Bởi thơ ca là những giấc mơ cho nên chắc chắn rằng trái đất cũng phải hình thành từ giấc mơ nào đó. Và chắc chắn hơn nữa, thế giới chúng ta đang sống được đánh nhịp bởi những giấc mơ.

Không có gì xa như giấc mơ, cũng không có gì gần như... giấc mơ. Giấc mơ là gió, thấy mà không nắm được. Giấc mơ là vòng quay tít mù của bánh xe, triệu triệu vòng quay cho một hình hài. Chỉ có thơ ca là túm được hình hài của giấc mơ.

Đến bây giờ, không ai biết vì sao giấc mơ lại đến với chúng ta. Chỉ có điều nếu không có giấc mơ, con người sẽ thành kẻ bạo tàn. Nhiều giấc mơ quá thì con người dễ xa vào hoang tưởng, mụ mị. Cái lợi của giấc mơ là cán phẳng lại thì hiện tại gồ ghề, còn cái hại là làm hoang tàn hiện tại. Những giấc mơ, kiểu gì cũng là quái đản. Thiếu sự quái đản, thế giới tẻ nhạt, sống sượng, chỉ là thảo nguyên gối đầu lên thảo nguyên. Giấc mơ là núi chen vào thảo nguyên, khuất khúc, dữ tợn. Giấc mơ là vực chen vào mặt phẳng, thẳm đen, rợn gáy. Thơ ca, nếu thiếu những suy tư đen rợn thì chỉ còn là bãi lầy của sự lãng mạn.

Vẻ đẹp không thể thay thế của giấc mơ chính là vẻ đẹp bí ẩn của bong bóng. Và nó còn cống hiến cho ta một vẻ đẹp nữa, đó là vẻ đẹp của sự vô lý. Nhưng giấc mơ tàn nhanh hơn ý nghĩ. Ý nghĩ thì dai dẳng, giấc mơ chỉ tồn tại không quá năm phút. Ở chỗ này, giấc mơ tách khỏi thơ ca và tiến gần tới loài phù du. Con phù du và giấc mơ là hai bậc thầy trác tuyệt của chúng ta, trên phương diện tận dụng triệt để, ráo riết thời gian. Chúng cho ta những bài học quý hơn những bài học mà thượng đế đích thân dạy bảo chúng ta.

Trong mơ, ta có thể nói mà không nhấp miệng, vì trong mơ cơ thể chúng ta đã mở một cách tuyệt đối. Ta có thể nói chuyện với chính ta qua một bầu trời trong vắt. Và nỗi buồn vời vợi trong giấc mơ không làm cho ai tàn héo theo. Và khoái cảm ngã từ đỉnh núi xuống ngọt ngào hơn bất cứ lời yêu thương nào. Thơ ca y chang vậy.

Trong mơ ta sẵn sàng chết, cho bất cứ ai, vì những lý do rất vớ vẩn. Trong mơ ta không ích kỷ nhưng gan lì. Trong mơ chẳng có lòng dũng cảm nào cả, và sự sợ hãi chỉ tô đẹp thêm chứ không làm tổn thương lòng kiêu hãnh. Trong mơ ta có thể phản bội mà không day dứt, bởi nụ hôn trong mơ chẳng có mùi vị gì. Nụ hôn trong mơ là siêu phẩm Chúa trời dành cho những kẻ đa tình nhưng vẫn muốn giữ được đức hạnh. Hôn trong mơ như ăn cơm chay, có giả cầy, thịt gà, giò lụa mà vẫn chay tịnh. Các bà vợ hãy yên tâm khi chồng viết thơ tình.

Thần thánh không mơ. Giấc mơ là thứ để phân biệt con người với thần thánh, nói cách khác, là cánh cửa duy nhất để con người có cơ hội ngó mặt thần thánh. Bầu trời chính là những giấc mơ xếp chồng lên nhau, càng nhiều giấc mơ bầu trời càng cao lên. Khi nào trời xẹp xuống có nghĩa giấc mơ của chúng ta đang vơi đi. Đó cũng đồng nghĩa với ngày tận thế.

Giấc mơ là thứ muốn không có, tìm không thấy, chối từ không được. Giấc mơ lạc vào chúng ta nhưng chúng ta không thống trị được nó mà bị nó thống trị. Chúng ta là vật chủ nuôi những giấc mơ. Cũng như thi sĩ không phải là kẻ làm ra bài thơ mà là bài thơ làm ra thi sĩ. Bài thơ và giấc mơ là một, người mơ và thi sĩ là một. Đọc một bài thơ có nghĩa là lang thang trong giấc mơ, với tinh thần phó mặc.

Đâu là điểm dừng của bài thơ? Lời đáp cho câu hỏi này chỉ có ở trong những giấc mơ.

Nguyễn Tân Phương