QĐND - Những ngày đầu tháng Ba vừa qua, Khoa Sân khấu-Điện ảnh-Viết văn (SK-ĐA-VV) Trường Đại học Văn hóa-Nghệ thuật (VHNT) Quân đội đã tổ chức thi tốt nghiệp cho 24 học viên tham gia lớp nghệ sĩ, diễn viên, sáng tác chỉ huy hệ đại học vừa học vừa làm sân khấu chèo khóa I (2009-2013). Trước đó là lớp chuyên ngành biên kịch điện ảnh-truyền hình, đạo diễn điện ảnh-truyền hình, quay phim khóa I (2008-2013) cho 86 thí sinh. Trung tá Trần Thanh Bạch, Phụ trách Khoa SK-ĐA-VV cho biết, định hướng chung của công tác đào tạo này là trang bị chuyên sâu trình độ, nghề nghiệp cho các nghệ sĩ, diễn viên để đi trước đón đầu tất cả những cái trong tương lai xã hội cần.

Truyền thống và hiện thực

Ba buổi thi tốt nghiệp cũng là ba đêm diễn của 24 nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Chèo Quân đội tại sân khấu tầng 5 Trường Đại học VHNT Quân đội. Nếu như đêm đầu khai mạc khán giả ngồi dưới những hàng ghế đông kín là các bậc tiền bối trong nghề chèo, giảng viên, học viên, thì đến đêm thứ hai, thứ ba góp thêm đông đảo khán giả. Bác Ngọc Mai, nhà ở phố Chùa Láng kể: “Buổi chiều tôi nghe các cháu của trường ngồi quán nước mách tối diễn chèo, mà toàn nghệ sĩ, diễn viên “xịn” của Nhà hát Chèo Quân đội, tôi thích nghe chèo lắm, hâm mộ chèo của quân đội (trước là Đoàn Chèo Tổng cục Hậu cần) từ hàng chục năm trước rồi. Xin anh bảo vệ trường vào xem, anh ấy cho vào luôn”. Hôm đó, các học viên của lớp gồm nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, sáng tác và chỉ huy cùng diễn vở chèo “Nữ tú tài”.

Xem buổi diễn vở “Nhiếp chính ỷ Lan”, NSưT Đào Lê-Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội nhận xét, đây là vở mẫu nổi tiếng của nhà hát, được các cô chú, anh chị diễn rất hay, mang lại thương hiệu cho chèo tổng cục. Giờ các em dựng lại, vào vai có sáng tạo của tuổi thanh xuân nên có nhiều nét mới, hiệu quả. Điển hình như Thùy Linh-vào vai ỷ Lan-trước đây vai diễn này gắn với tên tuổi của nghệ sĩ Xuân Theo, nay Thùy Linh vào vai diễn rất “ngọt”, tạo cho người xem sự tươi mới trong một vở chèo truyền thống. Hay trong vở “Bến nước đời người”, sau mỗi vai diễn các em để lại cho người xem cảm xúc dễ chịu, nói lên nỗi lòng và âm hưởng của cuộc sống ngày hôm nay. “Khôi phục và dàn dựng lại các vở chèo cổ, vở mẫu của nhà hát là định hướng, để các em trẻ được vào những vai chính, có cơ hội sáng tạo, phát huy tài năng trong vở diễn và tỏa sáng với nghệ thuật chèo”-NSưT Đào Lê nói.

Nghệ sĩ, diễn viên của khóa học vào các vai trong vở “Nhiếp chính ỷ Lan” diễn báo cáo thi tốt nghiệp

Đi trước đón đầu

Trung tá Trần Thanh Bạch cho biết, đây là khóa học hệ đại học đầu tiên về kịch hát dân tộc, là khóa tiền đề đào tạo cho các nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Chèo Quân đội, nhưng cũng là tiền đề cho việc đào tạo bậc đại học các năm về sau, đáp ứng nhu cầu của các nhà hát, đoàn nghệ thuật truyền thống khắp các tỉnh, thành phố.

Nhạc sĩ, NSưT Hạnh Nhân, Phó trưởng khoa Kịch hát dân tộc (Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội), thành viên Hội đồng chấm thi và là giảng viên trong suốt 4 năm của lớp học tỏ ra rất vui vì trong 24 học viên lần này có 5 nghệ sĩ theo học sáng tác, chỉ huy sân khấu chèo, mà lực lượng này ở Việt Nam hiện đang rất khan hiếm. Học viên của lớp học đều là những nghệ sĩ, diễn viên đã được trải nghiệm với nghề nên trong quá trình học họ đã rất nhiệt huyết. Mừng nhất là các học viên đã biết bám vào âm hưởng của chèo để viết nên tròn trịa một bản khí nhạc (khoảng 7 phút) và trực tiếp chỉ huy vở diễn. Nhạc sĩ Hạnh Nhân bộc bạch: “Nghệ thuật truyền thống của nước mình được ví như thời tiết. Lúc nóng lúc lạnh, lúc mưa lúc nắng, có lúc khán giả ít đi, hoạt động nghệ thuật truyền thống trầm lắng nhưng nó vẫn luôn sống với những mạch ngầm. Tôi tin những tài năng chèo qua khóa học này sẽ phát huy tốt, sẽ là thế hệ tiếp nối đáng tin cậy của sân khấu chèo”.   

Là một trong 24 học viên, NSưT Tự Long cho biết, khóa học là điều cấp thiết đối với các nghệ sĩ, diễn viên trẻ theo nghệ thuật truyền thống. Trước đây ở các trường chỉ đào tạo trung cấp với quan niệm nghệ thuật truyền thống thì không cần đến bậc đại học nên có người ra trường, làm nghề 10-15 năm bậc lương vừa thấp, tay nghề, trình độ không được trau dồi. Khóa học mở ra nhiều cơ hội cho nghệ sĩ, diễn viên, điều thấy trước mắt là được chuyển bậc lương, nâng cao trình độ và chất lượng cuộc sống cho nghệ sĩ kịch hát dân tộc, đồng thời là cơ hội bứt phá cho các nghệ sĩ có cơ hội tiến xa hơn, đó là hướng phát triển bền vững của nghệ thuật truyền thống.

NSưT Đào Lê cũng cho biết, sau kỳ thi tốt nghiệp, nhà hát sẽ tổ chức cho các nghệ sĩ, diễn viên của khóa học vừa dàn dựng lại các vở như “Nhiếp chính ỷ Lan”, “Nữ tú tài”… Bên cạnh đó, tiếp tục khôi phục dàn dựng vở “Lưu Bình-Dương Lễ”, dựng vở mới “Tiếng đàn” theo truyện ngắn “Chùa Đàn” của nhà văn Nguyễn Tuân để tham dự Hội diễn chèo toàn quốc diễn ra tại Hải Phòng trong thời gian tới; dàn dựng chùm hài chèo có chủ đề “Đêm Nguyễn Công Hoan”...

Bài và ảnh: VƯƠNG HÀ