Hái lộc thế này ư!. Ảnh minh họa/internet.

Cùng với nhiều phong tục khác, hái lộc đầu xuân đã khá quen thuộc và trở thành nét văn hóa Tết trong đời sống của người Việt Nam. Bởi, theo quan niệm cổ truyền, vào thời khắc giao thừa hoặc sớm mồng Một Tết, hái một cành lộc nhỏ nơi đền, chùa, miếu, am… sẽ được Thần, Phật ban cho tài lộc, may mắn suốt năm! Cành lộc ấy chỉ cần rất nhỏ của các loại cây có sức sống mạnh mẽ như si, đề, đa…là được. Tuy nhiên, hiện nay ở một số nơi người ta lợi dụng tục này để bẻ, bứt, hái bất cứ loại cành, búp, hoa nào có thể, cho dù đó là cây cảnh, hoa trong lễ hội hoặc những nơi cấm hái khiến cây cối nát tan. Tục hái lộc đầu xuân bỗng trở nên phản cảm, đang dần bị biến dạng, nhạt phai ý nghĩa.

Đêm 30 Tết, vào lúc giao thừa trên các trục đường, tuyến phố, đình, chùa…ở cả thành thị và nông thôn người xe tấp nập, chen nhau hái lộc, bẻ cành, thậm chí bứng cả cây hoa công cộng về nhà. Người ta cho rằng, cành cây càng to, càng tươi tốt thì càng được ban nhiều lộc (!). Nhìn cảnh chen lấn, xô đẩy, giẫm đạp, triệt phá cây cối mà thấy xót xa, bi hài. Ông Trần Công Danh, 75 tuổi, phường Trung Dũng, thành phố Biên Hòa (Đồng Nai), than thở: “Dường như lớp trẻ ngày nay không hề hiểu gì về nét văn hóa hái lộc đầu xuân nên bẻ cây không thương tiếc. Nếu chú ý một chút thì từ “hái” đã mang đầy đủ ý nghĩa nâng niu, nhỏ bé rồi”. Quả vậy, qua đêm giao thừa nhìn cây cối xác xơ càng thấy buồn cho ý thức của nhiều người và e ngại cho sự tồn vong của mỹ tục cổ truyền.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của xã  hội, nhiều nét văn hóa Tết đã và đang mai một hoặc không còn nguyên nghĩa. Những tục lệ tồn tại bao đời nay ít nhiều đã nhuốm màu thực dụng làm ý nghĩa của nó phôi phai. Dường như khi mọi người quá quan tâm đến tục lệ nào đó thì ý thức văn hóa có phần bị thu hẹp. Chao ôi, một nghịch lý đáng buồn!

Xưa kia người ta đi hái lộc đầu xuân với cái “tâm” thanh tịnh, trong sáng, lòng thành, ước mong giản dị. Nhờ đó mà hình thành nét văn hóa cổ truyền đặc trưng, thấm đượm chất tâm linh, nhân văn, nhân ái. Vẻ đẹp ngàn xưa ấy được lưu truyền mãi thiên thu đòi hỏi ngày nay mỗi chúng ta phải biết giữ gìn, nâng niu, trân trọng. Chớ làm những việc phi truyền thống, tầm thường mĩ tục thiêng liêng khiến nó bị bẩn nhơ trần tục. Bởi vậy, du Xuân hái lộc từ năm sau, xin đừng giành giật, triệt phá mầm xanh, hãy tâm niệm chỉ một chút gọi là lấy phước! Đấy mới thực là giá trị sâu xa của nét đẹp văn hóa, mỹ tục ngàn năm cần lưu giữ!

HOÀNG THÀNH