QĐND - Văn hóa luôn gắn với sự sáng tạo, sáng tạo không phải từ hư vô và phủ định sạch trơn mọi thành quả, giá trị cũ, mà bao giờ cũng tuân theo quy luật kế thừa, có chọn lọc, có phê phán. Kế thừa thông qua lọc bỏ để vượt lên, vượt qua những đỉnh cao cũ, vươn tới những đỉnh cao mới, đó là phủ định biện chứng. Quân đội ta đã có lịch sử 70 năm oanh liệt, cái bản chất trừu tượng đã trở thành cái truyền thống cụ thể. Bản chất ấy đã trở thành chủ nghĩa anh hùng cách mạng và tinh thần quyết chiến, quyết thắng trên chiến trường và trong mọi hoạt động thực tiễn xã hội của quân đội ta, trở thành những thuộc tính đặc trưng của quân đội nhân dân trong hành động-những thuộc tính mà nhân dân đã khái quát và trực tiếp tôn vinh trong một danh hiệu cao quý nhất là Bộ đội Cụ Hồ.

Tên gọi Bộ đội Cụ Hồ xuất phát từ trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc đầy gian khổ ác liệt, tưởng như đã phai nhạt đi trong hòa bình, nhưng thực tế không phải vậy. Danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ đang tỏa sáng trong cuộc sống hôm nay, và có khả năng sống bền vững trong tương lai. Đó là điều hiếm thấy, nếu không nói là “độc nhất vô nhị” trong lịch sử các quân đội trên thế giới. Giữ vững và tăng cường bản chất cách mạng của quân đội ta còn là giữ vững và phát huy truyền thống Bộ đội Cụ Hồ trong những điều kiện lịch sử mới. Mục tiêu xây dựng quân đội ta nhìn từ góc độ văn hóa, nhiều thế lực luôn cố tình phủ nhận tầm cao văn hóa Việt Nam biểu hiện trong chiều dài lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, đặc biệt là đánh vào uy tín của quân đội ta, hòng làm mờ nhạt đi trong thanh niên lòng tự hào về Bộ đội Cụ Hồ. Dân tộc ta đã chiến thắng tất cả các kẻ thù xâm lược và đô hộ bằng sức mạnh của văn hóa Việt Nam, mà cốt lõi của nó là “Lấy đại nghĩa thắng hung tàn, Lấy chí nhân thay cường bạo”. Giá trị văn hóa cốt lõi của Bộ đội Cụ Hồ vừa mang tính kế thừa, tuần tự qua những giai đoạn, nấc thang khác nhau của văn hóa dân tộc, vừa có tính “vượt gộp”, qua đó hoàn thiện các hệ giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, của Đảng, của quân đội. Bộ đội Cụ Hồ là nội dung cốt lõi nhất, cô đúc nhất của tinh hoa văn hóa dân tộc trong thời đại Hồ Chí Minh.

Chiến sĩ mới Lữ đoàn 601, Quân khu 1. Ảnh: Minh Trường

Tôi rất tâm đắc với quan điểm cho rằng chiến tranh cách mạng, chiến tranh chính nghĩa cũng là một phạm trù văn hóa. Bởi trong hoàn cảnh bắt buộc phải tiến hành chiến tranh, thì chiến tranh đó chính là điều kiện, là tình huống để đẩy mạnh cái suy nghĩ đời thường lên một đỉnh cao nhất, để bảo tồn dân tộc và bảo tồn nhân phẩm. Chiến tranh chính nghĩa là dùng sức mạnh của chân, thiện, mỹ chống lại cái cái ác và cái xấu; là bảo vệ nhân phẩm, bảo vệ hạnh phúc của con người. Quân đội cách mạng là đội quân nhân danh văn hóa chống lại phản văn hóa, nhân danh văn minh chống lại dã man, tàn bạo… Bởi vậy, tiến hành chiến tranh chính nghĩa phải có tầm văn hóa cao, đối lập với thú tính, với bản năng hiếu chiến và những bản năng tầm thường khác dễ tìm thấy ở các quân đội xâm lược.

Chúng ta nhớ lại lịch sử giữa tháng 12-1944, tình hình cách mạng trong cả nước diễn ra vô cùng khẩn cấp, đòi hỏi phải nhanh chóng thống nhất các đội tự vệ vũ trang đã có thành một đội quân thống nhất. Bác Hồ đã gửi bức thư vô cùng quan trọng tới đồng chí Võ Nguyên Giáp. Đó chính là Chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Trong chỉ thị này, Bác đã dự báo về sự phát triển của đội: “Tuy lúc đầu quy mô của nó còn nhỏ, nhưng tiền đồ của nó rất vẻ vang. Nó là khởi điểm của Giải phóng quân, nó có thể đi suốt từ Nam chí Bắc, khắp đất nước Việt Nam”. Từ đó, Bác đã thường xuyên chăm lo xây dựng, giáo dục quân đội về cả chính trị, tư tưởng, tổ chức, nghệ thuật quân sự... để quân đội ta lớn mạnh không ngừng, trở thành một đạo quân bách chiến bách thắng, là lực lượng nòng cốt đưa Việt Nam "Rũ bùn đứng dậy sáng lòa". Bộ đội Cụ Hồ, vì thế trở thành một lực lượng, một giá trị cao cả trong thời đại Hồ Chí Minh.

Ngày nay, phát huy các giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, quân đội không những luôn luôn huấn luyện SSCĐ cao, giáo dục chính trị tư tưởng tốt, mà còn luôn chứng tỏ là con em của nhân dân. Quân đội phải hòa mình với nhân dân, được nhân dân tin cậy, yêu mến, đặc biệt là với đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo… để góp phần xây dựng địa bàn chính trị vững mạnh, giúp dân xây dựng  đời sống ngày càng tiến bộ, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, vô hiệu hóa sự phá hoại của các thế lực thù địch. Trước diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, quân đội cần đề cao cảnh giác, luôn xác định mình là lực lượng tin cậy nhất của Đảng, chỉ có như vậy quân đội mới giữ vững và phát huy truyền thống, làm tròn sứ mệnh cao cả mà Tổ quốc và nhân dân giao phó./.

Thạc sĩ PHẠM XUÂN TRƯỜNG