Ngôi nhà số 9 ngõ Con point, Paris, nơi ở củaBác Hồ từ năm 1921 - 1923

Ngày 5-6-1911, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước từ bến cảng Nhà Rồng. Trong những năm bôn ba, chàng thanh niên yêu nước đã không ít mùa xuân phải ăn Tết ở xứ người.

Lần đầu tiên anh Ba ăn Tết tại nước Mỹ. Vào ngày 7, tháng giêng, năm Nhâm Tý, anh đang ở Niu Y-oóc “làm thêm ở Brúc-lin”. Mùa xuân năm ấy, với đồng lương ít ỏi, 40 đô-la một tháng, anh Ba vẫn bố trí thời gian đi học, đi xe điện ngầm tới thăm “khu Hác-lem” của người da đen và nhiều khu vực khác ở Niu Y-oóc.

Năm 1914, Người đón giao thừa ở Luân Đôn, nước Anh. Tháng giêng năm Giáp Dần, Người đến làm thuê cho khách sạn Đrây-tơn Coóc rồi sang Ca-ling-tơn. Năm 1918, Nguyễn Ái Quốc đón tết Mậu Ngọ ở Pa-ri, Thủ đô nước Pháp. Cũng trên đất Pháp, năm 1921, Người ăn tết Tân Dậu tại đây và trong tháng giêng năm đó, Bộ trưởng thuộc địa Pháp, An-be Xa-rô mời Người đến dự và đe dọa người chiến sĩ cộng sản.

Ngày 1-2-1922, tức ngày mùng 5 Tết, Bác vừa đón Tết vừa chuẩn bị ra mắt tờ báo “Le Paria” (Người cùng khổ) và khai bút viết bài kêu gọi mua báo “Le Paria”, “tờ báo vì lợi ích của công lý và tiến bộ…”.

Một tháng trước Tết năm 1923, sau cuộc họp Hội Liên hiệp thuộc địa tại trụ sở báo “Le Paria” ở số 3, phố Mác-xê Đờ Pa-tri-a-sơ, Bác đã đề xuất tổ chức Tết Nguyên đán. Hội những người Việt Nam yêu nước đã tán thành quyết định của Bác, tiệc trà sẽ được tổ chức vào tối thứ bảy 17-2 (mồng 2 Tết), khi đa số người dự là anh em thợ thuyền đã được nghỉ cuối tuần, tại hiệu ăn U-ni-véc-xi-tê phố Pi-e Quy-ri, với hai nội dung, vừa đón Tết Nguyên đán vừa công bố sự hoạt động trở lại của “Hội ái hữu” do hai nhà chí sĩ Phan Chu Trinh và Phan Văn Trường tổ chức hơn 10 năm trước đó. Trong buổi họp trên, Bác đã đề nghị luật sư Phan Văn Trường chủ tọa bữa tiệc trà.

Mùa xuân năm Giáp Tý 1924, Bác bí mật sang Nga, ở trong khách sạn Lux, số 10, phố Tvét-xca-a, Mát-xcơ-va để tìm gặp Lê-nin, thì Lê-nin đã qua đời. Tết năm ấy, dưới trời tuyết lạnh, Bác tay chân lạnh cóng, áo không đủ ấm, lặng lẽ tiễn biệt Lê-nin, đây là mùa xuân đầu tiên Bác đón Tết ở Liên Xô.

Năm 1925, tết Ất Sửu, Bác đón giao thừa ở Quảng Châu, Trung Quốc, với các tên là Vương, Lý Thụy… Cũng trong mùa xuân này, Bác mở lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên yêu nước Việt Nam “gieo mầm cách mạng cho Tổ quốc”.

Ngày mùng 1 tết Bính Dần 1926, Bác Hồ khai bút viết thư gửi Đoàn chủ tịch Quốc tế Nông dân, đề nghị gửi cho tài liệu phục vụ tập san “Nông Dân” sắp ra mắt. Mùng 2 Tết năm ấy, Đoàn Chủ tịch đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 2 của Quốc dân đảng Trung Quốc đã mời một nhà cách mạng Việt Nam tên là Vương Đạt Nhân đến phát biểu ý kiến. Vương Đạt Nhân đã tố cáo thực dân Pháp đàn áp nhân dân Việt Nam, phá hoại cách mạng Trung Quốc… và kêu gọi “cùng nhau hiệp lại, không phân biệt nước nào, dân tộc nào… tất cả hãy đứng lên chống lại kẻ thù chung…”. Vương Đạt Nhân chính là Bác Hồ của chúng ta.

Mùa xuân năm Đinh Mão 1927, Bác đã chủ trương ra tờ báo “Lính Cách Mệnh” nhằm mục đích tuyên truyền giác ngộ binh lính người Việt, xuất bản tại Quảng Châu, Trung Quốc. Sang tháng 3, Bác rời Trung Quốc trở lại Liên Xô. Năm 1928, Bác ăn Tết với bát cháo và chiếc bánh mì rẻ tiền tại một cửa hàng ở Béc-lin.

Từ năm 1934 đến năm 1938, Bác đón Tết ở Liên Xô. 5 mùa xuân Bác chỉ học, đọc sách báo, dịch tài liệu cho Phòng Đông Dương của Viện Các vấn đề dân tộc thuộc địa.

Sau nhiều năm bôn ba đi tìm đường cứu nước, năm 1941 Bác Hồ trở về Pác Bó, Cao Bằng vào một ngày Tết cổ truyền của dân tộc để lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập cho đất nước. Đây là lần đầu tiên sau những năm tháng ở nước ngoài, Bác Hồ đón xuân trên mảnh đất thân yêu của Tổ quốc.

QUANG HUY