QĐND - Tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam đang trưng bày một lá cờ đặc biệt của Sư đoàn 2 (Quân khu 5) - lá cờ thêu 8 chữ vàng “Đi là chiến thắng, đánh là diệt gọn” cùng hàng trăm chữ ký quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ đơn vị gây xúc động mạnh cho khách tham quan. Hồ sơ lưu trữ tại bảo tàng mô tả: “Lá cờ do đồng chí Đỗ Sĩ Biên, nguyên Chính trị viên Đại đội 3 (Tiểu đoàn 7, Sư đoàn 2, Quân khu 5) trao tặng vào ngày 10-7-1970”, đồng thời lược ghi câu chuyện cảm động và bi tráng liên quan đến lá cờ đặc biệt này.

Khách tham quan trước lá cờ của Sư đoàn 2 tại bảo tàng.

Cuối năm 1967, Sư đoàn 2 được giao nhiệm vụ mở rộng địa bàn hoạt động từ núi Quế đến Hiệp Đức (Quảng Nam). Đầu tháng 12-1967, đoàn cán bộ chuẩn bị chiến trường của sư đoàn lọt vào ổ phục kích của địch. Các đồng chí: Sư đoàn trưởng Lê Hữu Trữ, Chính ủy Sư đoàn Nguyễn Minh Đức; Trung đoàn trưởng các trung đoàn: 21, 31; tham mưu phó, chủ nhiệm hậu cần và một số cán bộ cơ quan sư đoàn đã anh dũng hy sinh. Đây là mất mát to lớn của đơn vị. Để đơn vị tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 5 quyết định điều đồng chí Giáp Văn Cương, Tham mưu trưởng; Nguyễn Ngọc Sơn, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 5 về giữ các cương vị Sư đoàn trưởng và Phó chính ủy Sư đoàn 2. Tại khu rừng Hòa Bình nằm ở phía Tây huyện Quế Sơn, đơn vị khẩn trương ổn định tổ chức, chuẩn bị cho nhiệm vụ tổng tiến công.

Ngày 5-12-1967, hội nghị học tập chủ trương tổng khởi nghĩa, tổng công kích của đơn vị có 182 cán bộ, chiến sĩ tham gia. Đồng chí Đỗ Sĩ Biên xúc động phát biểu: “Để chuẩn bị cho chiến dịch, đoàn cán bộ của sư đoàn đã anh dũng hy sinh. Máu xương của các anh thấm đỏ mảnh đất Quảng Nam này. Tôi xin thề sẽ diệt giặc đến cùng, trả thù cho các anh”. Sau lời phát biểu của đồng chí Biên, cả hội nghị đồng thanh hô vang “Diệt giặc đến cùng”. Đồng chí Nguyễn Ngọc Sơn, Phó chính ủy Sư đoàn 2 đứng dậy, hai tay nắm chặt, dõng dạc tuyên bố: “Toàn Sư đoàn còn một người cũng đánh, đánh đến cùng”. Đồng chí đề nghị, để khắc cốt ghi xương lời thề trả thù, 182 cán bộ, chiến sĩ sẽ cùng ký tên vào lá cờ Mặt trận giải phóng dân tộc mà đơn vị vẫn thường treo khi làm lễ xuất quân. Đồng chí Biên cẩn thận trải lá cờ lên một tấm ván để mọi người ký tên, rồi lá cờ được giương cao trong những tiếng hô đồng thanh “Quyết tâm” vang dội.

Ngày 25-1-1968, sư đoàn nhận lệnh tham gia Tổng tiến công và nổi dậy. Đồng chí Biên nhận nhiệm vụ, khi đơn vị đánh vào Đà Nẵng sẽ treo lá cờ lên cột cờ thành phố. Trận tiến công đánh địch ở quận lỵ Duy Xuyên, đơn vị lại bị tổn thất, đồng chí Biên bị thương nặng khi việc cắm cờ chưa thực hiện được.

Nửa năm sau (6-1968), đồng chí Biên được lệnh ra Bắc học tập, anh mang theo lá cờ ra Bắc. Cuối năm 1969, đồng chí được điều chuyển công tác về Tiểu đoàn 2 (Trung đoàn 71, Quân khu 3). Tình cờ, anh Biên gặp lại đồng chí Đào Mộng Hùng, Chính trị viên phó và đồng chí Nguyễn Ngọc Xửng, Tham mưu trưởng Tiểu đoàn 7 (Sư đoàn 2) đang an dưỡng tại Đoàn 580. Tại đây, các anh quyết định tặng lại lá cờ cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. Biết tin này, ngày 10-7-1970, đồng chí Hồ Sĩ Đắc, cán bộ sưu tầm hiện vật của bảo tàng đã đến tận Đoàn 580 nhận bàn giao lá cờ.

Suốt 44 năm qua, lá cờ luôn được các thế hệ cán bộ, nhân viên của bảo tàng nâng niu, gìn giữ và giới thiệu đến đông đảo khách tham quan.

Bài và ảnh: NGUYỄN VIỆT HÙNG