Chuyện ngoại tình thì có nhiều lắm, có ở cả đàn ông lẫn đàn bà, ở cả người già lẫn người trẻ. Phương Đông cũng không ít và phương Tây lại càng nhan nhản.

Bên trời Âu vào khoảng thế kỷ 18, 19, đặc biệt là ở nước Phú Lãng Sa ngoại tình đã trở thành một lối sống, tuy chưa kịp thăng hoa phát triển thành một nếp sinh hoạt lành mạnh nhưng nó cũng không hề bị xã hội đương thời cằn nhằn lên án.

Thậm chí, ở giới quý tộc no đủ nhàn rỗi, nó trắng trợn trở thành một mốt thời thượng. Một quý ông được gọi là hoàn hảo thì đầu âm thầm phải "mọc sừng", nếu bất hạnh chưa có thì sâu xa tự nhiên tủi thân thấy như bơ vơ túng thiếu.

Chính vì thế, nên khi quý ông nào đó nhỡ quả tang bắt được vợ mình đang ôm ấp tình nhân thì cho dù có cực kỳ phẫn nộ, quý ông vẫn cư xử nhã nhặn lịch thiệp.

Có được sự ứng xử nhân văn galăng nhân hậu ấy là bởi hai lý do. Thứ nhất, là vì "thằng chả" đang là sếp mình. Thứ hai, oái ăm tế nhị hơn, vợ của "thằng chả" đang là đương kim nhân tình của mình. Sự tương thông tréo ngoe này đã được nhà thơ Bảo Sinh đúc kết. "Vợ là cửa cái, bạn gái là cửa sổ. Càng nhiều cửa sổ càng sang. Cửa cái anh vẫn đàng hoàng vào ra. Vợ là cửa cái nhà ta. Lại là cửa sổ của thằng cha láng giềng".

Tất nhiên, hời hợt nhìn thì thấy vậy, chứ đã là đàn ông bị cắm sừng thì ai mà chẳng tổn thương bất hạnh. Đó là chưa kể cái thằng mặt dầy ấy chính là thằng bạn nối khố. Đương nhiên với cái loại bạn thích dùng chung khố này thì cách thông thường nhất là mời ra đấu súng. Đại thi hào người Nga A.Puskin (1799 - 1837) bị một thằng tây ba lô có tên là Đăngtét cố tình tán tỉnh vợ của ông, ông thách đấu. Và trong một buổi tối giá lạnh mùa đông, nhà thơ vĩ đại đã trúng đạn tử thương. Thật đau đớn, nhiều học giả đang công tác tại viện Văn khẳng định rằng vợ của ông chưa bao giờ ngoại tình.

Từ điển Hán Việt của cụ Đào Duy Anh giải thích nghĩa ngoại tình "Adultère. Đàn bà có chồng mà còn có tình riêng với người khác". Như vậy theo đúng sách, ngoại tình là đặc sản duy nhất chỉ dành riêng cho các thiếu phụ. Ở ta và ở Tàu, hồi còn chế độ phong kiến, chuyện thiếu phụ ngoại tình bị công luận lên án mạnh mẽ lắm.

Ở khía cạnh xã hội, ngoại tình có tội to tương đương với chửa hoang, đằng nhà chồng được lệ làng bật đèn xanh cho phép công khai gọt đầu bôi vôi rồi dẫn đi vòng quanh xóm bêu riếu. Man rợ hơn nữa thì buộc vào bè thả trôi sông.

Trên bình diện bói toán, cả sách số lẫn sách tướng có không biết bao nhiêu "chỉ tiêu" cốt để cho đám đàn ông đang loay hoay sắp lấy vợ căn cứ vào đấy mà tránh thật xa những thiếu nữ có tiềm năng phát triển thành thiếu phụ ngoại tình.

Tử vi thì "Đào, Riêu số gái ai hay. Chồng ra khỏi cửa dắt ngay giai vào". Sách tướng thì "Trán rộng tóc mai xuống sâu. Mặt to mũi bé chuyên câu trai ngoài". Trong văn chương tiểu thuyết, các thiếu phụ ngoại tình hầu hết đều được mô tả nhang nhác giống như dâm phụ.

Kim Liên trong kiệt tác "Thủy Hử" chẳng hạn, thật là thứ đàn bà điển hình của sự tàn ác, bạc bẽo, điêu trác. Văn chương phương Tây nhìn chuyện này nhẹ nhàng hơn, "Madame Bovary" của Flaubert là ví dụ. Văn hào người Pháp này tuyên bố một câu xanh rờn "Bà Bôvary chính là tôi".

Người Nga cũng có hai truyện ngắn tuyệt vời hay về chủ đề chán chồng mê trai. Đó là "Người đàn bà có con chó nhỏ" của A.Chekhov và "Say nắng" của I.Bunin. Ở đây, những thiếu phụ nhân vật chính được rưng rưng tôn trọng, họ ngoại tình là bởi tâm hồn họ sâu sắc, trí tuệ họ mẫn tiệp và trái tim họ nồng nhiệt nhạy cảm. Nhiều đàn ông tử tế đọc xong bỗng chứa chan chia sẻ, khát khao muốn tự gọt đầu tự bôi vôi rồi tuẫn tiết xuống bè chủ động trôi sông.

Tuyển tập Đường Thi có bài "Tiết phụ ngâm" của Trương Tịch khét tiếng hơn nghìn năm nay, kể về một thiếu phụ bị rủ rê ngoại tình nhưng nàng nhất quyết nói không. Tất nhiên tiết phụ này chưa bao giờ dắt chó đi lang thang ở "rì dọt", lại cũng chẳng bao giờ bị lao đao say nắng, nàng bình dị cư xử trong trắng như một chân chính người vợ. "Chàng hay em có chồng rồi. Yêu em chàng tặng một đôi ngọc lành. Vấn vương những cảm mối tình. Em đeo trong áo lót mình màu sen". Tuy vấn vương như thế nhưng nàng vẫn quyết liệt thủ tiết. "Như gương vâng biết lòng chàng. Thờ chồng quyết chẳng phụ phàng thề xưa. Trả ngọc chàng, lệ như mưa. Giận không gặp gỡ khi chưa có chồng". (Bản dịch của Ngô Tất Tố).

Nhiều thiếu phụ đương đại bây giờ khi bị rủ rê thì hấp tấp nhận lời yêu, khi bị người tình đòi ngọc (đôi khi là nhẫn kim cương hoặc sổ đỏ) thì thỉnh thoảng cũng có người trả rồi cũng thảm thiết khóc.

Không rõ là tiếc tình hay là tiếc ngọc.

TRẦN KHÔI VIỆT