Yoriko (thứ ba từ trái sang) và Aiko (thứ hai từ phải sang) chụp ảnh lưu niệm trong buổi lễ vinh danh rặng Ruối ở làng cổ Đường Lâm là Cây di sản Việt Nam (tháng 4-2011).

QĐND - Đến từ đất nước Nhật, sang Việt Nam ở hai thời điểm khác nhau, một người chuyên ngành học di sản thế giới, một người chuyên ngành bảo tồn di sản văn hóa, nhưng hai cô gái ấy gặp nhau ở một điểm chung: Tình yêu đối với làng cổ Đường Lâm. Đó là Yoriko Yamaguchi và Aiko Inoue- hai tình nguyện viên của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA).

Hôm chúng tôi đến Đường Lâm, dưới cái nắng gắt gần 40 độ C, Yoriko và Aiko cùng hai nhân viên của Ban quản lý (BQL) di tích Đường Lâm đến từng ngôi nhà cổ trong làng để phát tài liệu và tuyên truyền dịch vụ du lịch “Chúng tôi yêu Đường Lâm” do BQL di tích Đường Lâm phát động vài tháng nay.

Yoriko sang Việt Nam vào cuối tháng 9 năm 2009. Aiko đến Việt Nam sau Yoriko một thời gian ngắn. Tháng 3 năm 2010, hai người gặp nhau ở Đường Lâm và cùng giúp BQL di tích làng cổ Đường Lâm “đánh thức” những giá trị của những ngôi nhà cổ, những di sản văn hóa nơi đây. “Kiến trúc gỗ của các ngôi nhà cổ ở Việt Nam có những nét tương đồng với Nhật Bản. Vì vậy, cách trùng tu nhà cổ ở Nhật Bản có thể áp dụng ở Việt Nam. Công việc bảo tồn ở làng cổ rất hay. Tôi rất muốn thử sức mình”- Yoriko chia sẻ về lý do chọn công việc bảo tồn di tích ở làng cổ Đường Lâm.

Trở ngại lớn nhất đối với các cô chính là rào cản về ngôn ngữ. Dù đã được làm quen với tiếng Việt 2 tháng trước khi sang Việt Nam, 1 tháng tập huấn ở Hà Nội, nhưng theo Yoriko, tiếng Việt với những dấu câu, cách phát âm, cách diễn đạt đều khá khó khăn đối với cả hai người. Nhiều khi nói chuyện với những người dân, nhất là với chủ nhân của những ngôi nhà cổ về cách bảo tồn thì những bất đồng ngôn ngữ khiến họ không hiểu nhau. Khi đó, các cô gái lại phải viết ra giấy để diễn giải hoặc có người bên BQL di tích Đường Lâm đi cùng “phiên dịch”. Tuy nhiên, bất đồng ngôn ngữ không ngăn cản được tình yêu Aiko và Yoriko dành cho Đường Lâm.

Người dân Đường Lâm đã quá quen thuộc với hình ảnh hai cô gái Nhật Bản sáng nào cũng xuất hiện trong làng. Tìm Yoriko và Aiko rất dễ, chỉ cần hỏi thăm, từ bà hàng nước đến người trong làng đều biết và nhiệt tình chỉ bảo đến tận nơi hai người làm việc. Nếu không đi đến từng ngôi nhà cổ để nói chuyện, hướng dẫn về cách bảo tồn các ngôi nhà cổ thì họ ở chỗ những công trình văn hóa đang được tu bổ. Vì vậy, người dân nơi đây yêu mến gọi họ là “Những cô gái đánh thức làng cổ”.

Công việc chính của Yoriko và Aiko là tham gia góp ý và khảo sát thiết kế lập dự án đánh giá, giám sát thi công những dự án tu bổ di tích văn hóa. Chỉ hơn một năm làm việc tại làng cổ, Yoriko và Aiko cùng một số chuyên gia cao cấp ngắn hạn của JICA đã giúp BQL di tích Đường Lâm tiến hành tu bổ 6 ngôi nhà cổ, 1 cổng làng, chùa Ón. Hiện nay, hai tình nguyện viên này đang giúp tu bổ lại nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh nằm ở làng Mông Phụ. Đây là công trình có ý nghĩa lịch sử, văn hóa gắn liền với thân thế và sự nghiệp của Thám hoa Giang Văn Minh. Hơn 1 tháng trời, sáng nào Yoriko cùng với Aiko cũng đến đây tìm hiểu, đánh giá các cấu kiện của ngôi nhà thờ để lựa chọn phương pháp tu bổ thích hợp nhất.

Ngoài việc giúp trùng tu các di tích, hai tình nguyện viên còn tích cực hướng dẫn người dân cách bảo tồn nhà cổ. Hằng ngày, hai chị cùng với nhân viên BQL di tích đến gõ cửa từng ngôi nhà cổ ở các thôn để vận động đăng ký làm dịch vụ du lịch. Theo Aiko, phong cảnh Đường Lâm đẹp, người Đường Lâm mến khách nhưng người dân nơi đây còn chưa biết khai thác hoạt động du lịch cho xứng tầm với tiềm năng của làng cổ. Nói về hai cô gái người Nhật, ông Phạm Hùng Sơn, Trưởng BQL di tích làng cổ Đường Lâm cho biết: “Họ giúp chúng tôi rất hiệu quả trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích làng cổ Đường Lâm”.

Bài và ảnh: HOÀNG PHƯƠNG