Nhộn nhịp công diễn, dàn dựng vở mới

Cảnh trong vở "Trấn Cổ Loa thành" của Nhà hát múa rối Thăng Long.

Rối “hai trong một”

Đó là vở rối cạn “Trấn Cổ Loa thành” của Nhà hát múa rối Thăng Long ra mắt khán giả ngày 17-8 vừa qua. Đây là vở rối mà hơn một năm nay, các nghệ sĩ Nhà hát múa rối Thăng Long kết hợp với đạo diễn, NSƯT Anh Tú, biên đạo múa Nguyệt Hằng và Như Lai… đã hết mình tập luyện, sáng tạo trên sàn tập để hoàn thành vở diễn.

Vở diễn đưa người xem trở về câu chuyện của năm 257 trước Công nguyên, An Dương Vương lên ngôi vua kế nghiệp 18 đời Vua Hùng, mở ra một kỷ nguyên mới: Quốc gia Âu Lạc. Sau đó nhà vua dời đô về miền đồng bằng – đất Cổ Loa xây dựng Loa Thành, đánh dấu một mốc son phát triển về kinh tế, quân sự, giao thông, văn hóa. Sau 16 năm với biết bao khó khăn và cản trở từ bên trong, thành Cổ Loa được hoàn thành. Nhưng cũng từ khi thành Cổ Loa hoàn thành, An Dương Vương bắt đầu sa đà vào tửu sắc, mất cảnh giác, lơ là việc rèn luyện quân sĩ, tăng cường lực lượng dẫn đến mất nước. Nội dung sâu xa của vở kịch rối “Trấn Cổ Loa thành” nói lên rằng: xây dựng một tòa thành, một cơ đồ đã khó, nhưng gìn giữ nó còn khó hơn nhiều lần.

Ngay sau buổi tổng duyệt, “Trấn Cổ Loa thành” đã nhận được nhiều luồng ý kiến khác nhau. Người quá quen thuộc với nghệ thuật rối truyền thống thì nói thẳng: không thích, vì cứ làm theo đà này sẽ “phá rối” mất; nhưng cũng không ít người lại tấm tắc khen, "có cái gì đó mới, lạ phải chăng đó là sáng tạo của rối…!". Cũng phải, bởi đạo diễn đã mở rộng không gian diễn xuất của rối, không chỉ là sân khấu khung tranh, không chỉ là những con rối nho nhỏ nhấp nhô trên những tấm rèm mà là sự kết hợp công phu giữa người diễn và con rối. Các yếu tố tổng hợp khác như: vũ đạo, ánh sáng, âm nhạc... cũng được khai thác triệt để phục vụ cho con rối và vở diễn. Có những màn biểu diễn “hai trong một”-người và rối không phải là hai nhân vật tách biệt mà chỉ là một, lúc này là người, lúc khác là rối. Người và rối thay thế cho nhau, hòa trộn vào nhau như là cái bóng của nhau. Ở nhiều đoạn, diễn viên không chỉ điều khiển con rối mà thật sự sống với nhân vật, truyền tình cảm vào con rối bằng lời thoại, ngôn ngữ kịch hình thể cùng với những điệu hát xoan đem đến những cảm nhận mới. Những khoảng lặng thấm đẫm tình yêu của Mỵ Châu- Trọng Thủy, khi diễn viên diễn với con rối, thật sự gây được cảm xúc…

Theo ông Nguyễn Hoàng Tuấn-Phó giám đốc Nhà hát thì việc kết hợp người và rối trên sân khấu dựa trên ý tưởng về luật xa-gần trong hội họa, nhằm tạo ấn tượng thị giác vừa trung thực vừa lạ mắt cho người xem. Điều này khắc phục nhược điểm của rối truyền thống (rối người và rối vật lúc nào cũng to bằng nhau mà không có sự khác biệt về kích thước theo đúng thực tế). Sự kết hợp người và rối sẽ khiến cho vở diễn trở nên linh hoạt hơn. Con rối đóng vai trò là phần xác thể hiện hành động, còn con người đóng vai trò là phần hồn truyền tải nội tâm, suy nghĩ, tình cảm của nhân vật. “Trấn Cổ Loa thành” là vở diễn nằm trong mục đích tìm kiếm và thử nghiệm những hình thức múa rối của Nhà hát. Vở diễn này sẽ tham dự Liên hoan Sân khấu múa rối quốc tế được tổ chức vào tháng 2 năm 2008 tại Hà Nội, đây cũng là một trong những vở diễn góp vào chương trình văn hóa, nghệ thuật hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long–Hà Nội. Hy vọng khán giả sẽ tiếp cận và chấp nhận những thử nghiệm mới này.

Sân khấu hướng đến thiếu nhi

Cũng là vở diễn mang tính thể nghiệm, ngày 21-8, đoàn kịch hình thể Nhà hát Tuổi Trẻ vừa khởi công dựng vở “Vườn Thiên đàng” (đạo diễn: NSND Lê Hùng, NSND Lan Hương; biên đạo múa: NSND Lê Ngọc Cường…). Kịch bản được tác giả Vũ Hải phóng tác từ câu chuyện “Một người mẹ” của nhà văn An-đéc-xen. Câu chuyện kể về hành trình xuống âm phủ của một bà mẹ để tìm lại đứa con nhỏ đã bị thần chết lấy đi. Cuộc giành giật giữa cái sống và cái chết cũng là lúc bà mẹ thấm thía luật “sinh-tử” của phương Đông. Cuối cùng sức mạnh của tình mẫu tử vẫn không thể chiến thắng thuyết luân hồi của con người.

Nhân buổi giới thiệu vở kịch mới, Nhà hát Tuổi Trẻ đồng thời khai trương lớp bồi dưỡng khả năng làm nghệ thuật phục vụ thiếu nhi, đặc biệt phục vụ trẻ em tại các trường, các trung tâm khuyết tật. Trong thời gian vừa qua, Nhà hát đã có 25 buổi biểu diễn phục vụ miễn phí cho thiếu nhi. Và trong tháng 9 tới, Nhà hát sẽ khai trương địa điểm mới với số lượng 100 ghế ngồi dành riêng cho thiếu nhi; nơi đây được ví như một vườn cổ tích với những câu chuyện được các nghệ sĩ, diễn viên hóa thân vào các nhân vật cùng trò chuyện, vui chơi cùng các em… Sân chơi này sẽ được NSND Lê Khanh phụ trách. Với chủ trương tiếp cận và thu hút khán giả đến với sân khấu, trong tháng 9 tới, Nhà hát cũng sẽ khai trương 25 điểm bán vé trên địa bàn Hà Nội. Nhân dịp này, quán cà phê miễn phí của Nhà hát Tuổi Trẻ đã khai trương ngay bên ngoài sảnh của sân khấu 11 Ngô Thì Nhậm. Đây sẽ là nơi các nghệ sĩ nhà hát gặp gỡ, trao đổi nghề nghiệp cũng như giao lưu với khán giả.

Bài và ảnh:HÀ VƯƠNG