QĐND - Sau 1 tuần Đảng ta ban hành Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”, Báo Quân đội nhân dân tổ chức loạt bài tuyên tuyền, quán triệt sâu rộng, được các cơ quan chức năng và dư luận đánh giá cao.

Báo Quân đội nhân dân đi đầu, tuyên truyền sâu sắc về văn hóa

Không phải bây giờ, mà nhiều năm qua, Báo Quân đội nhân dân luôn coi trọng nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền về văn hóa và xác định đây là một trong những lĩnh vực tuyên truyền quan trọng của tờ báo. Trước khi Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) ra đời, Báo Quân đội nhân dân đã có nhiều bài tổng kết, đánh giá khá toàn diện về Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) “Về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, về sức sống của “Đề cương văn hóa Việt Nam năm 1943” và tổ chức một số bài, vệt bài về vấn đề bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, chống nguy cơ xâm lăng văn hóa.

Với tình cảm, niềm tin và sự trân trọng, biết ơn những giá trị văn hóa mà bao thế hệ người Việt đã dày công, bền bỉ vun đắp, sáng tạo, trao truyền, lưu giữ qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, đồng thời nhằm giúp đông đảo người dân, bạn đọc có một cái nhìn đầy đủ, hệ thống, sâu sắc về những vấn đề quan trọng được đề cập trong Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI), ngay sau khi nghị quyết ra đời, Báo Quân đội nhân dân kịp thời xây dựng kế hoạch tuyên truyền, mời gọi, đặt bài cộng tác viên là các chuyên gia, nhà khoa học uy tín tham gia viết bài. Đó là GS,TS, NGND Trần Văn Bính, nguyên Trưởng khoa Văn hóa XHCN (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh); Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Vĩnh Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội Nhân văn quân sự - Bộ Quốc phòng; GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, Giám đốc Trung tâm văn hóa học lý luận và ứng dụng, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh), Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương; Đại tá, PGS,TS Nguyễn Bá Dương, Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội Nhân văn quân sự - Bộ Quốc phòng; PGS.TS Nguyễn Thanh Tú, nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học…

Trong khoảng 3 tuần, Báo đã đăng hơn 10 bài viết đề cập đến nhiều khía cạnh, góc độ quan trọng nhất được thể hiện trong Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI). Theo PGS, TS Nguyễn Hữu Thức, Vụ trưởng Vụ Văn hóa văn nghệ (Ban Tuyên giáo Trung ương), bên cạnh làm rõ những điểm mới được bổ sung, phát triển so với Đề cương văn hóa năm 1943 của Đảng và Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII), các bài viết tuyên truyền Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) trên Báo Quân đội nhân dân đợt này không chỉ quán triệt có chiều sâu, mà còn phân tích, làm sáng tỏ, sâu sắc thêm nhiều góc độ, khía cạnh của nghị quyết, như: Những nhận thức mới của Đảng về văn hóa; con người Việt Nam truyền thống; con người Việt Nam thời hội nhập; vấn đề văn học nghệ thuật, báo chí, xuất bản; xây dựng nguồn nhân lực văn hóa… Trong số những bài viết đó, đáng lưu ý có vệt 3 bài phỏng vấn GS.TSKH Trần Ngọc Thêm có nhiều nhận định, đánh giá sắc sảo, thể hiện tầm cao và chiều sâu tư duy của một trong những nhà nghiên cứu văn hóa hàng đầu ở nước ta hiện nay.

Phải thật sự nỗ lực đưa nghị quyết vào cuộc sống

Cùng với bày tỏ sự đồng tình với cách tiếp cận, tuyên truyền Nghị quyết Trung ương 9 mới mẻ, sâu sắc như vừa qua, Báo Quân đội nhân dân đã nhận được nhiều ý kiến tâm huyết của các nhà khoa học, văn nghệ sĩ về vấn đề này.

GS,TS Lê Hồng Lý, Viện trưởng Viện nghiên cứu Văn hóa (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng: Kể từ ngày ra đời đến nay, Đảng ta đã có 3 nghị quyết chuyên đề về văn hóa. So với lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, số lượng nghị quyết chuyên đề về văn hóa chưa nhiều, nhưng cũng đủ để bao quát, định hướng xây dựng, phát triển văn hóa Việt Nam trong từng thời kỳ lịch sử. Để Nghị quyết Trung ương 9 lần này thực sự phát huy hiệu lực, hiệu quả trong thực tiễn cuộc sống, một trong những vấn đề cấp bách nhất hiện nay là phải làm một “cuộc cách mạng về nhận thức” cho toàn xã hội về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của văn hóa đối với sự trường tồn, hưng vong của đất nước. Nghĩa là phải làm cho mọi người dân, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành từ Trung ương đến cơ sở có chuyển biến căn bản nhận thức về văn hóa, hết sức tránh tình trạng chỉ nói hay, nói “suông” về văn hóa mà lại chưa quan tâm đúng mực, thỏa đáng đến lĩnh vực văn hóa. Đưa nghị quyết về văn hóa vào cuốc sống thực chất là đưa văn hóa vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội để góp phần điều tiết, cân đối hài hòa mọi sự phát triển, làm lành mạnh hóa môi trường và các quan hệ xã hội.

Màn biểu diễn trống hội, múa cờ tại Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội ngày 10-10-2010. Ảnh: THIỆN VĂN.

Theo GS,TS Hoàng Chí Bảo, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, việc Đảng ta đưa quan điểm “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội” vào Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) là sự trở lại với tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Bởi vì, văn hóa gắn chặt với con người, chỉ con người mới có văn hóa. Tất cả các hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội là của con người, do con người, vì con người, do vậy các hoạt động đó chỉ thực sự có ý nghĩa nhân văn khi nó chứa đựng, thẩm thấu các giá trị văn hóa. Chính trị sẽ ổn định, kinh tế sẽ tăng trưởng bền vững, xã hội sẽ phát triển hài hòa khi yếu tố văn hóa thường xuyên được coi trọng trong các lĩnh vực đó. Ngược lại, nếu coi nhẹ, xem thường yếu tố văn hóa, không đưa yếu tố văn hóa gắn kết và thể hiện sâu đậm trong chính trị, kinh tế, xã hội thì khó có thể thúc đẩy đất nước phát triển bền vững. Tuy vậy, trong tình hình hiện nay, để thực hiện tốt quan điểm này của Đảng, trước hết cần phải ưu tiên xây dựng và hiện thực hóa các giá trị văn hóa lãnh đạo, văn hóa quản lý trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở.

Ở góc độ cụ thể hơn, GS, NGND Hà Minh Đức, nguyên Viện trưởng Viện Văn học Việt Nam bày tỏ: Trong xây dựng văn hóa và con người hiện nay, phải đặc biệt quan tâm đến việc bồi dưỡng tâm hồn, đạo đức, nhân cách cho thanh thiếu niên, vì họ chính là chủ nhân hiện tại của đất nước, là “sức sống” của quốc gia. Vì vậy, cùng với tăng cường sự giáo dục của mỗi gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể xã hội, cần khai thác, phát huy hiệu quả hơn nữa vai trò của văn học nghệ thuật cách mạng trong việc nuôi dưỡng, bồi bổ, nâng cao tâm hồn, trí tuệ cho giới trẻ. Muốn thế, phải chăm lo xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ hùng hậu, tinh nhuệ để tạo ra những sản phẩm văn hóa tinh thần vừa giàu giá trị chân- thiện- mỹ, vừa có sức lôi cuốn, hấp dẫn giới trẻ.

 “Trong quá trình hội nhập, chúng ta không quên soi bóng vào lịch sử. Vì ở đó ta thấy được nguồn cội, cốt cách, bản sắc dân tộc Việt Nam”- Sau khi khẳng định như vậy, PGS.TS Đỗ Văn Trụ, Phó chủ tịch thường trực, Tổng thư ký Hội Di sản văn hóa Việt Nam cho rằng: Muốn xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, ngoài việc tiếp thu có chọn lọc những giá trị tích cực, nhân văn của nhân dân các nước trên thế giới, phải luôn coi trọng giữ gìn, khai thác những giá trị truyền thống dân tộc đã trở thành chuẩn mực đạo đức như nếp sống gia đình trên kính dưới nhường, trong ấm ngoài êm, tôn sư trọng đạo, hòa hiếu, khoan dung, thủy chung, tình nghĩa… Bên cạnh đó, cần phải loại bỏ lối sống hoài cổ, câu nệ cái cũ mà thờ ơ với cái mới tiến bộ, văn minh; đồng thời cũng phải đấu tranh, ngăn chặn với lối sống lai căng, sống gấp, sống ẩu, sống ích kỷ cá nhân.

Từ khía cạnh của một nhà quản lý, Thiếu tướng, NGƯT, Nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội nêu ý kiến: Trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay, các thế lực thù địch đang triệt để tận dụng không gian internet để chống phá cách mạng nước ta rất quyết liệt, lĩnh vực tư tưởng văn hóa được chúng coi là một trong những mũi nhọn trong chiến lược “diễn biến hòa bình”. Do đó, chúng ta cần làm tốt hơn nữa công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý văn hóa trên cả phương diện vĩ mô và vi mô. Về vĩ mô, phải ban hành những cơ chế, chính sách phù hợp để định hướng, kiểm soát, điều tiết các hoạt động văn hóa nghệ thuật đi đúng quỹ đạo, tránh mọi nguy cơ lai căng, lệ thuộc về văn hóa. Về vi mô, phải tạo những hành lang pháp lý thuận lợi, thông thoáng để đẩy mạnh các hoạt động văn hóa nghệ thuật lành mạnh phục vụ đông đảo các tầng lớp nhân dân, nhất là ở vùng biên giới, hải đảo, vùng sâu xa, vùng đặc biệt khó khăn. Cùng với đó phải đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm những sai phạm trong hoạt động văn hóa, sớm trả lại môi trường văn hóa lành mạnh cho đất nước, xã hội.

THẢO ANH (tổng hợp)