Nhận lời mời của Trung tâm nghiên cứu bảo tồn & phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam và Công ty công nghệ Việt-Mỹ (ATI), trung tuần tháng 12-2007, đoàn đại biểu Hiệp hội các dân tộc thiểu số Ca-na-đa (Confederation of Aboriginal People of Canada) đã sang tham quan Việt Nam và tham dự Lễ hội giao lưu văn hóa các dân tộc Việt Nam do Trung tâm nghiên cứu bảo tồn & phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam phối hợp với ATI tổ chức lần đầu tiên tại khu du lịch Thác Đa (Hà Tây). Dẫn đầu đoàn đại biểu là ông Guillaume Carle, một tiến sĩ kinh tế xuất thân từ cộng đồng các dân tộc thiểu số vùng miền Bắc Ca-na-đa, được cộng đồng này suy tôn là Đại tù trưởng của họ hiện nay. Trong đoàn còn có Tù trưởng Guy Frigon, thủ lĩnh của Hiệp hội các dân tộc thiểu số vùng Kê-bếch (Confederation of Aboriginal People of Quebec) và một số chức sắc khác.

Ông Guillaume Carle (hàng trước, đi giữa, trang phục dân tộc Việt Nam) tại lễ hội giao lưu văn hóa ở Thác Đa, tháng 12-2007. (Ảnh: Hoàng Nguyên Ái)

Trong chương trình giao lưu văn hóa tại Thác Đa hôm ấy, ông Guillaume Carle đã thực hiện một số nghi thức tín ngưỡng và trình bày một số điệu dân ca, dân vũ của thổ dân da đỏ miền Bắc Ca-na-đa. Sau đêm lửa trại tưng bừng náo hoạt, với sự tham gia rất nhiệt tình của đoàn đại biểu các dân tộc thiểu số Ca-na-đa cùng đông đảo du khách trong và ngoài nước đang có mặt tại lễ hội, ông Guillaume Carle đã nhận lời trò chuyện với chúng tôi…

* Được biết, đây là lần đầu tiên ông đến Việt Nam, cảm giác của ông như thế nào về đất nước và con người Việt Nam?

- Tôi có mặt tại Việt Nam mới 3 ngày, chưa được đi nhiều, nhưng có mấy việc rất ấn tượng: Tại sân bay quốc tế Nội Bài, tôi gặp một trục trặc về giấy tờ. Lúc đó tôi rất lo, nhưng các nhân viên ở bộ phận xuất nhập cảnh đã vui vẻ giúp tôi chụp ảnh lấy ngay để giải quyết nhanh chóng sự việc. Còn tại khu Văn Miếu giữa lòng Hà Nội, tôi được biết đây là một trong những trường đại học lâu đời nhất trên thế giới. Và bây giờ là ở đây, chúng tôi được hòa đồng cùng bạn bè Việt Nam và du khách nhiều quốc tịch, giữa một khu rừng thật tuyệt vời về mặt sinh thái. Như vậy đã đủ để nói rằng đất nước và con người Việt Nam thật khác với suy nghĩ của chúng tôi trước đây về một Việt Nam chiến tranh và hậu chiến.

* Trước khi sang Việt Nam, ông có tìm hiểu về cộng đồng các dân tộc Việt Nam và các dân tộc thiểu số của Việt Nam?

- Tôi có tìm hiểu, nhưng sang đây tôi mới biết một điều hết sức thú vị là dân tộc Việt Nam có từ “đồng bào”, nguyên do từ câu chuyện cổ tích trăm trứng của Bà mẹ Việt Nam thuở sơ khai. Có lẽ đây chính là cội nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam mà lâu nay vẫn khiến cho nhiều người trên thế giới phải ngạc nhiên. Cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Ca-na-đa có hơn 6 triệu người, nguồn gốc ra đời, tồn tại và phát triển không giống các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, nhưng chúng ta có một điểm chung, ấy là vấn đề cấp thiết bảo tồn tính đa dạng văn hóa của các dân tộc trong thời đại công nghiệp hóa và toàn cầu hóa.

* Tôi đã được chứng kiến ông bận y phục dân tộc khi thực hiện những nghi thức tín ngưỡng rất nghiêm trang, huyền bí của thổ dân da đỏ; nhưng lại vừa được chứng kiến ông bận quần bò và hát nhạc rốc do chính ông sáng tác. Vì sao cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Ca-na-đa lại suy tôn một người còn khá trẻ và “hiện đại” như vậy làm thủ lĩnh của họ?

- Chính là vì tôi còn trẻ, khỏe và “hiện đại” như anh vừa nhận xét đấy! Và còn vì tôi là một tiến sĩ kinh tế nữa. Cộng đồng của chúng tôi tin rằng, một người như thế mới có đầu óc tổ chức và khả năng tập hợp, đoàn kết mọi người. Điều quan trọng nhất của một thủ lĩnh là phải kiên trì, kiên quyết đấu tranh để bảo vệ quyền lợi cho các thành viên trong cộng đồng của mình.

* Ở Việt Nam, ông thích nhất món ăn nào?

- Măng, măng chua và măng luộc đều rất ngon! Nhưng ai cũng ăn nhiều măng thì rừng trụi mất.

* Điều này thì ông có thể yên tâm, đấy là măng trồng theo dự án “xóa đói giảm nghèo” cho đồng bào miền núi đấy! Còn măng rừng thì cấm khai thác.

- Tuyệt quá! Giá vùng Quebec của chúng tôi cũng trồng được cây măng Việt Nam nhỉ?

* Tốt nhất là ông hãy thường xuyên sang Việt Nam để được ăn măng.

- Tất nhiên rồi! Tôi đang tiếc là sang Việt Nam hơi muộn…

BÙI MINH (thực hiện)