Đầu xuân mới, đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên có nhiều lễ hội độc đáo. Trong đó có lễ “Cầu chúc sức khỏe cho thanh niên trước ngày lên đường” hiện còn rất nhiều buôn làng, dòng họ gìn giữ được. Đây cũng là một trong những sinh hoạt truyền thống đáng quý cần gìn giữ và phát huy. Bởi thông qua những lễ hội này giáo dục cho lớp trẻ về truyền thống đánh giặc giữ nước, tinh thần bất khuất của buôn làng và dòng họ; qua đó khuyến khích, động viên những chàng trai trẻ hăng hái lên đường.

Chúng tôi được tắm mình vào lễ hội của bà con Ê Đê ở buôn Niêng 1, xã Ea Nhôn, huyện Buôn Đôn (Đắc Lắc) đã cảm nhận được phần nào ý nghĩa đời sống tâm linh của lễ hội này. Hôm gia đình Y Jiê H’ra buôn Niêng 1 làm lễ cúng chúc sức khỏe cho cậu con trai Y Vân Êban chuẩn bị nhập ngũ nhà chật khách. Ngoài anh em họ hàng, bà con lối xóm còn có cán bộ của huyện, Cơ quan quân sự huyện và đội công tác 356 đến chúc mừng và tặng quà. Già làng Y Thú Aêi Kích - người đã từng làm lễ chúc sức khỏe cho hàng chục thanh niên trong xã lên đường nhập ngũ cho biết: “Trong lời khấn cầu thần linh mang đến sức khỏe và sự may mắn cho thanh niên nhập ngũ đại ý, gia đình báo với thần linh và xin phép thần linh cho đứa con đã trưởng thành được phép xa cha mẹ, xa ông bà, xa buôn làng để lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Cầu mong đứa con này khi xa gia đình có sức khỏe thật tốt, được bình an mọi mặt và có thêm nhiều hiểu biết”. Điều độc đáo là trong lễ cầu chúc sức khỏe của người Ê Đê khi có con nhập ngũ là cúng chúc sức khỏe cho người cha trước, báo với thần linh về công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, và để xin phép người cha cho đứa con được đi xa nhà. Lễ vật dùng trong lễ cúng gồm có gà trống trưởng thành dùng trong nghi lễ cúng chúc sức khỏe người cha, gà trống chưa trưởng thành dùng trong nghi lễ cầu chúc sức khỏe cho con, có vòng đeo tay, có ché rượu cần và không thể thiếu tiếng chiêng. Chiêng trong lễ cúng cầu chức sức khỏe cho thanh niên nhập ngũ được tấu lên để mời gọi bà con trong buôn tới dự lễ; mời gọi thần linh khi thầy cúng đọc lời khấn, và mời gọi mọi người cùng uống rượu cần khi đã cúng xong. Nhịp chiêng trong lễ cúng cầu chúc sức khỏe thể hiện sự rộn rã, vui mừng.

Linh thiêng nhất, và có lẽ đáng nhớ nhất đối với thanh niên nhập ngũ trong lễ cúng cầu chúc sức khỏe là nghi lễ đeo vòng tay. Chiếc vòng đồng được thầy cúng đeo vào tay chàng trai, và vừa đeo thầy cúng vừa đọc lời khấn thần linh với ước nguyện thần linh luôn đi theo đứa con đeo chiếc vòng này, để mang lại cho nó sức khỏe và những điều tốt đẹp. Sau khi được già làng đeo vòng cổ tay, chàng trai sẽ không rời chiếc vòng, mà sẽ đeo vòng trong suốt thời gian quân ngũ cũng như sau này.

Anh Y Wưn Aliô, xã đội phó xã Ea Nhôn có mặt trong lễ cúng tâm sự: “Xã Ea Nhôn đợt này có 15 thanh niên nhập ngũ, trong đó có 11 thanh niên là người đồng bào Ê Đê. Việc tổ chức lễ cúng cầu sức khỏe cho thanh niên được nhiều gia đình thực hiện. Những nhà khá giả ngoài nghi lễ cúng bái thần linh còn tổ chức ăn mừng thật to như sắm sửa nhiều ché rượu cần, giết heo, mổ bò làm cỗ thết đãi buôn làng để báo với bà con trong buôn niềm vui gia đình có đứa con đã trưởng thành, và nó được đi bộ đội”.

Hôm dự lễ cúng cầu chúc sức khỏe cho Y Vân Êban, chúng tôi nhận thấy gia đình và bà con trong buôn Niêng 1 dành tình cảm hết sức đặc biệt cho cán bộ, chiến sĩ Cơ quan quân sự huyện và đội công tác 356. Các anh Trung tá Trần Ngọc Sương, Chính trị viên cơ quan quân sự Buôn Đôn và Trung tá Mai Văn Cử, đội trưởng đội công tác 356 được gia chủ dành hẳn cho một ché rượu cần.

Ngày gia đình, buôn làng làm lễ chúc sức khỏe cho Y Vân nhập ngũ còn có mặt cô gái H’ Khăn H’Wing đến từ buôn Niê Sah, xã Ea Tul, huyện Chư Mgar, cách 30 cây số. H’Wing và Y Vân là bạn học cùng trường phổ thông dân tộc nội trú Nơ Trang Long. Hình như, trong ánh mặt và nụ cười cô gái H’ Khăn và chàng trai Y Vân gửi gắm cho nhau những điều khó nói, họ hẹn ước và họ cầu mong cho nhau nhiều lắm(!). Ngày liên hoan Y Vân nhập ngũ, buôn làng vui khôn tả! Nhưng vui nhất vẫn là chàng trai Y Vân. Trong hành trang của Y Vân ngày nhập ngũ không chỉ đầy ắp tình cảm của quê hương, gia đình, bè bạn mà Y Vân còn mang theo ước mơ cháy bỏng: Phấn đấu trở thành sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.

Bài và ảnh: BÌNH ĐỊNH