Cứ mỗi độ xuân về, người dân tộc Thái ở các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Yên Bái, Lào Cai… lại nô nức kéo nhau đi chơi hội tung còn. Tung còn là một trò vui đặc biệt của người Thái trong những ngày lễ tết, nhất là vào mùa xuân. Trước đây, tung còn là một trò chơi quý phái chỉ dành riêng cho phái nữ nhi, hay nói đúng hơn là của các tiểu thư con nhà lạc hầu, lạc tướng. Lưu truyền cho tới ngày nay, tung còn vẫn giữ nguyên nếp chơi của thời trước, nhưng không còn dành riêng cho các sơn nữ, các tiểu thư gia đình quý phái, mà là của mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp yêu thích trò vui này. Không biết trò chơi tung còn ra đời từ khi nào, chỉ biết rằng các cụ già bản Mấm, xã Nậm Xe, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, kể rằng: Đã từ lâu lắm rồi, trai gái xứ Thái đi làm ruộng, con trai nhổ mạ gánh đến cho con gái cấy, con trai thích ai thì ném mạ cho người ấy, ai may mắn bắt được thì yêu. Từ ngày ấy, tung còn không thể nào thiếu được trong các dịp lễ tết.

Ném còn. Ảnh minh họa/internet.

Để chuẩn bị cho ngày hội tung còn, các chàng trai, cô gái Thái đã chuẩn bị khâu còn trước vài tháng. Những chàng trai vạm vỡ đang độ tuổi bẻ gãy sừng trâu thì lên rừng tìm những cây tre thật dài, đẹp và bền. Còn các cô thôn nữ thắt đáy lưng ong, miệng chúm chím như hoa ngồi bên hiên nhà sàn thoăn thoắt khâu còn. Quả còn được bàn tay khéo léo của các cô thôn nữ Thái khâu bằng vải, hình trái còn to bằng quả cam lớn, bên trong có nhồi bông hoặc cỏ mềm, hoặc vải vụn, hoặc hạt của cây bông, bên ngoài còn được trang điểm bằng rua ngũ sắc trông sặc sỡ rất đẹp. Sân tung còn được tổ chức trên một khoảng đất rộng và tương đối bằng phẳng, sườn dốc thoải hoặc trên những thửa ruộng bậc thang. Trên ngọn cột tre, ngoài những lá cờ ngũ sắc phấp phới biểu hiện của đình đám ngày xuân, còn có một vòng tre đường kính ước độ hai gang tay, có quấn giấy màu đỏ.

Các thiếu nữ tung còn đứng về hai phía sân đối diện nhau để lần lượt thi ném quả còn cho lọt qua chiếc vòng tre trên đỉnh ngọn cột cờ. Bạn bè đông, đám con gái mê nhất khi được tung còn cho đám con trai. Các cô sơn nữ cầm rua dài nhất của quả còn, đưa tay văng vọt lên. Quả còn vút qua ngọn cột tre, những dây tua ngũ sắc cũng lướt xòe ra trông rất đẹp. Họ cảm nhận hương vị ngọt ngào của tình yêu qua hình ảnh quả còn bay đi bay lại. Các chàng trai cô gái Thái vừa ném còn, vừa ca hát những bài hát truyền thống của dân tộc mình. Trái còn văng đi, trái còn đánh lại, những tầm con mắt ngước theo đà của quả còn và rất nhiều con tim hồi hộp khi trái còn từ từ sắp lướt qua vòng tròn.

Cuộc chơi thường kéo dài suốt mấy ngày hội và khi bóng chiều xuống dần, họ lại kéo nhau về nhà già làng, trưởng bản cùng nhau quây quần bên bếp lửa rực hồng, nâng chén rượu nồng chúc nhau năm mới khỏe mạnh, hạnh phúc, nhà nhà đầy thóc, đầy ngô, lợn gà đầy chuồng. Qua hội tung còn, tình yêu giữa chàng trai và cô gái Thái như được bền chặt, tha thiết hơn. Còn các cụ già cũng như thấy mình trẻ ra…

VIẾT BÌNH