Nhóm sinh viên trường Đại học FPT bắt đầu dự án từ mong muốn kết hợp gốm truyền thống Việt Nam với bản sắc văn hóa vùng miền.

Theo bạn Bùi Thảo Nguyên, thành viên nhóm thiết kế, bình gốm trên thị trường thường mang những họa tiết quen thuộc như hoa lá, rồng, phượng. Đó đều là những mô típ đẹp và đã có chỗ đứng riêng, nhưng chính sự phổ biến ấy cũng gây khó khăn cho nhóm về ý tưởng, từ đó các bạn rẽ sang hướng khác.

Thay vì trang trí đơn thuần, họ muốn tạo ra sản phẩm có câu chuyện rõ ràng, để khi người xem nhìn vào có thể nhận ra ngay một lát cắt văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam. Vì thế, nhóm chọn địa danh để tạo hình cho bộ sưu tập đầu tiên. Với họ, địa danh có khả năng nhận diện mạnh hơn nhiều kiểu họa tiết thông thường. Chỉ cần nhìn thấy hình ảnh một công trình quen thuộc, người xem đã có thể liên tưởng đến một vùng đất, một chiều sâu lịch sử, thậm chí một phần ký ức tập thể.

Trong bộ sưu tập đang thực hiện, miền Bắc được mở đầu bằng hình ảnh Chùa Một Cột. Những chặng tiếp theo sẽ là Cung đình Huế cho miền Trung và Dinh Độc Lập cho miền Nam. Ba hình ảnh ấy, đứng cạnh nhau, không chỉ đại diện cho ba vùng miền, mà còn gợi một tinh thần gắn kết, thống nhất.

Thông điệp mà nhóm muốn gửi gắm khá rõ ràng: Lưu giữ sắc Việt trong không gian sống đương đại. Bình gốm vì thế không chỉ là vật dụng để cắm hoa hay trang trí nội thất. Nó còn được kỳ vọng trở thành một vật mang câu chuyện văn hóa, giúp những giá trị quen thuộc của Việt Nam hiện diện gần gũi hơn trong đời sống thường ngày. Nhóm mong rằng khi nhìn thấy những chiếc bình ấy, người xem sẽ có cảm giác tự hào, nhận ra những địa danh nổi tiếng và thấy văn hóa truyền thống không hề xa cách, cũ kỹ, mà có thể bước vào nhịp sống hôm nay bằng một hình thức mới.

Tuy vậy, để có được sản phẩm như mong muốn, nhóm đã phải đi qua quãng thời gian chuẩn bị không ngắn. Chỉ riêng khâu lên ý tưởng và phác thảo thiết kế đã kéo dài khoảng 3-4 tháng. Các thành viên phải sàng lọc ý tưởng, nghiên cứu câu chuyện, chọn địa danh, tìm hình ảnh đặc trưng, rồi thử nhiều bản vẽ tay khác nhau, để xem đâu là cách thể hiện phù hợp nhất với dáng bình. Trên giấy, mọi thứ có thể khá rõ ràng, nhưng đưa hình ảnh ấy lên bề mặt cong của một chiếc bình gốm lại là câu chuyện khác. Chính ở bước chuyển từ bản vẽ sang sản phẩm thực tế, những khó khăn bắt đầu hiện ra rõ nhất.

"Vì chúng em là sinh viên, chưa có kinh nghiệm, nên nhiều khâu sản xuất trong thực tế ban đầu không thể lường hết. Sự khác biệt giữa mặt phẳng thiết kế và một bề mặt ba chiều khiến việc bố cục hình ảnh trở nên phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng", Thảo Nguyên nói.

 Bình gốm của nhóm được nhiều bạn trẻ quan tâm và yêu thích. Ảnh do nhân vật cung cấp

Có những đêm, các thành viên phải ngồi sửa đi sửa lại từng chi tiết, cân nhắc xem vị trí này đã thật sự hợp với địa điểm hay chưa, phần nào cần nhấn, phần nào cần tiết chế để tổng thể chiếc bình không bị rối.

Vật liệu chính của sản phẩm là đất sét. Hình vẽ trên bình được thực hiện chủ yếu bằng màu acrylic, sau đó phun sơn phủ lên để hoàn thiện bề mặt. Nhưng điều quan trọng không chỉ nằm ở vật liệu, mà còn ở tay nghề của người thực hiện. Vì lần đầu tiếp xúc với một sản phẩm gốm mang tính tạo hình địa danh, nhóm đã tìm đến các nghệ nhân làng gốm Bát Tràng để học hỏi và cùng làm. Chính những người thợ có kinh nghiệm ấy đã dựa trên thiết kế của nhóm, chuyển hóa chúng thành những nét vẽ chi tiết trên thân bình. Sự phối hợp giữa ý tưởng trẻ và tay nghề thủ công trở thành một trong những điểm then chốt để sản phẩm đi từ ý tưởng đến hiện hữu.

Khó khăn lớn nhất của nhóm không chỉ nằm ở thiết kế hay kỹ thuật, mà còn ở khâu tìm xưởng sản xuất. Thời điểm nhóm cần hoàn thiện sản phẩm lại rơi đúng dịp cận Tết Nguyên đán 2026, khi nhiều xưởng đều bận rộn với các đơn hàng riêng. Sau Tết, nhóm mới tìm được một nơi phù hợp để đồng hành. Với mẻ đầu tiên, sản phẩm khá ổn, phần nhiều nhờ sự hỗ trợ của các nghệ nhân vẽ gốm. Một chiếc bình như vậy mất khoảng 5 - 10 ngày để hoàn thành, tùy vào độ phức tạp của hình ảnh.

Quá trình ấy không chỉ là thực hiện một sản phẩm, mà còn là một cách học. Họ học về nghề làm gốm, về quy trình sản xuất, về sự khác biệt giữa một ý tưởng trên lớp và một sản phẩm ngoài đời sống. Dự án này cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý của người trẻ với văn hóa truyền thống. Thay vì chỉ nói đến gìn giữ như một khẩu hiệu, nhóm sinh viên chọn bước vào bằng sáng tạo cụ thể. Họ không sao chép nguyên xi những khuôn mẫu cũ, mà tìm cách kết nối truyền thống với thị trường hiện đại, với nhu cầu thẩm mỹ và sử dụng của đời sống hôm nay.

Bình gốm được vẽ hình Chùa Một Cột. Ảnh do nhân vật cung cấp

Chính trong tinh thần ấy, chiếc bình gốm vẽ địa danh ba miền không dừng lại ở một sản phẩm đồ án. Nó còn gợi ra một hướng đi: Văn hóa Việt có thể được kể lại bằng những hình thức mới, miễn là người làm có đủ sự trân trọng và kiên trì.

Từ Chùa Một Cột của hôm nay, rồi Cung đình Huế, Dinh Độc Lập của ngày mai, nhóm dự định sẽ tiếp tục mở rộng sang các tỉnh, thành, các địa danh nổi tiếng khác. Xa hơn, họ còn muốn đưa thêm yếu tố công nghệ vào trải nghiệm sản phẩm, như thử sản phẩm qua website bằng công nghệ AR.

Nhưng ngay ở hiện tại, điều đáng nói nhất có lẽ vẫn là bước khởi đầu từ bình gốm, từ những nét vẽ tay, từ một ý tưởng còn nhiều bỡ ngỡ của sinh viên, một câu chuyện về Việt Nam đã được đặt lên thân gốm, để ai đó có thể cầm trong tay một chiếc bình hoa mà như đang chạm vào một phần bản sắc quê hương.