Không gian sáng tạo từ củi lũ

Năm 2012, khi điều hành một homestay nhỏ gần biển An Bàng (nay thuộc phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng), anh Lê Ngọc Thuận thường xuyên chứng kiến cảnh bãi biển ngổn ngang những khúc gỗ, củi sau những đợt mưa bão. Ban đầu, anh cùng các cộng sự thu gom củi lũ với mục đích đơn giản là làm sạch bờ biển, cải thiện cảnh quan và tạo môi trường thân thiện hơn cho du khách.

Du khách khám phá không gian trưng bày sáng tạo từ củi lũ.

Thay vì đưa toàn bộ số gỗ thu gom được đi xử lý như rác thải, anh Thuận bắt đầu lựa chọn những khúc gỗ có hình dáng đặc biệt, làm sạch, lắp ghép và sử dụng để trang trí trong các homestay. Màu sắc tự nhiên, bề mặt thô ráp cùng những đường nét được nước và thời gian tạo nên khiến củi lũ phù hợp với xu hướng thiết kế tối giản, mộc mạc và gần gũi với thiên nhiên.

Từ những món đồ trang trí ban đầu, anh dần nhận ra củi lũ không chỉ là một loại vật liệu có thể tái sử dụng. Mỗi khúc gỗ đều mang dấu tích của một hành trình: Từ những cánh rừng trên dãy Trường Sơn, theo dòng nước về hạ lưu rồi trôi dạt ra biển. Trên bề mặt gỗ là những vết nứt, mảng màu và hình khối được hình thành qua va đập, mưa nắng và dòng nước.

Ý tưởng xây dựng một không gian dành riêng cho loại vật liệu này bắt đầu được hình thành. Sau khi được thu gom, củi lũ được phân loại theo kích thước, đặc điểm bề mặt, mức độ nguyên vẹn và khả năng tạo hình. Những mẩu gỗ nhỏ được chế tác thành móc khóa, đồ lưu niệm và các vật phẩm dành cho du khách.

Gỗ cỡ vừa được phát triển thành sản phẩm trang trí cho homestay, biệt thự, khách sạn... Những khúc gỗ lớn, có hình dáng độc bản được giữ lại để sáng tác các tác phẩm điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt. Cách phân loại này giúp gần như toàn bộ vật liệu thu gom đều có cơ hội được tái sử dụng. Mỗi khúc gỗ được lựa chọn theo đặc điểm tự nhiên thay vì bị cắt gọt theo một khuôn mẫu cố định. Người sáng tạo dựa vào đường cong, mắt gỗ, vết nứt và hình khối có sẵn để phát triển ý tưởng, qua đó giữ lại dấu vết của thiên nhiên trên tác phẩm.

Không gian trưng bày vì thế không chỉ giới thiệu sản phẩm hoàn thiện mà còn kể lại hành trình của vật liệu. Du khách có thể quan sát củi lũ ở nhiều trạng thái khác nhau, từ khi vừa được thu gom, qua các công đoạn làm sạch, xử lý, bảo quản đến khi trở thành đồ trang trí hoặc tác phẩm nghệ thuật. Từ một nơi tập kết và chế tác gỗ, anh Thuận phát triển dự án với tên gọi "Làng Củi Lũ", từng bước phát triển thành một không gian mở, kết hợp giữa xưởng sáng tác, khu trưng bày, địa điểm trải nghiệm và nơi giao lưu của những người quan tâm đến nghệ thuật tái chế.

Không gian này cũng tạo điều kiện để các giá trị văn hóa địa phương được đưa vào hoạt động sáng tạo. Theo anh Thuận, hành trình của củi lũ gắn với dãy Trường Sơn và vùng cư trú của đồng bào Cơ Tu, cộng đồng có truyền thống điêu khắc gỗ lâu đời. Bởi vậy, việc sáng tạo với củi lũ không chỉ dừng lại ở tạo hình vật liệu mà còn mở ra khả năng tìm hiểu, giới thiệu những lớp văn hóa gắn với rừng, gỗ và đời sống của cư dân miền Trung. Nơi đây cho thấy không gian sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ những công trình quy mô lớn, mà có thể được hình thành từ vật liệu bị bỏ quên và sự kiên trì của những người muốn tạo ra giá trị mới cho cộng đồng.