rất hiện đại, vừa xây xong tọa lạc trên đường Trần Duy Hưng. Từ sân khách sạn, băng-rôn, áp-phích quảng cáo phim và đội ngũ diễn viên của phim đã chờ đón đại biểu tới. Cánh phóng viên hí hửng, phim ra mắt công chiếu giới thiệu tưng bừng thế này, cộng với mấy ngày qua truyền hình, rồi các báo khác đăng tải, đưa tin phim hay lắm, “thuần Việt” lắm.

Vừa kịp hy vọng thì cũng kịp thất vọng! Giấy mời ghi một loạt các hoạt động nào giao lưu đoàn làm phim, bán đấu giá áo của vua làm từ thiện… bị hủy. Giải thích về “sự cố” này, chị phụ trách truyền thông cho biết, hôm nay phim chỉ ra mắt nội bộ, xin ý kiến của mọi người, đây chưa phải là bản phim chính thức… Nhiều phóng viên ngớ người: Sao giấy mời ghi công chiếu! Ra mắt nội bộ, mà tới gần 700 người đến xem!

Phim chưa có bản chính thức, có nghĩa sẽ còn phải trình để kiểm duyệt. Quá trình kiểm duyệt cũng là quá trình làm phim. Vậy khó có thể đoán biết phim chúng tôi vừa được xem sẽ còn được chỉnh sửa thế nào. Bộ phim kể câu chuyện từ khi Lý Công Uẩn sinh ra, được đặt trước cửa thiền và được sự nuôi nấng của thiền sư Vạn Hạnh. Năm 17 tuổi, Lý Công Uẩn từ Cổ Pháp (Bắc Ninh) vào kinh đô Hoa Lư làm quan cho triều Tiền Lê, thăng đến chức Tả thân vệ Điện tiền Chỉ huy sứ… Chứng kiến cảnh nhân dân lầm than, đói khổ trong chiến tranh, loạn lạc, khát vọng lớn nhất của chàng trai Lý Công Uẩn là đem lại bình an cho xã tắc. Năm 1005, vua Lê Đại Hành qua đời. Tám tháng sau cuộc chiến tranh giành ngôi báu, với sự hậu thuẫn của hoàng tộc, Lê Long Việt lên ngôi. Tại vị được ít lâu, Lê Long Việt bị Lê Long Đĩnh sai người ám sát… Lòng trung quân khiến Lý Công Uẩn không thể theo Lê Long Đĩnh. Lý Công Uẩn đã rời triều đình. Nhưng Lý Công Uẩn tiếp tục chứng kiến những cảnh tang thương… Lúc đó, Lý Công Uẩn mới ngộ ra rằng, chỉ bằng cách phụng sự triều đình, phụng sự nhà vua, mới mong mang lại sự bình an cho dân chúng… Nhưng khát vọng ấy của Lý Công Uẩn chưa trở thành hiện thực vì phải phụng sự một ông vua đầy dã tâm, tham lam, tàn ác, háo sắc như Lê Long Đĩnh… Bộ phim khép lại bằng cảnh Lý Công Uẩn ngăn cản Lê Long Đĩnh đưa hàng vạn binh lính đi thực hiện giấc mộng bá chủ của mình. Lê Long Đĩnh định dùng một mũi tên giết chết Lý Công Uẩn nhưng may thay có nàng Dạ Hương nhận lấy mũi tên này. Sau đó, Lê Long Đĩnh chết. Năm 1010, Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về Đại La, sau đổi tên là Thăng Long…

Áp-phích giới thiệu phim Khát vọng Thăng Long. Ảnh: Nguyên Phong

Tại sao Khát vọng Thăng Long vẫn chưa thể ra mắt công chúng trong dịp Đại lễ? Ông Vũ Xuân Thành – Chánh thanh tra Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch cho biết, bộ phim cần phải chỉnh sửa một số chỗ. Hiện tại, nhà sản xuất phim vẫn chưa thực hiện xong yêu cầu của Hội đồng nghệ thuật nên chưa thể cấp phép phổ biến được. Nhiều ý kiến cũng cho rằng, qua bản chiếu thử này, phim vẫn còn khá nhiều… sạn. Bộ phim không nêu bật được cuộc đời của Lý Công Uẩn mà đi quá sâu vào nhân vật Lê Long Đĩnh và sự tranh chấp ngôi vị.

Phim Việt… lỡ hẹn với Đại lễ

Có duy nhất bộ phim làm về Lý Công Uẩn được trình chiếu trong dịp Đại lễ, nhưng lại là bộ phim hoạt hình 3D - Đứa con của rồng của Hãng phim Hội Điện ảnh Việt Nam.

Sẽ quên nếu không nhắc đến Long thành cầm giả ca-bộ phim dựa trên bài thơ của Tố Như (Nguyễn Du), thì chắc chắn là phim về đề tài lịch sử, bởi thế mà phim được gắn vào danh mục các bộ phim làm về lịch sử để chào mừng Đại lễ, chắc bởi nó có cái tên Long thành!

Phim Thái sư Trần Thủ Độ dự kiến 40 tập, do UBND TP Hà Nội đặt hàng Hãng Phim truyện 1 Việt Nam sản xuất để kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội. Cũng theo dự kiến sau 10-10-2010 sẽ ra mắt khán giả. Ở một cuộc phỏng vấn, ông Tất Bình-Giám đốc Hãng Phim truyện 1 Việt Nam cũng tuyên bố với báo chí, hãng đã cam kết với Hà Nội sẽ bắt đầu giao nộp những tập phim đầu tiên trước ngày 30-4-2010. Chắc hẳn, không ít người trong hơn 80 triệu người dân Việt Nam từng đọc những lời giới thiệu về bộ phim này, từng đọc những bài phỏng vấn của báo chí đối với đoàn làm phim này, sẽ hy vọng Đại lễ được xem phim. Nhưng giờ… phim vẫn chưa thấy đâu.

Huyền sử thiên đô-bộ phim được đánh giá là phim truyền hình về đề tài lịch sử dài nhất từ trước đến nay (70 tập). Phim thuộc dự án đầu tư của UBND TP Hà Nội, sản xuất để chiếu trên truyền hình trong dịp kỷ niệm 1000 năm (dự kiến ngày 17-10-2010 chiếu). Nhưng tại cuộc ra mắt phim Khát vọng Thăng Long (ngày 7-10), có cơ hội được gặp đạo diễn Phạm Thanh Phong-đạo diễn phim Huyền sử thiên đô, thì ông Phong cho biết, đến hôm đó ông và đoàn làm phim mới làm xong 15 tập. Hỏi ông, phim có kịp chiếu ngày 17-10 không, thì ông Phong cho biết Đài truyền hình yêu cầu phải có 20 tập mới chiếu. Còn có chiếu phim đúng như dự kiến hay không, thì đạo diễn Phạm Thanh Phong không thể trả lời!...

Cận ngày diễn ra các hoạt động chào mừng Đại lễ, chuyện lùm xùm về bộ phim Lý Công Uẩn-Đường tới thành Thăng Long-phim làm đến cả trăm tỷ, đã đi đến cao trào khi bộ phim qua hai lần kiểm duyệt, cắt xén… mà vẫn không mang lại yếu tố “thuần Việt”. Và rồi, phim đã nhận được kiến nghị từ Hội đồng Duyệt phim Quốc gia mở rộng (do Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch thành lập) đã kiến nghị không phát sóng bộ phim trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội...

Đúng là nói vẫn dễ, vẫn hay hơn làm! Dự kiến đồng nghĩa với... không chính thức. Còn khán giả mong chờ những bộ phim tái hiện lại lịch sử ngàn đời của người Việt, thì hãy cứ kiên nhẫn đợi, hãy cứ hy vọng…!

VƯƠNG HÀ