QĐND -  Thành phố giờ lên đèn như khoác trên mình tấm áo choàng rực rỡ. Tấm áo choàng ấy đã dụ dỗ, mê hoặc bao nhiêu kiếp người. Nhưng ánh đèn nào sẽ đưa ta về chốn xa hoa, rực rỡ. Ánh đèn nào dõi theo bước ta về phía lạc lõng, lẻ loi.

Trong con ngõ tối sâu, nơi mà ánh đèn cao áp không thể soi tới, tôi lê từng bước chân mỏi mệt. Bóng tối gợi cho tôi nhớ về tuổi thơ và ánh đèn dầu leo lét sáng từng đêm đã thắp lên trong tôi những ước mơ tuổi nhỏ. Ngày ấy quê tôi chưa có điện. Mẹ chắt bóp từng đồng để có tiền mua dầu thắp cho tôi học bài. Bên ánh đèn dầu, tôi ê a đánh vần những chữ cái đầu tiên. Ánh đèn nhỏ nhoi ấy đã soi sáng, rọi bước cho tôi tìm ra những chân trời mới. Có những lúc tôi ngủ gật bên ánh đèn, ngọn lửa làm cháy sém những sợi tóc mai, mùi khét làm tôi giật mình choàng dậy. Bây giờ, trong những giấc mơ thi thoảng tôi vẫn gặp lại mùi tóc cháy, khi tỉnh dậy thấy nhớ thương một thời lớn lên bên ánh đèn dầu quay quắt. Ánh đèn càng sáng thì dầu cứ cạn dần đi, giống như sự hy sinh của người mẹ. Mẹ cứ cằn cỗi, hao gầy dần cho tôi bừng sáng ngày sau.

Tôi nhớ những đêm tối trời mùa hạ, gió từ cánh đồng thổi vào mùi của đất. Đom đóm bay rợp bóng tối. Khi ấy, những đứa trẻ quê như chúng tôi thường hình dung ra thành phố với những ánh đèn như đom đóm bay trong đêm. Khi đến thành phố, tôi mới nhận ra thành phố là những ánh đèn rực rỡ nhiều màu chứ không sáng lập lòe như đom đóm. Chúng tôi thích nhất là trò bắt đom đóm rồi nhốt vào lọ thủy tinh trong suốt hoặc vỏ trứng. Trong đêm, thứ ánh sáng ấy trở nên huyền hoặc, hư ảo vô cùng. Như thể đom đóm đã dệt cho tôi những sắc màu cổ tích tuổi thơ. Bây giờ, mỗi lần về quê, tôi không còn thấy trẻ con đuổi bắt đom đóm như chúng tôi ngày xưa nữa. Và đom đóm cũng không còn bay rợp bóng đêm mùa hạ. Có phải tuổi thơ tôi không còn nên đom đóm cũng đã bỏ đi!

Tôi nhớ những đêm trời đầy sao. Dải Ngân Hà vắt ngang bầu trời ngăn cách chàng Ngưu Lang và nàng Chức Nữ, để thế gian dệt nên câu chuyện tình lay động đất trời. Những vì sao nhấp nháy trên cao xa giống như những ước mơ, hy vọng. Có đứa trẻ nào khi nhìn trời sao mà không gửi gắm vào đó một giấc mơ, một niềm ao ước? Tôi vẫn gọi những vì sao là đèn trời. Đèn trời thắp sáng từng đêm như một nỗi niềm thao thức. Cánh đồng Thần Nông không người gặt hái, để nỗi âu lo mùa màng cứ khắc khoải trong đôi mắt những người nông dân.

Như bao đứa trẻ lớn lên ở thôn quê, tôi cũng ao ước được đặt chân đến chốn phồn hoa phố phường. Ánh đèn thành phố có sức mê dụ vô cùng, đến nỗi tôi cho rằng thành phố không có đêm. Từ bao giờ tôi đã quên bẵng đi ngọn đèn dầu lay lắt, những con đom đóm lập lòe hay những vì sao nhấp nháy trên cao. Chỉ khi bất ngờ chạm vào bóng tối ở nơi đất khách này, tôi mới giật mình nhớ về những ánh sáng nhỏ nhoi nhưng đã từng soi bước, dẫn dắt tôi đi qua thời thơ ấu, để tôi đến được với ánh đèn rực rỡ hôm nay. Ánh đèn thành phố đã đưa tôi đến những chân trời mới, cuộc sống mới và cũng dưới ánh đèn ấy, tôi nhìn thấy bao nhiêu kiếp người hiện ra rồi nhòa đi. Cũng như con người có thăng trầm, vinh nhục, có kẻ sang người hèn. Những ánh đèn thành phố cũng có trăm ngàn loại. Những ánh đèn cửa hiệu nhấp nháy đủ màu, ánh đèn quán đêm khi mờ khi tỏ, ánh đèn cao áp võ vàng, xanh xao. Nhưng ánh đèn nào sẽ đưa ta về chốn xa hoa, rực rỡ. Ánh đèn nào dõi theo bước ta về phía lạc lõng, lẻ loi.

Tản văn của NGUYỄN THỊ KIM NHUNG