Hồi sinh sông Tô

Một đoạn sông Tô Lịch ngày nay. Ảnh VNN

Sông Tô Lịch của Hà Nội từng vào thơ ca dân gian, với câu: Sông Tô nước chảy trong ngần/Con thuyền buồm trắng chạy gần chạy xa… Đó là khi nó còn nối với sông Hồng ở khu vực phố Cầu Gỗ (quận Hoàn Kiếm) ngày nay. Sau này, bị lấp dần, chỉ còn nối với Hồ Tây, bắt đầu từ Cầu Giấy, chảy cùng hướng với đường Láng và đường Kim Giang về phía Nam gặp sông Nhuệ. Sông Tô chỉ còn là một dòng sông thoát nước thải của thành phố. Thế nhưng 40-50 năm về trước, dòng sông này vẫn là nơi bọn trẻ chúng tôi tới bơi lội, dân cư ven sông lấy nước dùng tắm giặt. Thế rồi con sông bị ô nhiễm nặng. Cuối những năm 90 của thế kỷ trước, Tô Lịch bắt đầu được cải tạo, xây dựng. Cơ quan chúng tôi cùng các cơ quan khác của Trung ương và quân, dân Hà Nội rầm rộ tham gia nạo vét lòng sông, đắp bờ, làm đường… với mong muốn sẽ hồi sinh con sông sạch, đẹp với những đường cây, công viên hai bên. Cảnh quan có thay đổi song chất lượng nước thì giảm nhanh.

Đến nay thì phần lớn con sông trong tình trạng ô nhiễm nặng. Bởi lẽ, lưu lượng nước thải đổ vào sông ngày càng lớn. Đủ cả nước thải sinh hoạt hòa lẫn công nghiệp từ các khu công nghiệp và hàng trăm cơ sở sản xuất nằm ngay trong khu dân cư. Các chỉ số ô nhiễm nước sông vượt tiêu chuẩn cho phép rất nhiều lần và không thể dùng cho sinh hoạt, trồng trọt, chăn nuôi.

Mới đây, Đề án định hướng cải tạo, nâng cấp sông Tô Lịch được đề ra. Đáng chú ý là tác giả của đề án-Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội-đưa ra hướng thí điểm biện pháp thu gom, xử lý nước thải. Có thể nhận thấy đây là giải pháp tình thế xử lý, phục hồi, làm sạch tạm thời nước sông trong thời gian ngắn, phạm vi nhỏ. Dự kiến tiến hành nghiên cứu từ đầu nguồn sông Tô Lịch (tại cửa điều tiết nối với Hồ Tây) đến điểm hợp lưu với sông Lừ.

Nếu thành công thì đề án này tạo được cơ sở cho việc xây dựng và triển khai các phương án lâu dài cho cả con sông. Nhưng cùng với triển khai đề án vẫn cần tăng cường thực hiện các biện pháp kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện các quy định bảo vệ môi trường ngay từ các khu công nghiệp, các cơ sản xuất, cơ quan và tổ chức. Các doanh nghiệp, nhà đầu tư phải thực hiện nghiêm pháp luật bảo vệ môi trường, xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn. Các cơ quan chức năng kiên quyết tiến hành di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp nội thành theo kế hoạch, đóng cửa những cơ sở gây ô nhiễm …

Ở Hà Nội, khó nhất hiện nay là vấn đề môi trường và yêu cầu cấp thiết nhất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa cũng là bảo đảm môi trường sống. Bởi nét thanh lịch thời nay gắn với môi trường. Nếu trên dưới đồng lòng, vì lợi ích chung thì sẽ có một Hà Nội thanh lịch gắn liền với môi trường xanh, sạch, đẹp. Như thế thì sông Tô sẽ hồi sinh, với “nước chảy trong ngần”.

VIỆT ÂN