“Hồn gỗ”- huyền thoại và đương đại

QĐND Online - Trung tuần tháng 12 này, trong khuôn khổ “Tuần lễ văn hoá-du lịch Buôn Ma Thuột 2009”, tại Khu du lịch sinh thái văn hoá Bản Đôn (xã Krông Na, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắc Lắc), trại điêu khắc gỗ mang chủ đề “Huyền thoại và đương đại” sẽ được tổ chức với sự tham gia của 25 nhà điêu khắc, nghệ nhân trong cả nước…

Từ trại điêu khắc này, ban tổ chức kỳ vọng những tác phẩm nghệ thuật thể hiện được hồn khí của đất và người Tây Nguyên xưa và nay sẽ gửi tới người xem, nhất là đồng bào các dân tộc Tây Nguyên thông điệp: trong cuộc sống sôi động của hiện tại hôm nay, đừng quên quá khứ oai hùng; bên cạnh việc gìn giữ, phát huy truyền thống của tổ tiên ông bà, cần tiếp thu cái đẹp, cái hay, cái tiến bộ của nhân loại ngày nay.

Nhà điêu khắc Nguyễn Hiền bên tác phẩm “Đi học”.

Khu du lịch sinh thái Bản đôn được chọn đặt trại sáng tác, trước hết bởi đây là vùng đất thấm đậm truyền thống văn hoá của dân tộc Tây Nguyên. Xã Krông Na, huyện Buôn Đôn vốn là cái nôi của nghề săn bắt và thuần dưỡng voi rừng, nơi có bài thuốc tráng dương nổi tiếng của Nghệ nhân Ama Kông, và cũng là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh như thác Bảy nhánh trên sông Sê-rê-pốk, Vườn quốc gia Yók Đôn. Đặc biệt, xã Krông Na còn nổi tiếng với truyền thống tạc tượng nhà mồ và nhiều lễ hội mang đậm bản sắc Tây Nguyên.

25 nhà điêu khắc, nghệ nhân tham dự trại sáng tác năm nay đến từ Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng, Đắc Lắc, Khánh Hoà và TP Hồ Chí Minh. Nhà điêu khắc Trần Tiến (TP Hồ Chí Minh), phụ trách trại điêu khắc, cho biết: “Dự kiến có 50 tác phẩm nghệ thuật điêu khắc hoàn thành trong thời gian tổ chức trại. Sau đó các tác phẩm sẽ được trưng bày tại Khu du lịch sinh thái văn hoá Bản Đôn để phục vụ bà con tham quan, nhất là trong thời gian diễn ra Tuần lễ Văn hoá-Du lịch Buôn Ma Thuột 2009 này”.

Tác phẩm “Đốt rừng” của Nghệ nhân Lê Ngọc Sáng.

Đến với trại sáng tác này, chúng tôi cảm nhận được tinh thần say mê sáng tạo nghệ thuật của các nhà điêu khắc và nghệ nhân. Mỗi người theo đuổi ý tưởng riêng, mong muốn gửi gắm tâm nguyện và những thông điệp vào tác phẩm một cách sâu sắc nhất. Nghệ nhân Lê Ngọc Sáng, thôn 4, xã Ea Hoa, huyện Buôn Đôn thì nóng lòng trước tình trạng tàn phá rừng hiện nay, nên dựa trên nguyên liệu là thân cây gỗ cháy còn lại sau vụ đốt phá rừng để sáng tạo tác phẩm “Đốt rừng”. Tác phẩm được khắc những dòng chữ rõ ràng: Đốt phá rừng nhiều quá! Bảo vệ rừng là nhiệm vụ sống còn! Còn rừng là còn con người!”. Các nghệ nhân A Klêl và A Điêng, làng O, xã Ia Siê, huyện Sa Thầy (Kon Tum) thì miệt mài bên tác phẩm “Hút thuốc” - hình người Gia Rai trầm tư rít tẩu thuốc. Đây là khối tượng nhà mồ dùng trong Lễ bỏ mả của đồng bào dân tộc Gia Rai. Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Dũng, mặc dù đến từ Nha Trang (Khánh Hoà) nhưng lại thể hiện khá thành công hình tượng cô gái Tây Nguyên hiện đại, có trình độ văn hoá và khát khao vươn tới tương lai tốt đẹp trong tác phẩm “Thiếu nữ Tây Nguyên hôm nay”. Nhắc nhở thế hệ trẻ không quên truyền thống hào hùng của một thời “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, nhà điêu khắc Mai Văn (TP Huế) tạc tượng “Cô gái Pa Kô đi tải đạn”. Còn hai nghệ nhân Đinh H’Dươm và Đinh Văm, dân tộc Ba Na, đến từ quê hương Anh hùng Núp, thuộc huyện Kbang (Gia Lai) khắc hoạ sinh hoạt văn hoá truyền thống của dân tộc mình qua các tác phẩm “Mẹ gùi con” và “Đánh chiêng”. Nghệ nhân Đinh H’Dươm tâm sự: ““Mẹ gùi con” và “Đánh chiêng” là những hình ảnh gần gũi sâu sắc nhất, nó theo suốt vòng đời của người Ba Na”. Mong Tây Nguyên sinh sôi nảy nở và ngày một phồn thịnh, đó là thông điệp nhà điêu khắc Mô Lô Kai (TP Đà Nẵng) gửi vào tác phẩm “Bà mẹ Bản Đôn mang bầu”. Nhà điều khắc Võ Ngọc Lân thì bỏ lại sau lưng sự ồn ã, náo nhiệt của TP Hồ Chí Minh, để đắm mình vào không gian núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ, thả hồn vào tác phẩm “Hồn thiêng”- tác phẩm đồ sộ nhất với chiều cao tới 2,7 mét, thể hiện nhiều gam màu, nhiều cung bậc của văn hoá Tây Nguyên, mang dáng dấp của quá khứ và đương đại. Ở góc khác của trại sáng tác, nhà điêu khắc Văn Minh đắm say gọt giũa hoàn thiện tác phẩm “Quả bầu”, thể hiện sâu sắc hình ảnh người phụ nữ Việt Nam mang vẻ đẹp hiền hậu và thủy chung.

Thổi hồn vào gỗ, biến những khúc gỗ thành những tác phẩm mang vẻ đẹp của đất và người Tây Nguyên xưa và nay đó chính là mục đích, ý nghĩa của Trại điêu khắc gỗ Tây Nguyên năm 2009.

Bài và ảnh: Kiều Bình Định