Lòng người thành kính hướng về Đất Tổ

Lễ Quốc giỗ Hùng Vương trang trọng

Đất trời như chiều lòng người để trong sáng 6-4 (tức ngày 10 tháng 3 âm lịch), thời tiết khu vực Đền Hùng thật dễ chịu. Nhiều người trong đoàn nghi lễ tập duyệt ở sân Trung tâm lễ hội thuộc Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng (xã Hy Cương, TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ) đã có mặt từ bốn giờ sáng. Trong tôi và hẳn rất nhiều người có mặt đều có cảm giác ấm áp một tình cảm thiêng liêng, ruột thịt khi cả cộng đồng như được kết nối trong một trạng thái, một tâm thức linh thiêng của buổi Lễ Quốc giỗ. 

Tham dự buổi lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng năm nay có đồng chí Trần Đại Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước; Nguyễn Văn Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Trưởng Ban chỉ đạo Tây Bắc; Thượng tướng Lương Cường, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; cùng đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam...

6 giờ sáng, các đại biểu đã chỉnh tề đội ngũ tại sân Trung tâm lễ hội. Đi đầu đoàn hành lễ là các chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam rước Quốc kỳ, cờ hội và vòng hoa mang dòng chữ “Đời đời nhớ ơn các Vua Hùng đã có công dựng nước”. Theo sau là các thiếu nữ và 100 con Lạc, cháu Hồng trong trang phục cổ, tay giương cao cờ hội, thể hiện sức sống mãnh liệt của dòng giống Tiên rồng cùng đoàn rước kiệu dâng lễ vật hương, hoa, bánh chưng, bánh giầy.

Tiếp đó là Ðoàn đại biểu lãnh đạo Ðảng, Nhà nước, các cơ quan Trung ương, các địa phương; lãnh đạo tỉnh Phú Thọ, lãnh đạo các tỉnh, thành phố góp giỗ và đồng bào về dự giỗ Tổ. Đoàn dâng hương khởi hành từ sân Trung tâm lễ hội qua Nghi môn, đền Hạ, đền Trung lên đền Thượng. Đúng 6 giờ 30 phút, tại Điện Kính Thiên trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng bắt đầu.

Sau bài diễn văn ngắn nhắc lại ý nghĩa, tình cảm của đồng bào, chiến sĩ cả nước đối với ngày Giỗ Tổ Hùng Vương của đồng chí Hà Kế San, Trưởng Ban tổ chức giỗ Tổ Hùng Vương, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã cùng các đại biểu vào Thượng cung dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng. Các đại biểu tham dự Lễ dâng hương đã thắp hương tại đền Thượng, vào Thượng cung bái Tổ, tri ân, tưởng nhớ công đức các Vua Hùng. Tiếp đó, Chủ tịch nước Trần Đại Quang và các đại biểu đã đặt vòng hoa, thắp hương tại Lăng Hùng Vương, thành kính tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chiến sĩ đã hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc bên bức phù điêu có hình tượng Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên Phong tại ngã năm Đền Giếng.

Ngay sau Lễ dâng hương, tại các đền của Khu di tích, hàng trăm nghìn con dân đất Việt trên mọi miền Tổ quốc, kiều bào ta ở nước ngoài và bạn bè quốc tế đã tề tựu thành kính tri ân công đức Tổ tiên, dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng và tham gia các hoạt động lễ hội, các trò chơi dân gian như đánh trống đồng, đâm đuống, hát Xoan, hát Ghẹo.

Chúng tôi hòa mình trong dòng người đông vui trẩy hội. Bàn tay siết chặt bàn tay. Trong dòng người cuồn cuộn chảy hướng lên đền Thượng ấy tôi nghe có tiếng miền trung ấm áp, miền nam hào sảng. Tình đồng bào thật xúc động con cháu trăm miền đã trở về đây thành kính hướng tới tiên tổ, tri ân các Vua Hùng.

“Bữa tiệc” những di sản văn hóa

Sẽ thật đáng tiếc cho những ai về với Đền Hùng, về với Phú Thọ lại chưa một lần được nghe hát Xoan, hát Ghẹo, được một lần nghe kể về sự tích Hùng Vương. Trong mấy ngày diễn ra Lễ hội Đền Hùng 2017 có rất nhiều hoạt động văn hóa. Trong đó Liên hoan hát Xoan thanh thiếu nhi thành phố lần thứ 4 đã thu hút hơn 100 em lứa tuổi từ 6 đến 15 tuổi từ sáu Câu lạc bộ hát Xoan và trường học trên địa bàn thành phố. Nghe tiếng hát của các em mới thấy loại hình nghệ thuật độc đáo này đã thật sự hồi sinh.

Đồng chí Nguyễn Đắc Thủy, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho chúng tôi biết: Hiện nay, nhiều địa phương đã tự mở các lớp truyền dạy về hát Xoan tại cộng đồng, các phường Xoan, duy trì hoạt động của các phường Xoan gốc, tổ chức các nghệ nhân trực tiếp truyền dạy đầy đủ 36 làn điệu Xoan cổ cho trên 150 nghệ nhân trẻ kế cận tại các phường. Để giữ gìn và bảo tồn làn điệu hát Xoan này nên tỉnh Phú Thọ đã thành lập 34 câu lạc bộ hát Xoan tại các xã, phường, cơ quan trường học trong tỉnh.

Trong hồ sơ “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” các nhà nghiên cứu đều có chung một quan điểm: “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” thuộc văn hóa tín ngưỡng thờ tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của dân tộc Việt Nam là đạo lý uống nước nhớ nguồn, trong đó, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là nét đẹp văn hóa rất độc đáo có ý nghĩa sống động mà không một dân tộc nào trên thế giới có được.

Đến với Lễ hội Đền Hùng 2017, du khách không chỉ được chứng kiến những loại hình nghệ thuật độc đáo như Hát Xoan, hát Ghẹo mà còn được tham gia những cuộc thi gói bánh chưng, giã bánh giầy. Những món lễ vật gắn bó gần gũi với đời sống của nhân dân, thể hiện tâm thức của người Việt xưa về vũ trụ quanh mình. Năm nay, cuộc thi gói bánh của nhiều địa phương cũng được tổ chức tại đền Hùng.

Về miền di sản với Lễ hội Đền Hùng, người ta được đắm mình trong tình cảm đồng bào thân ái, thiêng liêng; được tắm mình trong những loại hình di sản văn hóa đặc sắc, đó là những điều còn đọng lại trong tâm trí của du khách.

ĐÔNG HÀ