Những bức tranh tối, sáng

Hoạt động thể thao diễn ra đều đặn trên sân nhà văn hóa thôn Thọ Đa, Kim Nỗ, Đông Anh, Hà Nội.

Nhà văn hóa thành nhà kho

Nhà văn hóa cụm 11, thôn Đan Hội (xã Tân Lập, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Tây) nằm trên con đường liên xã. Thấy cửa cổng mở chúng tôi liền đi vào, bất ngờ từ bên trong, một chiếc xe tải chở vật liệu xây dựng lao ra. Trên sân, mấy người tụ tập đang xếp vật liệu. Hai bên cánh cổng sắt hoen gỉ, cỏ mọc um tùm. Nhà văn hóa trở thành một địa điểm "lý tưởng" để đổ vật liệu xây dựng, nào là cát, gạch, cột bê tông… Bà Thuận, một người dân sống trong khu vực cho biết: “Nhà văn hóa chỉ dành cho cán bộ họp, từ ngày có nhà văn hóa đám trẻ mất chỗ đá bóng”. Đó không chỉ là trường hợp duy nhất về tình trạng nhà văn hóa đã không sử dụng đúng chức năng. Chúng tôi đã có những phút ngậm ngùi nhìn nhà văn hóa thôn An Trại (Vân Canh, Hoài Đức, Hà Tây) cũng bị biến thành nơi để vật liệu xây dựng.

Đến thăm nhà văn hóa thôn Lưu Xá (xã Đức Giang, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây), chúng tôi thấy tấm biển nhà văn hoá được thay thế bằng biển quảng cáo cho thuê xe du lịch, thủy sản đông lạnh, tường vôi nứt nẻ, những cánh cửa gỗ xộc xệch… Các hoạt động văn hóa ở đây diễn ra không thường xuyên. Theo ông Cao Đức Văn, trưởng thôn Lưu Xá thì: “Các câu lạc bộ một tháng họp một lần, các hội thì 3 tháng họp một lần”.

Thiết thực, sinh động

Nhà văn hoá thôn Thọ Đa (xã Kim Nỗ, huyện Đông Anh) nằm ở trung tâm của thôn với diện tích trên 50.000m². Vào các ngày nghỉ, cán bộ của thôn vẫn trực để phục vụ bà con. Nhà văn hóa là ngôi nhà 2 tầng khá khang trang, tầng trên là hội trường có sức chứa 200 người và trạm phát thanh của thôn, tầng dưới là phòng của trưởng thôn, bí thư chi bộ và tủ sách. Hoạt động của các đoàn thể, các câu lạc bộ diễn ra thường xuyên, thu hút nhiều người tham gia. Ông Lê Duy Bùi, một thành viên của câu lạc bộ văn thể bày tỏ: “Tôi tham gia hoạt động thể thao tại nhà văn hóa vào hai buổi sáng và chiều, trừ ngày mưa to, còn ngày mưa nhỏ vẫn đến tập luyện. Nhà văn hóa rất bổ ích cho mọi người từ cụ già đến em nhỏ”.

Nhà văn hóa tổ 2 thị trấn Cầu Diễn, Từ Liêm, Hà Nội tuy không có sân nhưng với diện tích 195m², nhà văn hóa luôn sáng đèn phục vụ bà con trong tổ. Nhà văn hoá hoạt động đều đặn là nơi họp chi bộ, giao ban, tổ chức hoạt động văn nghệ, sinh hoạt của các câu lạc bộ, đoàn thể, có phòng tập luyện thi đấu bóng bàn. Em Nguyễn Thị Lan cho biết: “Em rất thích tham gia các hoạt động ở nhà văn hóa, vừa vui lại vừa học thêm được nhiều điều”.

Có nhà văn hóa nhưng phải có người

Lý giải vì sao nhà văn hóa thôn Thọ Đa hoạt động có hiệu quả như vậy, ông Lê Huy Cường, bí thư chi bộ thôn cho hay: “Nhà văn hóa đạt được kết quả trên là nhờ có sự nhiệt tình, năng nổ của chủ nhiệm câu lạc bộ”. Câu lạc bộ văn thể bao gồm các tổ bộ môn cầu lông, bóng chuyền hơi, đi bộ, thái cực quyền, văn thơ. Cơ cấu hoạt động có sự tham gia quản lý của chủ nhiệm, phó chủ nhiệm, các đội trưởng, đội phó, thủ quỹ. Ông Lê Huy Hiệu hiện đang là chủ nhiệm của câu lạc bộ văn thể đã tự bỏ tiền ra thành lập câu lạc bộ và trong quá trình hoạt động, ông không nhận được một đồng phụ cấp nào. Để các hoạt động phong phú thêm, ông Hiệu tự đi học các môn như bóng chuyền hơi, thái cực quyền... Ông Hiệu nhấn mạnh: “Để thu hút nhiều người dân tham gia câu lạc bộ phải làm sao cho họ thấy được khi tham gia bổ ích hơn hẳn khi ở ngoài câu lạc bộ, thấy khỏe, vui và được quan tâm thấu đáo”. Nhờ sự điều hành nhiệt tình, khéo léo của chủ nhiệm, mỗi thành viên câu lạc bộ đều rất phấn khởi. Mỗi người tự nguyện đóng góp một khoản kinh phí tham gia câu lạc bộ là 20.000 đồng/tháng. Đây là số tiền duy trì hoạt động của nhà văn hóa thôn, mua các dụng cụ tập luyện, tổ chức cho các hội viên đi tham quan, tham gia giao lưu với các làng khác. Ông Hiệu tâm sự: “Tổ chức các buổi giao lưu này tuy mệt, nhưng tôi rất vui vì được đóng góp cho phong trào chung của thôn”.

Đến với Nhà văn hóa tổ 2, thị trấn Cầu Diễn, chúng tôi thực sự ấn tượng về bản quy chế hoạt động nhà văn hoá được dán trên tường. Bản quy chế quy định rõ chức năng của nhà văn hoá, nguồn kinh phí hoạt động, quy định đối với người quản lý cũng như nhân dân. Bản quy chế này do tổ trưởng Nguyễn Đình Hoàn soạn thảo, sau đó cấp ủy chi bộ, mặt trận và nhân dân đóng góp cho hoàn chỉnh. Nhờ bản quy chế này mà nhà văn hóa đi vào hoạt động có quy củ, hấp dẫn mọi người tham gia. Nhà văn hóa cho thuê làm địa điểm tổ chức đám cưới 700.000 đồng/lần. Số tiền này được sử dụng cho buổi sinh hoạt văn hóa văn nghệ và tu sửa nhà văn hóa… Cách làm sáng tạo trên vừa giải quyết được nguồn kinh phí cho nhà văn hóa đồng thời tạo điều kiện cho bà con có địa điểm tổ chức các việc lớn của gia đình.

Nhiều nhà văn hóa xây to đẹp nhưng xây xong lại để đấy, không thực hiện đúng chức năng thì thật lãng phí. Nhà văn hóa hoạt động như thế nào phần quan trọng chính ở sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và các tổ chức, đoàn thể ở địa phương và đặc biệt là vai trò năng động sáng tạo của người chủ nhiệm-“người đầu trò”. Ở đâu coi nhà văn hóa thực sự là việc trọng của làng, ở đó nhà văn hóa luôn sôi động, đem lại niềm vui, lợi ích chung.

THU TRANG